Η ιδέα ότι τα social media βλάπτουν παιδιά και εφήβους έχει αποκτήσει σπάνια διακομματική αποδοχή, και «ξεφεύγει» από εθνικά επίπεδα, καθώς συζητιέται σε ολοένα και περισσότερες χώρες ανάμεσα στις οποίες και στην Ελλάδα.
Σε μια εποχή βαθιάς πόλωσης, πολλοί συμφωνούν σε ένα πράγμα: ότι οι ανήλικοι πρέπει να αποκλειστούν από πλατφόρμες όπως το Facebook, το Instagram και το TikTok. Τον Δεκέμβριο η Αυστραλία απαγόρευσε τη δημιουργία λογαριασμών σε παιδιά κάτω των 16 ετών, ενώ χώρες όπως η Βρετανία και η Ισπανία εξετάζουν αντίστοιχα μέτρα. Στις ΗΠΑ, πολιτείες επεξεργάζονται παρόμοιες ρυθμίσεις. Πάνω από το 70% των Βρετανών και τα δύο τρίτα των Αμερικανών στηρίζουν την ιδέα, περιγράφει το περιοδικό Economist δίνοντας μία διαφορετική οπτική ως προς τους περιορισμούς.
Το πρόβλημα, ωστόσο, είναι ότι μια γενική απαγόρευση ενδέχεται να κάνει περισσότερο κακό παρά καλό, αναφέρει χαρακτηριστικά το περιοδικό.
Proposals to get kids off social media arise from an understandable desire to keep youngsters safe and healthy. The problem is, bans will do more harm than good: https://t.co/93xmu4wAzk pic.twitter.com/xUhUe16msg
— The Economist (@TheEconomist) February 12, 2026
Δεν υπάρχουν ισχυρά δεδομένα για την επιρροή των social media
Οι προτάσεις προκύπτουν από εύλογες ανησυχίες. Γονείς έχουν συγκλονιστεί από τραγωδίες όπου τα social media έπαιξαν ρόλο: παιδιά που εξαπατήθηκαν ώστε να μοιραστούν γυμνές φωτογραφίες ή οδηγήθηκαν σε αυτοκτονία μετά από έκθεση σε περιεχόμενο αυτοτραυματισμού. Πέρα όμως από τα ακραία περιστατικά, υπάρχει μια ευρύτερη ανησυχία: μήπως τα social media βλάπτουν συνολικά τη νεότερη γενιά, κάνοντάς την πιο μοναχική, αγχώδη και εσωστρεφή.
Παρ’ όλα αυτά, τα στοιχεία δεν είναι τόσο ξεκάθαρα. Αυξάνονται οι ενδείξεις ότι τα social media μπορεί να είναι επιβλαβή για ορισμένα παιδιά. Όμως ο ισχυρισμός ότι προκαλούν μαζική επιδείνωση της ψυχικής υγείας των νέων συνολικά δεν στηρίζεται ακόμη σε ισχυρά δεδομένα.
Οι απαγορεύσεις είναι δύσκολο να εφαρμοστούν. Στην Αυστραλία, έφηβοι βρίσκουν τρόπους να τις παρακάμψουν, παραποιώντας την ηλικία τους. Επιπλέον, ο ορισμός του «social media» δεν είναι απλός. Εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων όπως το WhatsApp ή διαδικτυακά παιχνίδια πολλών παικτών δεν απαγορεύτηκαν, καθώς κάτι τέτοιο θα θεωρούνταν υπερβολικό. Ωστόσο, φαινόμενα όπως ο διαδικτυακός εκφοβισμός μπορούν να συνεχιστούν και εκεί.
Υπάρχει επίσης ο κίνδυνος τα παιδιά να στραφούν σε λιγότερο γνωστές πλατφόρμες, όπου ο έλεγχος είναι χαλαρότερος και οι κίνδυνοι μεγαλύτεροι. Όσα καταφέρνουν να παρακάμψουν τα μπλόκα μπορεί να διστάζουν να μιλήσουν σε ενήλικες όταν έρθουν αντιμέτωπα με βλαβερό περιεχόμενο, φοβούμενα τιμωρία.
Η αύξηση του ορίου ηλικίας μπορεί απλώς να μεταθέσει το πρόβλημα στα 16, όταν οι έφηβοι θα αποκτήσουν ξαφνικά πλήρη πρόσβαση χωρίς προηγούμενη εμπειρία. Παράλληλα, τέτοια μέτρα δημιουργούν μια ψευδαίσθηση ασφάλειας. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλές οργανώσεις προστασίας παιδιών αντιτίθενται στις καθολικές απαγορεύσεις.
Youngsters have a right to share in new technologies. Adults must seek to make their time online as safe and as rewarding as possible https://t.co/8WuJdhix3c
— The Economist (@TheEconomist) February 13, 2026
Μία διαφορετική προσέγγιση για τα social media
Οι υποστηρικτές των απαγορεύσεων συχνά αγνοούν και τα οφέλη. Τα social media μπορούν να αποτελέσουν σωσίβιο για παιδιά που νιώθουν απομονωμένα, λόγω τόπου διαμονής, σεξουαλικού προσανατολισμού ή νευροδιαφορετικότητας. Προσφέρουν πρόσβαση σε πληροφορίες, ιδέες και κοινότητες που αλλιώς θα ήταν απρόσιτες. Σήμερα, οι πλατφόρμες αποτελούν βασική πηγή ενημέρωσης για τους νέους, έστω και αν συνοδεύονται από παραπληροφόρηση. Οι εποχές που τα παιδιά ξεφύλλιζαν εφημερίδες των γονιών τους ή παρακολουθούσαν δελτία ειδήσεων έχουν περάσει.
Και όσοι φαντάζονται ότι οι έφηβοι, αν απομακρυνθούν από το TikTok, θα στραφούν σε βιβλία ή παιχνίδι στην ύπαιθρο, μάλλον αυταπατώνται. Πολλοί πιθανότατα θα περάσουν περισσότερο χρόνο μπροστά σε κονσόλες ή streaming πλατφόρμες. Σε έναν κόσμο όπου οι γονείς εδώ και χρόνια περιορίζουν την ελεύθερη μετακίνηση των παιδιών εκτός σπιτιού, νέες απαγορεύσεις στον ψηφιακό τους χρόνο ίσως δεν είναι η λύση, σημειώνει το βρετανικό περιοδικό.
Αντί για αυστηρότερα ηλικιακά όρια, οι ρυθμιστικές αρχές θα έπρεπε να εστιάσουν στο πώς θα κάνουν τις πλατφόρμες πιο ασφαλείς για εφήβους. Αυτό σημαίνει υποχρέωση των εταιρειών να παρέχουν περισσότερα δεδομένα για τη χρήση από ανηλίκους, ώστε να διευκολυνθεί η έρευνα, επανεξέταση λειτουργιών που ενθαρρύνουν την ατέρμονη κύλιση και την υπερβολική χρήση, πιο αυστηρή εποπτεία περιεχομένου για ανήλικους χρήστες, αποτελεσματικότερη επαλήθευση ηλικίας, ώστε να διαχωρίζονται οι λογαριασμοί ενηλίκων από εκείνους που χρειάζονται «προστατευτικά κιγκλιδώματα».
Ήδη παρατηρούνται εξελίξεις: στις ΗΠΑ προετοιμάζονται μεγάλες δικαστικές υποθέσεις κατά εταιρειών social media, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει προειδοποιήσει το TikTok για εθιστικά χαρακτηριστικά στον σχεδιασμό του. Παράλληλα, πολλές πλατφόρμες έχουν δημιουργήσει «εφηβικούς λογαριασμούς» με πρόσθετα μέτρα προστασίας.
Δεν πρόκειται για πανάκεια, αλλά είναι ένα βήμα.
Αφήστε τους να σκρολάρουν
Οι πολιτικοί παρουσιάζουν τις απαγορεύσεις ως τη μόνη υπεύθυνη επιλογή. Στην πράξη, μοιάζουν περισσότερο με υπεκφυγή από τη δύσκολη δουλειά της ουσιαστικής ρύθμισης. Αν οι αρχές δεν μπορούν να τιθασεύσουν τεχνολογίες που υπάρχουν εδώ και πάνω από 20 χρόνια, πώς θα διαχειριστούν τα νέα εργαλεία, όπως η τεχνητή νοημοσύνη;
Οι νέοι έχουν δικαίωμα να συμμετέχουν στον ψηφιακό κόσμο. Η πρόκληση για τους ενήλικες δεν είναι να τους αποκλείσουν, αλλά να κάνουν τον χρόνο τους στο διαδίκτυο όσο το δυνατόν πιο ασφαλή και ουσιαστικό.
Με πληροφορίες από Economist
