Ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται ως ο μοναδικός ρυθμιστής στις συζητήσεις για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει ένα ισχυρό διαπραγματευτικό εργαλείο: τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία αξίας €200 δισ.
Μετά τον αποκλεισμό των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων από τις συνομιλίες μεταξύ των ΗΠΑ και Ρωσίας στις 18 Φεβρουαρίου, η ΕΕ εξετάζει την κατάσχεση αυτών των κεφαλαίων ως αντίμετρο, ώστε να διεκδικήσει μεγαλύτερο ρόλο στις διαπραγματεύσεις.
Τα περισσότερα από τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία βρίσκονται σε λογαριασμούς της Euroclear – ενός χρηματοπιστωτικού οργανισμού με έδρα τις Βρυξέλλες. Αντίθετα, οι ΗΠΑ διαθέτουν μόλις $5 δισ. από τα ρωσικά αποθεματικά.
Η κατάσχεση των κεφαλαίων αυτών θεωρείται μια ριζοσπαστική κίνηση, η οποία θα εξασφάλιζε στην Ευρώπη μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ, μετά τον αποκλεισμό της από τις συνομιλίες ΗΠΑ-Ρωσίας στο Ριάντ της Σαουδικής Αραβίας.
Ωστόσο, ενώ οι υπουργοί Οικονομικών και οι κεντρικοί τραπεζίτες των χωρών της G20 συναντώνται στη Νότια Αφρική, οι κυβερνήσεις της ΕΕ παραμένουν διχασμένες:
- Μπορεί η αποδέσμευση των κεφαλαίων να δείξει ότι η Ευρώπη έχει ακόμη δύναμη;
- Ή θα υπονομεύσει τις διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία και θα προκαλέσει ανησυχία στις διεθνείς αγορές;
- Διαπραγματευτικό χαρτί ή στρατηγικός κίνδυνος;
Οι χώρες της Βαλτικής και της Σκανδιναβίας, καθώς και η Πολωνία και η Τσεχία, υποστηρίζουν ότι τα χρήματα πρέπει να δοθούν άμεσα στην Ουκρανία. Ο υπουργός Εξωτερικών της Εσθονίας, Margus Tsahkna, δήλωσε: «Αν οι ΗΠΑ σταματήσουν να υποστηρίζουν την Ουκρανία, εμείς μπορούμε να καλύψουμε το κενό με τα ρωσικά παγωμένα κεφάλαια.»
Αντίθετα, οι μεγάλες οικονομίες της ΕΕ – Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία και Ισπανία – θεωρούν ότι η χρήση των κεφαλαίων ως διαπραγματευτικό όπλο είναι πιο στρατηγική επιλογή.
Ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, στη συνάντησή του με τον Τραμπ, εξέφρασε επιφυλάξεις, δηλώνοντας ότι τα έσοδα από τα παγωμένα κεφάλαια μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την Ουκρανία, αλλά η πλήρης κατάσχεσή τους θα ήταν παράνομη.
«Τα χρήματα αυτά αποτελούν μέρος των διαπραγματεύσεων για το τέλος του πολέμου», τόνισε ο Μακρόν.
Η νομική διάσταση και η στάση της Ρωσίας
Η ΕΕ έχει ήδη θεσπίσει νόμο που ορίζει ότι τα κεφάλαια θα παραμείνουν παγωμένα μέχρι η Ρωσία να συμφωνήσει να πληρώσει πολεμικές αποζημιώσεις στην Ουκρανία.
Ορισμένες χώρες της ΕΕ εξετάζουν τη χρήση των κεφαλαίων για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας, το κόστος της οποίας εκτιμάται στα $486 δισ., σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα.
Από την πλευρά της, η Ρωσία φέρεται να αποδέχεται τη χρήση αυτών των κεφαλαίων για ανασυγκρότηση των κατεχόμενων από τη Μόσχα περιοχών της Ουκρανίας, όπως μετέδωσε το Reuters.
Οι επόμενες κινήσεις των G7 και G20
Τον περασμένο χρόνο, οι χώρες της G7 συμφώνησαν να χρησιμοποιήσουν τα έσοδα από τους τόκους των παγωμένων κεφαλαίων ως εγγύηση για δάνειο ύψους $50 δισ. προς την Ουκρανία.
Την Τετάρτη και Πέμπτη, οι υπουργοί Οικονομικών της G7 θα συζητήσουν στη Νότια Αφρική, στο πλαίσιο της G20, για το μέλλον της οικονομικής βοήθειας προς την Ουκρανία.
Η Ευρώπη καλείται να αποφασίσει αν θα παίξει το οικονομικό της όπλο τώρα ή θα το κρατήσει ως διαπραγματευτικό χαρτί για το μέλλον.
