Ο δημιουργός κινουμένων σχεδίων που μηνύει την Disney για «κλοπή πνευματικών δικαιωμάτων» στην ταινία «Βαϊάνα», διεκδικεί πάνω από 10 δισ. δολάρια και ανοίγει παράλληλα, τον ασκό του Αιόλου, για το παρελθόν της εταιρείας μέσα στις δικαστικές αίθουσες.
Ως μία από τις μεγαλύτερες εταιρείες ψυχαγωγίας στον κόσμο, η Disney έχει κληθεί πολλές φορές να αντιμετωπίσει δικαστικά, συνεργάτες της, εργαζομένους, εταιρείες ανταγωνισμού και δημιουργούς.
Οι περισσότερες υποθέσεις περιστρέφονται γύρω από πνευματικά δικαιώματα, συμβόλαια, εργατικά ζητήματα, καθώς και αθέμιτο ανταγωνισμό.
Πνευματικά δικαιώματα και παραβιάσεις
Η Disney προστατεύει αυστηρά τα πνευματικά της δικαιώματα, αλλά για πολλούς, εκείνη δεν δείχνει τον ίδιο σεβασμό απέναντι τρίτων.
Συχνότερα, πρόκειται για ανεξάρτητους δημιουργούς που ισχυρίζονται ότι η Disney χρησιμοποίησε τις ιδέες τους χωρίς άδεια, όσον αφορά τη χαρακτήρες, μουσική ή ιστορίες τους.
Οι κατηγορίες για παραβίαση δικαιωμάτων τρίτων, πληθαίνουν, με πιο πρόσφατη τη μήνυση του Buck Woodall. Ο animator κατηγορεί το στούντιο, ότι χρησιμοποίησε υλικό από το σενάριό του για την ταινία «Bucky» στην παραγωγή της «Βαϊάνα» (Moana). Αλλά αυτό δεν φέρεται να είναι το μοναδικό παράπτωμα που καταλογίζεται στην Disney.
- Μια πολύκροτη για τα διεθνή πρακτορεία διαμάχη, ήταν η αγωγή για παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων που κατέθεσε η Kelly Wilson κατά της Disney, ισχυριζόμενη ότι το τρέιλερ του «Frozen» περιείχε πολλές ομοιότητες με τη μικρού μήκους ταινία της «The Snowman». Η υπόθεση διευθετήθηκε εξωδικαστικά, αλλά είχε λάβει μεγάλη έκταση στα media, το 2015.
- Τρία χρόνια αργότερα και συγκεκριμένα, λίγο μετά το θάνατο του θρύλου της Marvel Comics Stan Lee, το κτήμα του κατέθεσε αγωγή κατά της Disney, με την κατηγορία πως η εταιρεία καταχράστηκε του ομοιώματος και των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας του Lee. Η υπόθεση αφορούσε ζητήματα ιδιοκτησίας και δικαιωμάτων στους χαρακτήρες της Marvel, καθώς και στην κληρονομιά του Lee.
- Ακόμη, μεταξύ άλλων δικαστηρίων, στα οποία ενεπλάκη, η Disney αντιμετώπισε μια διαμάχη για τα δικαιώματα της κλασικής ιστορίας του «Βιβλίου της ζούγκλας», βασισμένη στα έργα του Rudyard Kipling. Η οικογένεια του Kipling μήνυσε την εταιρεία για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας. Η υπόθεση επικεντρώθηκε γύρω από τους όρους της αρχικής συμφωνίας για τα πνευματικά δικαιώματα και τελικά διευθετήθηκε.
Συμβόλαια και οικονομικές διαφορές
Η Disney έχει εμπλακεί πολλάκις σε διαμάχες με συνεργάτες, δημιουργούς και εργαζομένους για ζητήματα που αφορούν τα συμβόλαια.
- Το 2021, η Scarlett Johansson υπέβαλε αγωγή κατά της Disney, κατηγορώντας την εταιρεία, πως παραβίασε το συμβόλαιό της με την απόφαση να κυκλοφορήσει ταυτόχρονα, την ταινία «Black Widow» σε κινηματογράφους και στο Disney+. Εντούτοις, και αυτή η υπόθεση διευθετήθηκε εξωδικαστικά. Η ηθοποιός κατέθεσε την μήνυση στο Ανώτατο Δικαστήριο του Λος Άντζελες, ότι δεν είχε καμία ενημέρωση για την streaming κυκλοφορία της ταινίας, η οποία θα νοικιάζεται στο Disney+ για 30 δολάρια και πως η ίδια είχε κάνει συμφωνία αποκλειστικά για την κυκλοφορία του «Black Widow» στους κινηματογράφους.
Καταγγελίες εργαζομένων
Αγωγές έχουν κατατεθεί από υπαλλήλους που ισχυρίστηκαν κακή μεταχείριση, όπως διακρίσεις, παρενόχληση ή μη καταβολή μισθών. Μεγάλη έκταση στα media, είχε λάβει η μαζική κινητοποίηση του προσωπικού εναντίον της εταιρείας. Το 2021, η Disney ανακοίνωσε σε περίπου 2.000 εργαζόμενους ότι θα χρειαζόταν είτε να μετακομίσουν από την Καλιφόρνια στη Φλόριντα, είτε να παραιτηθούν, σύμφωνα με την ομαδική μήνυση που κατατέθηκε στο δικαστήριο. Η εταιρεία είχε υποσχεθεί εργασία και στέγαση στο νέο θεματικό πάρκο στη Φλόριντα, το οποίο θα επεκτείνονταν, αλλά δύο χρόνια αργότερα, όταν ανέλαβε τη διοίκηση ο Μπομπ Άιγκερ, τα πλάνα αυτά ακυρώθηκαν. Έχοντας ήδη προχωρήσει σε μεγάλες θυσίες, αφήνοντας τις οικογένειες και τα σπίτια τους πίσω, παίρνοντας μεγάλο οικονομικό ρίσκο, (κάποιοι αγόρασαν σπίτια στη Φλόριντα), βρέθηκαν σε δεινή θέση, με πολλούς να μένουν μέχρι και χωρίς σπίτι.
Η μήνυση αναφέρει ότι η Disney δεν αποζημίωσε όπως έπρεπε τους εργαζομένους για τις ζημιές που υπέστησαν, αφού το έργο ακυρώθηκε και οι υποσχέσεις της εταιρείας δεν τηρήθηκαν.
Αθέμιτος ανταγωνισμός και μονοπώλιο
Η Disney έχει βρεθεί στο επίκεντρο το ανταγωνισμού, για μια σειρά κατηγοριών εναντίον της, όσον αφορά για πρακτικές περιορισμού, ιδιαίτερα μετά από μεγάλες εξαγορές όπως της Pixar, της Marvel, της Lucasfilm και της 20th Century Fox. Οι ανησυχίες για το μονοπωλιακό καθεστώς της Disney στην αγορά ψυχαγωγίας εντείνονται, ιδιαίτερα όσον αφορά τον έλεγχο στις κινηματογραφικές αίθουσες και τις streaming υπηρεσίες.
Τα θεματικά πάρκα της «αρένα» θανάτου
Η Disney έχει αντιμετωπίσει αγωγές που σχετίζονται με ατυχήματα ή θέματα ασφαλείας στα θεματικά της πάρκα.
Υποθέσεις που περιλαμβάνουν τραυματισμούς επισκεπτών ή ακόμα και θανάτους σε ακραίες περιπτώσεις. Από αποτυχημένα άρματα μέχρι επιθέσεις αλιγάτορα και μαχαίρια, τα θεματικά πάρκα της Disney φέρουν ευθύνη για σουρεαλιστικούς θανάτους τις τελευταίες δεκαετίες, που επισκιάζουν μια κατά τα άλλα όμορφη εμπειρία επίσκεψης στο πάρκο. Η Disney διαχειρίζεται αυτές τις υποθέσεις μέσω ομάδων νομικών, και συχνά οι διαμάχες καταλήγουν σε εξωδικαστικούς συμβιβασμούς. Παρότι οι αγωγές αυτές είναι συχνές για μια τόσο μεγάλη εταιρεία, η Disney παραμένει ένας από τους πιο αναγνωρίσιμους και επιτυχημένους ομίλους παγκοσμίως.
