Τα παιδιά στις πόλεις καλούνται συχνά να προσαρμοστούν σε χώρους που δεν σχεδιάστηκαν πραγματικά γι' αυτά. Στα μουσεία πρέπει να κάνουν ησυχία, στους δρόμους να προσέχουν, στα καφέ να μη χαλάνε την ατμόσφαιρα, στα σχολεία να κάθονται σωστά, στους παιδότοπους να εκτονώνονται.
Σπάνια κάποιος τα ρωτά πώς θέλουν να κινηθούν, να δουν, να αγγίξουν, να χαθούν, να ανακαλύψουν.
Στο Σανκτ Πόλτεν της Αυστρίας, το KinderKunstLabor ξεκινά από αυτή ακριβώς την αντιστροφή. Δεν είναι ένα μουσείο που απλώς απευθύνεται σε παιδιά. Είναι ένα κτίριο που σχεδιάστηκε προσπαθώντας να πάρει στα σοβαρά το βλέμμα τους.
Το κέντρο σύγχρονης τέχνης, σχεδιασμένο από το γραφείο Schenker Salvi Weber Architekten, απευθύνεται σε παιδιά έως 12 ετών και δεν θέλει να είναι ούτε κλασικό μουσείο ούτε εσωτερικός παιδότοπος. Περιγράφεται ως ένα εργαστήριο τέχνης, παιχνιδιού και αισθητηριακής εμπειρίας, όπου τα παιδιά μπορούν να έρθουν σε επαφή με τη σύγχρονη τέχνη χωρίς αυτή να απλοποιείται ή να μικραίνει για χάρη τους.
#ιmg#
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο του δεν είναι μόνο η αρχιτεκτονική του μορφή, αλλά η διαδικασία με την οποία σχεδιάστηκε. Από την αρχή, στο εγχείρημα συμμετείχε μια συμβουλευτική ομάδα παιδιών από νηπιαγωγεία και σχολεία. Μέσα από εργαστήρια και δοκιμές με μακέτες, τα παιδιά συνέβαλαν σε αποφάσεις που αφορούσαν τις αναλογίες των χώρων, την κυκλοφορία μέσα στο κτίριο και τον τρόπο με τον οποίο θα παρουσιάζονται οι εκθέσεις.
Το ζητούμενο για τους αρχιτέκτονες ήταν ασυνήθιστο: να σχεδιάσουν έναν πολιτιστικό χώρο από τη σκοπιά των παιδιών, χωρίς όμως να αντιμετωπίσουν την τέχνη ως κάτι διακοσμητικό, εύκολο ή διδακτικό. Το KinderKunstLabor απευθύνεται σε παιδιά από διαφορετικά κοινωνικά και εκπαιδευτικά περιβάλλοντα, δίνοντάς τους πρόσβαση σε εργαστήρια και εκθέσεις μέσα από το παιχνίδι, την αφή, την κίνηση και την περιέργεια.
Το κτίριο, έκτασης 2.957 τετραγωνικών μέτρων, ολοκληρώθηκε το 2024. Είναι συμπαγές, τετραώροφο, με τριγωνικό αποτύπωμα και κομμένες γωνίες, που δημιουργούν ένα επαναλαμβανόμενο εξαγωνικό μοτίβο στους χώρους. Στον πυρήνα του βρίσκεται μια πολυγωνική κολόνα από σκυρόδεμα, από την οποία ανοίγονται έξι φέροντες βραχίονες.
Γύρω από αυτόν τον κεντρικό πυρήνα αναπτύσσεται μια ελικοειδής σκάλα που ανεβαίνει μέσα από το ανοιχτό αίθριο. Η σκάλα δεν λειτουργεί απλώς ως μέσο κυκλοφορίας. Είναι διαδρομή, χώρος συνάντησης, εκθεσιακός άξονας και σημείο παρατήρησης. Η κίνηση μέσα στο κτίριο γίνεται μέρος της εμπειρίας, με οπτικές συνδέσεις ανάμεσα στα επίπεδα και ανοίγματα προς το γύρω πάρκο.
Η κατασκευή συνδυάζει ξύλο και σκυρόδεμα, με έμφαση στη βιωσιμότητα. Δοκοί και κολόνες από συγκολλητή ξυλεία, προκατασκευασμένα ξύλινα στοιχεία στην όψη και μηχανικές συνδέσεις που επιτρέπουν μελλοντική αποσυναρμολόγηση και επαναχρησιμοποίηση υλικών δίνουν στο κτίριο έναν πιο ελαφρύ περιβαλλοντικό χαρακτήρα. Το σκυρόδεμα χρησιμοποιήθηκε κυρίως όπου ήταν απαραίτητο για τη στατική λειτουργία.
Το μικρό αποτύπωμα του κτιρίου αφήνει περισσότερο ελεύθερο πράσινο χώρο, ενώ η πράσινη στέγη με φωτοβολταϊκά και η αντλία θερμότητας από υπόγεια ύδατα συμβάλλουν στη χαμηλότερη ενεργειακή κατανάλωση.
Το KinderKunstLabor είναι πλήρως προσβάσιμο και διαθέτει ευέλικτους χώρους εκθέσεων και εργαστηρίων, ώστε να υποστηρίζει διαφορετικούς τρόπους μάθησης, συμμετοχής και αλληλεπίδρασης. Από το άνοιγμά του έχει εξελιχθεί σε πολιτιστικό προορισμό για την περιοχή.
Η σημασία του, όμως, ξεπερνά την εικόνα ενός όμορφου κτιρίου στην Αυστρία. Το KinderKunstLabor δείχνει πώς μπορεί να μοιάζει ένας πολιτιστικός χώρος που δεν αντιμετωπίζει τα παιδιά ως θόρυβο, ως κοινό δεύτερης κατηγορίας ή ως μικρούς καταναλωτές εμπειριών.
Τα αντιμετωπίζει ως ανθρώπους με βλέμμα, κρίση, σώμα, περιέργεια και δικαίωμα στον δημόσιο πολιτισμό.
Και ίσως αυτό είναι το πιο ριζοσπαστικό στοιχείο του. Οχι ότι φτιάχνει έναν χώρο "για παιδιά", αλλά ότι δοκιμάζει να φτιάξει έναν χώρο μαζί με αυτά. Εναν χώρο όπου η σύγχρονη τέχνη δεν εξηγείται από ψηλά, αλλά αφήνεται να περπατηθεί, να αγγιχτεί, να δοκιμαστεί και να ειδωθεί από χαμηλότερο ύψος.
Με στοιχεία από ArchDaily.
