Ο νέος Πάπας Λέων ΙΔ΄ ξέρει τον άνθρωπο που τον ντύνει πολύ πριν γίνει Πάπας. Ο Filippo Sorcinelli τον γνώρισε το 1995, όταν ο Ρόμπερτ Φράνσις Πρέβοστ ήταν ακόμη αυγουστινιανός μοναχός στην Ιταλία και εκείνος έπαιζε εκκλησιαστικό όργανο.
Τρεις δεκαετίες αργότερα, ο ίδιος Ιταλός δημιουργός έφτιαξε το ιερατικό άμφιο που φόρεσε ο Λέων ΙΔ΄ την ημέρα της ενθρόνισής του στη Βασιλική του Αγίου Πέτρου. «Έπρεπε να δουλέψουμε γρήγορα. Ευτυχώς ήξερα ήδη το μέγεθος και τη σωματοδομή του», είπε ο Sorcinelli στο Le Monde, μιλώντας από το εργαστήριό του στο Σανταρκάντζελο ντι Ρομάνια.
Ο Sorcinelli δεν είναι ένας απλός ράφτης του Βατικανού. Είναι σχεδιαστής, αρωματοποιός, πρώην οργανίστας και ιδρυτής ενός εργαστηρίου που ειδικεύεται στα εκκλησιαστικά άμφια. Στα 50 του, έχει ήδη ντύσει τους τρεις τελευταίους Πάπες: τον Βενέδικτο ΙΣΤ΄, τον Φραγκίσκο και τώρα τον Λέοντα ΙΔ΄.
Για τον Βενέδικτο ΙΣΤ΄ έφτιαξε μίτρες με πολύτιμους λίθους και περίτεχνους συμβολισμούς. Για τον Φραγκίσκο δημιούργησε μεγάλο μέρος από τα απλά, κρεμ ράσα που ταυτίστηκαν με την πιο λιτή εικόνα του Αργεντινού Πάπα. Για τον Λέοντα ΙΔ΄, η γλώσσα φαίνεται να γίνεται ξανά πιο τελετουργική, πιο πλούσια, πιο συνειδητά δεμένη με την παράδοση.
Η ιστορία του έχει μια προφανή αντίφαση, αλλά δεν εξαντλείται σε αυτήν. Ο Sorcinelli είναι ανοιχτά gay και εργάζεται για έναν θεσμό που εξακολουθεί να έχει δύσκολη και συχνά επώδυνη σχέση με τους LGBTQ+ πιστούς του. Ο ίδιος, όμως, δεν περιγράφει την πίστη και τη σεξουαλικότητα ως δύο κόσμους που αλληλοαναιρούνται.
«Δεν είδα ποτέ την πίστη και τη σεξουαλικότητα ως μάχη, αλλά ως δημιουργική ένταση που τροφοδοτεί τη δουλειά μου», έχει πει. Σε άλλη στιγμή, μιλώντας για τη δική του ζωή, το διατύπωσε ακόμη πιο απλά: δεν διάλεξε να είναι gay, όπως δεν διάλεξε να γεννηθεί Καθολικός.
Η σχέση του με την Εκκλησία άρχισε πολύ πριν από τα εργαστήρια και τις παπικές παραγγελίες. Παιδί ακόμη, πήγαινε με τη μητέρα του στην ενοριακή εκκλησία του χωριού του, όπου εκείνη καθάριζε τον χώρο κάθε εβδομάδα. Εκεί ανακάλυψε την αρχιτεκτονική, τη ζωγραφική, τη μουσική, την τελετουργία. Αργότερα σπούδασε εκκλησιαστική μουσική στη Ρώμη και εργάστηκε ως οργανίστας.
Η μετάβαση από τη μουσική στη ραπτική έγινε σχεδόν τυχαία. Όταν ένας φίλος του τού είπε ότι επρόκειτο να γίνει ιερέας, ο Sorcinelli του απάντησε αυθόρμητα να μην αγοράσει τίποτα, γιατί ήθελε να τον ντύσει ο ίδιος. Από εκεί άρχισε μια μακρά μαθητεία, χωρίς επίσημη σχολή μόδας, με τη βοήθεια της θείας του σε ένα μικρό εργαστήριο.
Το Βατικανό τον πρόσεξε το 2009, την περίοδο του Βενέδικτου ΙΣΤ΄. Από τότε, οι παραγγελίες πολλαπλασιάστηκαν. Το εργαστήριό του απασχολεί πλέον 15 ανθρώπους, ενώ οι δημιουργίες του μπορούν να κοστίζουν από 600 έως 7.000 ευρώ. Όταν όμως πρόκειται για τον Πάπα, ο ίδιος λέει ότι δεν μιλά για κόστος: αυτά, όπως σημειώνει, γίνονται διαφορετικά.
Η δουλειά του κινείται ανάμεσα στο παλιό και το νέο. Χρησιμοποιεί μπροκάρ, βελούδο, χρυσό λαμέ, πολύτιμους και ημιπολύτιμους λίθους, αλλά και σύγχρονες τεχνικές με λέιζερ και μεταφορές μετάλλων πάνω σε υφάσματα. Οι αναφορές του περνούν από τον Μεσαίωνα μέχρι τον Τζιότο, ενώ τα χρώματα ακολουθούν τη λειτουργική γλώσσα της Εκκλησίας: λευκό για τα Χριστούγεννα, κόκκινο για την Πεντηκοστή, μωβ για τη Σαρακοστή.
Το πιο σκληρό επεισόδιο στην πορεία του ήρθε το 2013. Τότε, όταν η δουλειά του είχε αρχίσει να αναπτύσσεται, στάλθηκε ανώνυμη επιστολή σε κληρικούς που αποκάλυπτε ότι ο άνθρωπος που έφτιαχνε τα άμφιά τους ήταν gay. Ο ίδιος το θυμάται ως κακόβουλη ενέργεια, πιθανότατα από ανταγωνιστές του χώρου.
Η απόπειρα να τον πλήξει δεν πέτυχε. Οι παραγγελίες δεν μειώθηκαν. Σήμερα, όπως λέει, ο Λέων ΙΔ΄ ντύνεται σχεδόν αποκλειστικά από εκείνον.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο Sorcinelli ωραιοποιεί τη στάση της Εκκλησίας απέναντι στην ομοφυλοφιλία. Αναγνωρίζει ότι το θέμα παραμένει βαθύ και δύσκολο, επειδή η Καθολική Εκκλησία συνδέει ακόμη πολύ στενά την έννοια του ζευγαριού με την τεκνοποίηση. Δεν πιστεύει ότι θα δει μεγάλη αλλαγή όσο ζει. Η Εκκλησία, λέει, κινείται αργά, πολύ πιο αργά από μια ανθρώπινη ζωή.
Και όμως, η δική του παρουσία βρίσκεται μέσα στην καρδιά της τελετουργικής εικόνας του θεσμού. Ένας ανοιχτά gay Καθολικός σχεδιάζει τα άμφια που φοριούνται στις πιο επίσημες στιγμές του Βατικανού. Όχι σαν εξαίρεση που κρύβεται, αλλά σαν δημιουργός που επιμένει να μετατρέπει την προσωπική του ιστορία σε γλώσσα.
Ίσως γι’ αυτό η ιστορία του είναι πιο ενδιαφέρουσα από την εύκολη αντίφαση. Ο Filippo Sorcinelli δεν ντύνει απλώς τον Πάπα. Ντύνει έναν θεσμό που τον αποδέχεται ως τεχνίτη και δημιουργό, ακόμη κι όταν δεν έχει βρει ακόμη τον τρόπο να μιλήσει καθαρά για όλα τα σώματα που χωρούν μέσα στην πίστη του.
Με στοιχεία από Le Monde, Out, Vogue
