Με μια έκθεση αφιερωμένη στη ζωή του Ρενάτο Μόρντο, σκηνοθέτη του θεάτρου και της όπερας, τιμάται ο πρώτος σκηνοθέτης της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης και στη βιβλιοθήκη του Ινστιτούτου Γκαίτε.
Τίτλος της έκθεσης «Ρενάτο Μόρντο. Εβραίος, Έλληνας και Γερμανός. Η ζωή ενός καλλιτέχνη την εποχή των άκρων», που ξεκινά στις 25 Ιανουαρίου και θα διαρκέσει έως τις 19 Φεβρουαρίου.
Μέσα από φωτογραφικό υλικό, προσωπικά αντικείμενα του σκηνοθέτη και μία νησίδα ανάγνωσης με χειρόγραφά του, θα παρουσιαστούν οι σταθμοί στη ζωή του, με έμφαση στην παρουσίαση της γερμανικής κατοχής στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου.
Ο Ρενάτο Μόρντο ήταν από οικογένεια εβραϊκής καταγωγής και γεννήθηκε στη Βιέννη το 1894. Ο πατέρας του ήταν Έλληνας έμπορος από την Κέρκυρα και η μητέρα του από την Αυστρία που εξοντώθηκαν σε στρατόπεδο συγκέντρωσης.
Σπούδασε γερμανικό πολιτισμό, φιλολογία, ιστορία της τέχνης και ιστορία της μουσικής στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης και, ακολούθως, στην Ακαδημία Μουσικής και Παραστατικών Τεχνών της Βιέννης (νυν Πανεπιστήμιο Μουσικής και Παραστατικών Τεχνών της Βιέννης) (1914-17).
Το 1917 ξεκίνησε την επαγγελματική του σταδιοδρομία ως σκηνοθέτης στο Δημοτικό Θέατρο του Κατόβιτς στην Πολωνία. Το 1920 διορίστηκε διευθυντής του Θεάτρου και της Λυρικής Σκηνής του Όλντενμπουργκ, όπου εκσυγχρόνισε το ρεπερτόριο και εφάρμοσε ανανεωτικές ιδέες (1920-23). Ακολούθως, θήτευσε σε διευθυντικές θέσεις στο Γερμανικό Λαϊκό Θέατρο της Βιέννης, στο Θέατρο Λόμπε του Μπρέσλαου, στη Δρέσδη και στο Ντάρμσταντ (1924-32). Με την άνοδο του ναζισμού μετακινήθηκε στην Πράγα, όπου ανέλαβε τη διεύθυνση του Γερμανικού Θεάτρου και δίδαξε στην εκεί Γερμανική Ακαδημία Μουσικής και Παραστατικών Τεχνών.
Λόγω της ολοένα και συχνότερης αντισημιτικής εχθρότητας και της επικείμενης κατάληψης της εξουσίας από τους εθνικοσοσιαλιστές, το 1939 κατέφυγε από τη Γερμανία στην Ελλάδα, ύστερα από πρόσκληση του Κωστή Μπαστιά κατ’ εισήγηση του Καλομοίρη, όπου προσλήφθηκε ως βασικό στέλεχος στη νεοϊδρυθείσα ΕΛΣ.
Μεταξύ 1940 και 1952 σκηνοθέτησε στην ΕΛΣ 19 όπερες και οπερέτες, σε 35 παραγωγές ή/και αναβιώσεις παραγωγών, όλες σε πρώτες παρουσιάσεις από τον θεσμό: Η νυχτερίδα, Μαντάμα Μπαττερφλάι, Η απαγωγή από το σεράι, Ρέα, Ανατολή, Διδώ, Τα παραμύθια του Χόφμαν κ.ά. Προώθησε την καριέρα της νεαρής τότε Μαρία Κάλλας.
Στην Κατοχή αντιμετώπισε πρόβλημα εργασίας και φυλακίστηκε στο Χαϊδάρι, ενώ μετά τον Εμφύλιο απολύθηκε από την ΕΛΣ ως κομμουνιστής. Έγραψε το θεατρικό έργο με τίτλο «Χαϊδάρι», στο οποίο επεξεργάζεται λογοτεχνικά τις τραυματικές εμπειρίες που βίωσε. Μετά τον πόλεμο εργάστηκε σε θέατρα στην Τουρκία, την Αυστρία και το Ισραήλ και διετέλεσε διευθυντής της όπερας στην πρωτεύουσα Μάιντς του κρατιδίου Ρηνανίας-Παλατινάτου από το 1952 έως το 1955.
Μεταξύ 1942 και 1946 συνεργάστηκε με τους θιάσους Κοτοπούλη, Μανωλίδου-Αρώνη-Χορν και Μουσούρη-Μόρντο-Ανεμογιάννη. Το 1947 έφυγε από την Ελλάδα και εργάστηκε στην Όπερα της Άγκυρας (1947-51), στο Τελ Αβίβ (1951-52) και στο Κρατικό Θέατρο του Μάιντς (1952-1955).
Πέθανε στο Μάιντς της Γερμανίας στις 05/11/1955.
Μέσα από την έκθεση θα μπορέσει κανείς να γνωρίσει την ιστορία του ίδιου, τις καταστροφικές επιπτώσεις της γερμανικής κατοχής στην Ελλάδα -τόσο στην Αθήνα, όσο και σε ολόκληρη τη χώρα, αλλά και τις προσωπικές συνέπειες για τον Ρενάτο Μόρντο.
Την έκθεση παρουσιάζουν από κοινού το Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, το Ινστιτούτο Γκαίτε, η Κεντρική Υπηρεσία Πολιτικής Αγωγής Ρηνανίας-Παλατινάτου και το Πολιτιστικό Τρίγωνο Πρεσπών και πραγματοποιείται στην ελληνική και τη γερμανική γλώσσα.
Την επιμέλεια της έκθεσης έχει ο ελληνιστής Torsten Israel, ενώ δημιουργήθηκε σε συνεργασία με τον Uwe Bader (Κεντρική Υπηρεσία Πολιτικής Αγωγής Ρηνανίας-Παλατινάτου) και τη Μαρίτα Χόφμαν (εκδοτικός οίκος LLUX, Λούντβιγκσχάφεν στον Ρήνο), με την υποστήριξη και άλλων εταίρων από το ομόσπονδο κρατίδιο. Όλες οι μεταφράσεις της έκθεσης από τα Γερμανικά στα Ελληνικά δημιουργήθηκαν στο πλαίσιο της συνεργασίας του Πανεπιστημίου Γιοχάνες Γκούτενμπεργκ του Μάιντς (Τομέας Νέων Ελληνικών) και του Ιονίου Πανεπιστημίου της Κέρκυρας (Τμήμα Ξένων Γλωσσών, Μετάφρασης και Διερμηνείας).
Στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, η έκθεση θα λειτουργεί από Δευτέρα έως Κυριακή 10:00-20:00, ενώ στο Ινστιτούτο Γκαίτε Δευτέρα 10.00 - 14.00, Τρίτη, Τετάρτη, Πέμπτη 10.00 - 19.00, Παρασκευή 15.00 - 19.00 και κάθε δεύτερο Σάββατο του μήνα 09.00 - 13.30. Η είσοδος είναι ελεύθερη.
