Στη Σεγόβια της Ισπανίας, αρχαιολόγοι ανακάλυψαν ένα αντικείμενο που ενδέχεται να αλλάξει τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τις νοητικές ικανότητες των Νεάντερταλ: ένα βότσαλο, μήκους περίπου 20 εκατοστών, στο οποίο διακρίνεται ένα ιδιαίτερο δακτυλικό αποτύπωμα.
Πρόκειται για το αρχαιότερο πλήρες, ανθρώπινο δακτυλικό αποτύπωμα που έχει εντοπιστεί μέχρι σήμερα και σύμφωνα με ορισμένους ερευνητές, αντιπροσωπεύει την παλαιότερη μορφή φορητής τέχνης στην Ευρώπη.
Η πέτρα χρονολογείται πριν από περίπου 43.000 χρόνια. Το αποτύπωμα, που είναι βαμμένο με κόκκινη ώχρα, βρίσκεται σε μια εσοχή του λίθου, ακριβώς στο σημείο όπου το σχήμα του βράχου θυμίζει πρόσωπο, με εσοχές που παραπέμπουν σε «μάτια» και «στόμα».
Γιατί οι επιστήμονες πιστεύουν ότι ανακάλυψαν τέχνη των Νεάτερνταλ
Κατά τους ερευνητές, η επιλογή του σημείου και η παρουσία της χρωστικής ουσίας δείχνουν ότι ο λίθος δεν μεταφέρθηκε τυχαία ούτε βάφτηκε από ατύχημα. Η θεωρία τους είναι ότι κάποιος είδε σ’ αυτή την πέτρα μια μορφή, πιθανότατα ένα πρόσωπο, και πρόσθεσε ένα χρωματιστό αποτύπωμα στο σημείο όπου θα μπορούσε να φανταστεί κανείς μια μύτη.
«Η μορφή της πέτρας προκαλεί αυτό που ονομάζουμε παρειδωλία: ο ανθρώπινος εγκέφαλος βλέπει ένα πρόσωπο εκεί που δεν υπάρχει», λέει ο αρχαιολόγος Νταβίντ Άλβαρες Αλόνσο, επικεφαλής της έρευνας. «Η προσθήκη του αποτυπώματος ίσως να ήταν μια ασυνείδητη ή συμβολική ολοκλήρωση αυτής της εικόνας.»
Το δαχτυλικό αποτύπωμα, που κατά την εξέταση ταυτοποιήθηκε ως ανθρώπινο, είναι το αρχαιότερο πλήρες δείγμα που έχει εντοπιστεί παγκοσμίως. Η χρωστική (μείγμα οξειδίου του σιδήρου και αργίλου) δεν συναντάται ούτε εντός ούτε εκτός του σπηλαίου όπου βρέθηκε το βότσαλο, γεγονός που ενισχύει την άποψη ότι μεταφέρθηκε εκεί σκόπιμα.
Η ανακάλυψη δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο περιοδικό Archaeological and Anthropological Sciences και υποστηρίζει την άποψη ότι οι Νεάντερταλ είχαν τη νοητική ικανότητα να παράγουν συμβολικές ή αφηρημένες μορφές τέχνης.
«Η πράξη αυτή φαίνεται να εμπλέκει τρεις βασικές διεργασίες: νοητική απεικόνιση, πρόθεση επικοινωνίας και απόδοση νοήματος», γράφει η ερευνητική ομάδα. «Πρόκειται για τις θεμελιώδεις προϋποθέσεις κάθε μορφής τέχνης ή συμβολισμού.»
Η ερμηνεία τους δεν είναι απόλυτη. Όμως, όπως λέει ο Άλβαρες, αν το ίδιο εύρημα είχε αποδοθεί σε σύγχρονο άνθρωπο πριν 5.000 χρόνια, κανείς δεν θα αμφισβητούσε ότι πρόκειται για μία μορφή φορητής τέχνης.
«Υπάρχει ακόμη προκατάληψη απέναντι στους Νεάντερταλ», σημειώνει. «Αλλά δεν υπάρχει λόγος να πιστεύουμε ότι έβλεπαν τον κόσμο τόσο διαφορετικά απ’ ότι εμείς σήμερα.»
Με πληροφορίες από Guardian
