Η μεγέθυνση (ή επέκταση) δεν είναι πάντα η καλύτερη στρατηγική για τα μουσεία τέχνης, ενώ η δωρεάν είσοδος ενδέχεται να είναι πιο οικονομικά βιώσιμη από τα εισιτήρια. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα νέας έκθεσης του ανεξάρτητου ερευνητικού πρότζεκτ Remuseum, το οποίο διοργανώνεται από το Μουσείο Αμερικανικής Τέχνης Crystal Bridges στο Άρκανσο και αποσκοπεί στον αναστοχασμό της λειτουργίας των μουσειακών οργανισμών.
Η έκθεση βασίστηκε σε δεδομένα που συλλέχθηκαν από 153 μουσεία τέχνης στις ΗΠΑ, αναλύοντας δηλώσεις αποστολής, προϋπολογισμούς και αριθμούς επισκεπτών. Παρότι το δείγμα είναι μικρό σε σχέση με τα περισσότερα από 35.000 μουσεία που λειτουργούν στη χώρα, τα συμπεράσματα είναι αποκαλυπτικά.
Πόσο κοστίζει ένας επισκέπτης;
Η ανάλυση κατέδειξε ότι ο μέσος λειτουργικός «κόστος ανά επισκέπτη» ανέρχεται στα 101 δολάρια (μέση τιμή), ενώ η διάμεση τιμή φτάνει τα 82 δολάρια, υπολογισμένα από τον ετήσιο προϋπολογισμό δια του αριθμού των επισκεπτών. Ο Στίβεν Ράιλι, διευθυντής του Remuseum, τόνισε πως δεν πρόκειται για προτροπή περιορισμού επενδύσεων, αλλά για ένα εργαλείο με σκοπό την ορθολογική κατανομή των πόρων προς το κοινό.
Η έκθεση καταρρίπτει τον διαδεδομένο μύθο ότι το μέγεθος ενισχύει τη δημόσια αποστολή ενός μουσείου. Τα μουσεία με προϋπολογισμούς κάτω των 12 εκατομμυρίων δολαρίων ξοδεύουν κατά μέσο όρο 73 δολάρια ανά επισκέπτη, ενώ τα μεγαλύτερα ξεπερνούν τα 130 δολάρια, κυρίως λόγω αυξημένων σταθερών δαπανών χωρίς ανάλογη αύξηση στην επισκεψιμότητα.
Σύμφωνα με τον Ράιλι, σε αντίθεση με τις επιχειρήσεις που κερδίζουν από τις «οικονομίες κλίμακας», τα μουσεία υποφέρουν από «αντι-οικονομίες κλίμακας» καθώς αυξάνεται η πολυπλοκότητα της λειτουργίας τους.
Δωρεάν είσοδος: Λύση και όχι πρόβλημα
Ανατρεπτικό εύρημα της μελέτης είναι ότι τα μουσεία με δωρεάν είσοδο είχαν συχνά χαμηλότερο κόστος ανά επισκέπτη. Σε μικρές πόλεις, το κόστος ήταν 55 δολάρια, έναντι 77 δολαρίων σε μουσεία που χρέωναν εισιτήριο. Σε μεγάλες πόλεις, το αντίστοιχο κόστος ήταν 99 δολάρια έναντι 128 δολαρίων.
Δεδομένου ότι τα εισιτήρια συνεισφέρουν λιγότερο από 5% στα έσοδα των μουσείων, η Remuseum υποστηρίζει πως η δωρεάν είσοδος όχι μόνο διευρύνει το κοινό, αλλά μπορεί να προσελκύσει και νέες μορφές φιλανθρωπικής στήριξης, εστιασμένες στην κοινωνική απήχηση και τη συμπερίληψη.
Ένα κρίσιμο ερώτημα που θέτει η έκθεση είναι το πώς μπορεί να διατηρηθεί ή να αυξηθεί η συνδρομή-μέλους σε ένα μουσείο που δεν χρεώνει είσοδο. Ο Ράιλι αναφέρει ως θετικό παράδειγμα τα δημόσια ραδιοφωνικά δίκτυα, τα οποία παρότι προσφέρουν δωρεάν περιεχόμενο, καταφέρνουν να εξασφαλίζουν εθελοντική στήριξη.
«Αν μπορούσαμε να διπλασιάσουμε την επισκεψιμότητα, θα απαντούσαμε στην πράξη σε όλα τα ερωτήματα περί σημασίας και κοινωνικής αποδοχής των μουσείων», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Με πληροφορίες από The Art Newspaper
