Οι Νεάντερταλ ενδέχεται να είχαν δημιουργήσει και να χρησιμοποιούσαν μια πηκτή ουσία τόσο ως κόλλα όσο και για την περιποίηση των πληγών τους, προλαβαίνοντας τη σύγχρονη ιατρική κατά 200.000 χρόνια.
Οι ερευνητές γνωρίζουν ότι οι Νεάντερταλ χρησιμοποιούσαν πίσσα σημύδας, μια παχύρρευστη ουσία που προέρχεται από τον φλοιό της σημύδας, για να κολλήσουν τις αιχμές των δόρατων στις λαβές τους, σε μια διαδικασία γνωστή ως «hafting».
Αυτή η ουσία έχει βρεθεί σε όλη την Ευρώπη και εξυπηρετούσε πολλαπλούς σκοπούς, μεταξύ των οποίων ήταν και η χρήση της ως ένα από τα παλαιότερα στεγανωτικά υλικά στην ιστορία, αλλά και ως «Hubba Bubba».
«Παράλληλα με αυτά τα ευρήματα, υπάρχουν επίσης, αυξανόμενες ενδείξεις για ιατρικές πρακτικές και τη χρήση φυτών μεταξύ των Νεάντερταλ, γι' αυτό και μας ενδιέφερε η χρήση της πίσσας σημύδας σε αυτό το πλαίσιο», εξηγεί ο Τιάαρκ Ζίμσεν, αρχαιολόγος στο Πανεπιστήμιο της Κολωνίας και στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και κύριος συγγραφέας της νέας αυτής μελέτης.
Έτσι, στην πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο PLOS One, ερευνητές από το Πανεπιστήμιο της Κολωνίας, το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και το Πανεπιστήμιο της Λιέγης αναπαρήγαγαν αυτή την πίσσα σημύδας χρησιμοποιώντας τα συστατικά και τις μεθόδους που πιθανώς χρησιμοποιούσαν οι Νεάντερταλ.
Η ουσία που χρησιμοποίησαν οι Νεάντερταλ
Στη συνέχεια, ερευνητές του Πανεπιστημίου Cape Breton στη Νέα Σκωτία του Καναδά πραγματοποίησαν βιολογικές δοκιμές για να επιβεβαιώσουν τις φαρμακευτικές ιδιότητες της πίσσας.
«Αυτό ακριβώς αποδείξαμε. Η ουσία που παρασκεύαζαν οι Νεάντερταλ πριν από 200.000 χρόνια, όπως γνωρίζουμε πλέον, διαθέτει επίσης αντιβακτηριακές ιδιότητες», δηλώνει ο Ματίας Μπίρενστιελ, καθηγητής χημείας στο Πανεπιστήμιο Cape Breton και συν-συγγραφέας της μελέτης.
Για να αναπαράγουν αυτό το φάρμακο-κόλλα με βαθιά ιστορική σημασία, οι ερευνητές συνέλεξαν φλοιό από δύο είδη (νεκρών) σημύδων, τα οποία έχουν τεκμηριωθεί εκτενώς κατά το Ύστερο Πλειστόκαινο, περίπου 129.000 έως 11.700 χρόνια πριν.
Στη συνέχεια, χρησιμοποίησαν τρεις μεθόδους εξαγωγής πίσσας για να μετατρέψουν τον φλοιό σε μια κολλώδη ουσία.
Η πρώτη μέθοδος περιλαμβάνει τη θέρμανση του φλοιού σημύδας σε ένα καζάνι. Αυτή η τεχνική είναι εμπνευσμένη από τη φυλή των Μικμάκ, τους αυτόχθονες κατοίκους της Νέας Σκωτίας, οι οποίοι για γενιές χρησιμοποιούσαν την πίσσα σημύδας ως θεμέλιο της παραδοσιακής φαρμακοποιίας τους.
Οι άλλες δύο τεχνικές αναπαρήγαγαν αυτό που πιθανόν έκαναν οι Νεάντερταλ. Σε μία μέθοδο, οι ερευνητές έκαψαν φλοιό σημύδας σε ένα σφραγισμένο υπόγειο λάκκο, επιτυγχάνοντας μια ξηρή απόσταξη που λαμβάνει χώρα απουσία οξυγόνου.
Στη δεύτερη μέθοδο, ειδική για την εποχή, οι ερευνητές έκαψαν φλοιό σημύδας δίπλα σε μια σκληρή επιφάνεια, μια πέτρα, και στη συνέχεια ξύσανε την πίσσα που συμπυκνώθηκε στην επιφάνεια της πέτρας.
Τα δείγματα πίσσας που ελήφθησαν με αυτές τις διαφορετικές μεθόδους έδειξαν ποικίλη αλλά θετική αντιβακτηριακή δράση έναντι του Staphylococcus aureus, ενός βακτηρίου που συνδέεται με λοιμώξεις τραυμάτων.
Ωστόσο, όπως ήταν αναμενόμενο, η πίσσα δεν ήταν τόσο αποτελεσματική όσο το κοινό αντιβιοτικό γενταμικίνη. Επιπλέον, η πίσσα δεν είχε καμία επίδραση έναντι του περιβόητου βακτηρίου Escherichia coli, το οποίο απαντάται συνήθως στο παχύ έντερο.
Η σημασία της πίσσας από σημύδα
Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι οι αρχαίοι πληθυσμοί χρησιμοποιούσαν την πίσσα σημύδας για τη θεραπεία τραυμάτων ή δερματικών παθήσεων που ενέχουν κίνδυνο μόλυνσης.
Πώς λοιπόν ανακάλυψαν αυτά τα μυστικά οι αρχαίοι πρόγονοί μας; Εύκολα, καθώς οι επιστήμονες αναφέρουν ότι η πίσσα σημύδας απλώνεται παντού όποτε κάποιος προσπαθεί να την χρησιμοποιήσει. Επιπλέον, μια μικρή ποσότητα πίσσας έχει μεγάλη απόδοση: μόλις 0,2 g αρκούν για να καλύψουν 100 cm² δέρματος.
Είναι σημαντικό ότι αυτή η αρχαία γνώση μπορεί να βοηθήσει στην καταπολέμηση των ανθεκτικών στα αντιβιοτικά και των νοσοκομειακών λοιμώξεων, καθώς είναι αποτελεσματική κατά του S. aureus. Είναι ανησυχητικό το γεγονός ότι αυτός ο παθογόνος μικροοργανισμός είναι ικανός να αναπτύξει αντοχή σε κάθε κατηγορία αντιβιοτικών που χρησιμοποιούνται σήμερα και προκαλεί περίπου 500.000 νοσηλείες στις Ηνωμένες Πολιτείες κάθε χρόνο.
«Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι ίσως αξίζει να εξεταστούν πιο διεξοδικά στοχευμένα αντιβιοτικά από εθνογραφικά πλαίσια – ή, όπως σε αυτή την περίπτωση, από προϊστορικά πλαίσια», καταλήγει ο Ζίμσεν.
Όπως και άλλες πτυχές της ιστορίας, η υγειονομική περίθαλψη μπορεί να είναι κυκλική, οπότε όταν οι νέες παρεμβάσεις καθίστανται αναποτελεσματικές, μπορεί να αξίζει να αντλήσουμε έμπνευση από (απίστευτα) παλαιότερες επιλογές.
Με πληροφορίες από Science Alert
