Η DANA (φαινόμενο ψυχρής λίμνης) που έπληξε την επαρχία της Βαλένθια της Ισπανίας με πρωτοφανείς πλημμύρες, άφησε πίσω της καταστροφές ανυπολόγιστες, δεκάδες νεκρούς και αγνοούμενους, καθώς και χιλιάδες ανθρώπους εγκλωβισμένους στα σπίτια και στα οχήματά τους.
Το φαινόμενο χαρακτηρίστηκε από τον εκπρόσωπο της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας της Ισπανίας (AEMET), Ρουμπέν δελ Κάμπο, ως ένα από τα χειρότερα του αιώνα, συγκρίσιμο με καταστροφές του 1957, 1982 και 1987. Επισήμανε ότι, παρά τις τεχνολογικές προόδους, η Ισπανία παραμένει ευάλωτη σε τέτοια φαινόμενα, τα οποία εντείνονται εξαιτίας της «τροπικοποίησης» της Μεσογείου και των αυξημένων θερμοκρασιών των υδάτων.
Η DANA αυτή χαρακτηρίστηκε από ισχυρές καταιγίδες που δεν ακολουθούσαν το συνηθισμένο μοτίβο βραχείας διάρκειας, αλλά ανατροφοδοτούνταν διαρκώς, προκαλώντας καταρρακτώδεις βροχές σε σταθερό σημείο. Επιπλέον, η παρουσία ενός αντικυκλώνα ενίσχυσε τα ανατολικά ρεύματα που έφερναν υγρασία, δημιουργώντας έντονες συνθήκες κακοκαιρίας.
Σε περιοχές όπως το Chiva, οι βροχοπτώσεις μέσα σε μία ώρα αντιστοιχούσαν στον όγκο βροχής ενός ολόκληρου έτους.
Πλημμύρες στην Ισπανία: Κριτική για την κωλυσιεργία του κρατικού μηχανισμού
Si todo sigue tal y como prevén los modelos meteorológicos durante los próximos 5 días, esta DANA, por sus características y comportamiento, tiene mucho potencial de entrar en el grupo de las de alto impacto.
— Dr JJ González Alemán (@glezjuanje) October 25, 2024
De las que pueden serán recordadas en la vertiente mediterránea. pic.twitter.com/oT8vcmCPYV
Το φαινόμενο πυροδότησε έντονη κριτική, καθώς η προειδοποίηση με χρήση του συστήματος ES-Alerts στάλθηκε αργά, περίπου 12 ώρες μετά την κήρυξη κόκκινου συναγερμού από την AEMET. Οι πολίτες, που δεν είχαν επαρκή ενημέρωση, συνέχισαν τις μετακινήσεις τους, αυξάνοντας τους κινδύνους.
Ο κλιματολόγος και καθηγητής Χόρχε Ολσίνα πρότεινε την ανάγκη επαναξιολόγησης της κλίμακας επικινδυνότητας, με εισαγωγή «μαύρου επιπέδου» για να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στους πολίτες σε περιπτώσεις ακραίων φαινομένων.
Σημαντικό είναι το γεγονός ότι τα φαινόμενα αυτά, σύμφωνα με ειδικούς, θα γίνονται όλο και πιο συχνά λόγω των αυξημένων θερμοκρασιών στη Μεσόγειο, που παραπέμπουν σε συνθήκες τροπικών περιοχών όπως η Καραϊβική. Το νερό, με θερμοκρασίες που ξεπερνούν τους 30 βαθμούς, συνδυαζόμενο με ψυχρές αέριες μάζες, εντείνει τις βροχοπτώσεις. Παράλληλα, η αύξηση της θερμοκρασίας του νερού και το παρατεταμένο καλοκαίρι έχουν ως αποτέλεσμα να μην διαλύεται εύκολα η θερμότητα του νερού, με συνέπεια τη συνεχιζόμενη ευνοϊκή κατάσταση για τέτοια φαινόμενα.
Αξιοσημείωτο είναι ότι η καταστροφική αυτή κακοκαιρία δεν περιορίστηκε μόνο σε παράκτιες περιοχές. Ακόμη και περιοχές της ενδοχώρας, όπως η πόλη Utiel, που βρίσκεται περίπου 100 χιλιόμετρα από την ακτή, κατέγραψαν πρωτοφανείς βροχοπτώσεις. Στην ενδοχώρα, το πρόβλημα επιτείνεται, καθώς η υπερβολική ποσότητα νερού καταλήγει στα ποτάμια, προκαλώντας ξαφνικές πλημμύρες.
Η καταστροφή στη Βαλένθια καταδεικνύει την ανάγκη για αναθεώρηση των συστημάτων πρόβλεψης και άμεσης προειδοποίησης, καθώς και την ενίσχυση των υποδομών για την προσαρμογή στις νέες κλιματολογικές συνθήκες, που απαιτούν συνεχή εγρήγορση και αναβαθμισμένα σχέδια αντιμετώπισης ακραίων καιρικών φαινομένων.
Τι είναι η DANA
Η DANA, που στα ισπανικά σημαίνει Depresión Aislada en Niveles Altos (Αποκομμένο Χαμηλό σε Ανώτερα Επίπεδα), είναι ένας μετεωρολογικός όρος που περιγράφει ένα είδος καταιγίδας, γνωστό επίσης και ως «ψυχρή λίμνη». Πρόκειται για έναν αποκομμένο ψυχρό πυρήνα αέρα που μετακινείται στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας και, καθώς έρχεται σε επαφή με ζεστό και υγρό αέρα στα κατώτερα στρώματα, δημιουργεί έντονες καταιγίδες, ισχυρές βροχοπτώσεις και κακοκαιρία.
Το φαινόμενο της DANA είναι συχνό στη Μεσόγειο, ιδιαίτερα στις ακτές της Ισπανίας και της Ιταλίας, όπου η σύγκρουση ζεστών και ψυχρών αερίων μαζών είναι έντονη. Αυτός ο τύπος καταιγίδας μπορεί να προκαλέσει έντονες βροχοπτώσεις μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, οδηγώντας σε πλημμύρες και σοβαρές καταστροφές, όπως αυτές που καταγράφηκαν πρόσφατα στη Βαλένθια της Ισπανίας.
