Το ψηφιακό ημερολόγιο της Πάτι Σμιθ είναι γεμάτο σημειώσεις, μικρές ηχογραφήσεις, σκόρπιες σκέψεις, εντυπώσεις από μέρη του κόσμου και ταξίδια. Αποχαιρετά τους ανθρώπους της γενιάς της, θυμάται όσους έχασε, της λείπει η Νέα Υόρκη των πρώτων σκιρτημάτων. Αποτίει φόρο τιμής στον Bερλέν και στον Παζολίνι στα γενέθλιά τους, γράφει μικρά σημειώματα στους συνδρομητές της πλατφόρμας της και κάνει νυχτερινές αναγνώσεις αποσπασμάτων από το «M Τrain».
Σταθερή έμπνευση και «μούσα» της Πάτι Σμιθ είναι ο ποιητής Αρθούρος Ρεμπό. Γράφει γι’ αυτόν ποιήματα και κρατά σημειώσεις, κάνει αναγνώσεις και γιορτάζει τον «μήνα Ρεμπό». Η περιπλάνησή της στον κόσμο του είναι ασταμάτητη, σκοπός της ζωής της είναι να κρατά ζωντανή τη μνήμη του, ακολουθώντας τα ίχνη του ως τη γενέτειρά του στη Γαλλία.
Μέχρι τις 7 Οκτωβρίου 2023 στην γκαλερί του γαλλικού εκδοτικού οίκου Gallimard, με αφορμή την 150ή επέτειο από την πρώτη δημοσίευση της εμβληματικής συλλογής του Ρεμπό «Une saison en enfer» («Μια εποχή στην κόλαση»), εκτίθενται φωτογραφίες, σχέδια και γραπτά της Πάτι Σμιθ, της «νονάς του πανκ», προορισμένα για τον «πρίγκιπα της ποίησης».
«Αν ζούσε στην εποχή μας», λέει η Πάτι Σμιθ σε μια συνέντευξη στον «Independent» το 2007, «θα βρισκόταν στον Όλυμπο των θεών της ροκ μαζί με τον Τζίμι Χέντριξ, τον Τζιμ Μόρισον, τον Μπομπ Ντίλαν και άλλους, γιατί είχε όλα τα χαρακτηριστικά: ήταν πειραματικός, ασεβής, αλλά και πνευματικός, οραματιστής.
Στις 28 Σεπτεμβρίου θα κυκλοφορήσει ένας τόμος που, εκτός από την ποιητική συλλογή, θα περιέχει επιστολές του ποιητή και σημειώσεις, ανέκδοτα κείμενα, ντοκουμέντα, σχέδια και φωτογραφίες της καλλιτέχνιδας. Παράλληλα, θα εκδοθεί το βιβλίο της «Un livre de jours», ένα ταξίδι στον κόσμο της Αμερικανίδας δημιουργού.
Στο εικονογραφημένο βιβλίο, το οποίο σχεδίασε εξ ολοκλήρου η ίδια, επέλεξε να συγκρίνει τα ποιήματα του Ρεμπό με στιγμές από τη δική της ζωή, εκθέτοντας την πολύ ιδιαίτερη σχέση της με τον ποιητή.
Η λατρεία της Πάτι Σμιθ για τον Γάλλο συμβολιστή ποιητή του 19ου αιώνα ξεκίνησε σε ένα βιβλιοπωλείο που βρισκόταν απέναντι από μια αφετηρία λεωφορείων στη Φιλαδέλφεια, όταν ήταν 16 ετών. Ήταν ο πρώτος, ο μεγάλος, ο εφηβικός της έρωτας, που κρατά μέχρι σήμερα. «Γι’ αυτόν έγραφα και ονειρευόμουν», γράφει το 2010 στην αυτοβιογραφία της «Just Kids». «Ο ανεκπλήρωτος έρωτάς μου γι’ αυτόν ήταν τόσο αληθινός όσο τίποτε άλλο που είχα βιώσει ως τότε»
«Ήμουν 16 ετών όταν ανακάλυψα τον Αρθούρο Ρεμπό. Το πρόσωπο και τα ποιήματά του με γοήτευσαν, με συνεπήραν.
Μαγεμένη από τη μεθυστική γοητεία τους, βγήκα τρέμοντας από το μαγαζί, θυμόμουν ελάχιστα απ’ όσα είχα διαβάσει. Παρ’ όλα αυτά, οι λέξεις του χαράχτηκαν με κάποιο τρόπο στο μυαλό μου. Το “Μια εποχή στην κόλαση” ήταν το ναρκωτικό της νιότης μου, όπως το χασίς ή μια καλή δόση αλκοόλ, το ελιξίριο που μου έδινε τα εργαλεία και τη μέθοδο για την ανατροπή των ψεύτικων ειδώλων. Αυτή είναι η αναζωογονητική δύναμη της ποίησης», γράφει.
Η Πάτι Σμιθ επικαλούνταν εκστατικά τον ποιητή καθ’ όλη τη διάρκεια της καλλιτεχνικής της πορείας. Όταν έφτασε στη Νέα Υόρκη, στα 20 της χρόνια, στη φτηνή βαλίτσα της είχε το «Illuminations» («Εκλάμψεις») του Ρεμπό, που είχε κλέψει από εκείνο το βιβλιοπωλείο της Φιλαδέλφειας, και στο κεφάλι της το όνειρο να γίνει ποιήτρια ‒ ένα από τα πολλά. Περίπου έναν αιώνα νωρίτερα, ο Ρεμπό είχε εγκαταλείψει το σπίτι του στην αγροτική περιοχή Σαρλβίλ στη βορειοανατολική Γαλλία, στη γαλλική ύπαιθρο, για να πάει στο Παρίσι, όπου ξεκίνησε μια άγρια και συχνά βίαιη ερωτική σχέση με τον ποιητή Πολ Βερλέν. Η Πάτι Σμιθ στη Νέα Υόρκη ξεκίνησε ένα ειδύλλιο με τον Τομ Βερλέν, frontman και κιθαρίστα του συγκροτήματος Television, τις πρώτες μέρες της πανκ σκηνής της Νέας Υόρκης.
Απλές συμπτώσεις που ίσως προκαλούσαν τη Σμιθ να συγκρίνει διαρκώς τη ζωή του ειδώλου της με τη δική της – στο τωρινό της έργο αφιερώνει σελίδες στο περίστροφο με το οποίο ο Βερλέν, σε κατάσταση μέθης, σε έναν από τους βίαιους καβγάδες τους, πυροβόλησε και τραυμάτισε τον Ρεμπό στο αριστερό του χέρι, πάνω από τον καρπό. Πρόκειται για βαθυκόκκινες, πράσινες και βιολετί μονοχρωμίες, σαν νήμα που διατρέχει την αφήγηση και ενώνει δυο ποιήματα.
Ο Ρεμπό, ο ονειροπόλος, ιδιοφυής, ανυπότακτος, οραματιστής ποιητής που καθόρισε την ποίηση του 20ού αιώνα, σταμάτησε στα 19 του να γράφει ποίηση και πέθανε στα 37, έχοντας κάνει μια ιλιγγιώδη και μυθιστορηματική περιπλάνηση στον κόσμο. Άσκησε ισχυρή επιρροή σε συγγραφείς, ποιητές, μουσικούς και καλλιτέχνες κάθε είδους που ανακάλυψαν συγγένειες μαζί του.
O Χένρι Μίλερ στον «Καιρό των Δολοφόνων» γράφει «στον Ρεμπό βλέπω τον εαυτό μου σαν σε καθρέφτη» και ταυτίζεται με τον ποιητή-νομάδα της ύπαρξης, έναν «περιπλανώμενο, έναν άνθρωπο τόσο μέσα στον κόσμο όσο και έξω από αυτόν, ένα άλλο πνεύμα σε εξέγερση που ήταν παγιδευμένο σε ένα πεπρωμένο που είναι δύσκολο να προσδιοριστεί». Ο Αντρέ Μπρετόν τον ονομάζει «σουρρεαλιστή στην πρακτική της ζωής και αλλού», ο Αλμπέρ Καμί «ποιητή της εξέγερσης».
Είδωλο της ποπ κουλτούρας της δεκαετίας του ’70, είδωλο των φοιτητών του Μάη του '68, των διανοούμενων μουσικών, ο Ρεμπό έγινε ο άγιος προστάτης του «γκέτο των ποιητών». Σε αυτόν υποκλίθηκαν και αναφέρθηκαν ο Τζιμ Μόρισον και ο Μπομπ Ντίλαν, με λέξεις «σαν φλογοβόλα», όπως τραγουδούν οι Clash στο «Ghetto Defendant» το 1982, τζαμάροντας με τον Άλεν Γκίνσμπεγκ «Ο πρίγκιπας του γκέτο των ποιητών του δρόμου εκδιώχθηκε από την αίθουσα από τους σωματοφύλακες της απληστίας…».
Η ταύτιση της Πάτι Σμιθ με τον Ρεμπό προχώρησε λίγο παραπέρα, με την τρομερή αυτή προσωπικότητα της αμερικανικής σκηνής, ένα enfant terrible της γενιάς της, να δηλώνει σε μια συνέντευξη στο περιοδικό «Mademoiselle» στα μέσα της δεκαετίας του 1970, μετά την κυκλοφορία του άλμπουμ της «Horses»: «Ίσως το καλύτερο σεξ που έκανα ποτέ ήταν με τον Ρεμπό. Δεν είχε τίποτα το αρρωστημένο, ξέρεις. Έβγαλα πολύ καλή ποίηση από αυτό. Εγώ και ο Ρεμπό το έχουμε κάνει εκατομμύρια φορές».
«Αν ζούσε στην εποχή μας», λέει η Πάτι Σμιθ σε μια συνέντευξη στον «Independent» το 2007, «θα βρισκόταν στον Όλυμπο των θεών της ροκ μαζί με τον Τζίμι Χέντριξ, τον Τζιμ Μόρισον, τον Μπομπ Ντίλαν και άλλους, γιατί είχε όλα τα χαρακτηριστικά: ήταν πειραματικός, ασεβής, αλλά και πνευματικός, οραματιστής. Πανέξυπνος και ευφυής, ήθελε να κατανοήσουν οι άνθρωποι το έργο του, ταυτόχρονα όμως περιφρονούσε πλήρως τους ανθρώπους. Τον ίδιο διχασμό συναντάμε και στον Κερτ Κομπέιν. Σίγουρα ήταν ελκυστικός στην εμφάνιση. Όταν ήμουν 16 ετών, πίστευα ότι ήταν όμορφος, ήταν ο φανταστικός μου φίλος».
Με πληροφορίες από «Independent», «Gallimard», «The world of Interiors», «Just Kids», «Mademoiselle»
