Υπάρχουν φωτογραφίες που δεν ζητούν απλώς να κοιτάξεις. Ζητούν να δεχτείς ότι ο άνθρωπος που βλέπεις είχε ήδη μια ζωή, μια κοινότητα, μια πληγή, ένα αστείο, ένα σώμα, μια επιθυμία, πριν γίνει εικόνα.
Αυτό είναι ίσως το πιο δυνατό στοιχείο στη σειρά πορτρέτων που φωτογράφισε η Ezekiel: η ορατότητα δεν εμφανίζεται εδώ σαν σύνθημα, ούτε σαν ακόμα μία τακτοποιημένη εικόνα συμπερίληψης. Εμφανίζεται σαν σχέση. Σαν βλέμμα ανάμεσα σε ανθρώπους που έχουν υπάρξει ο ένας για τον άλλον πριν μπουν μπροστά στον φακό. Σαν κοινότητα που δεν χρειάζεται να αποδείξει πρώτα την ύπαρξή της για να δικαιούται να είναι όμορφη.
Η Ezekiel, Φιλιππινοβρετανή φωτογράφος, filmmaker, publisher και curator με βάση το Margate, φωτογραφίζει φίλους, συνεργάτες και δημιουργούς της βρετανικής trans και queer σκηνής: την Elouiza, την Osman Ahmed, τη danni spooner, το Nxdia και το LCN. Το αποτέλεσμα δεν μοιάζει με επετειακό υλικό μιας ημέρας. Μοιάζει περισσότερο με μικρό αρχείο ζωής: σώματα, ρούχα, βλέμματα, μουσική, επιθυμία, μετάβαση, κόπωση, χαρά, αστεία, οικογένειες που φτιάχτηκαν έξω από την οικογένεια.
Η ίδια η Ezekiel το λέει με τον πιο απλό τρόπο: το να είσαι ορατός σημαίνει να σε βλέπουν, και το να σε βλέπουν σημαίνει να σε αγαπούν χωρίς ερώτηση, χωρίς όρους. Αυτή η φράση είναι ο πυρήνας του κειμένου. Γιατί η ορατότητα, ειδικά για τα τρανς άτομα, έχει γίνει μια λέξη σχεδόν εξαντλημένη. Τη χρησιμοποιούν brands, θεσμοί, καμπάνιες, πολιτικοί λόγοι, πλατφόρμες που θέλουν να δείξουν ότι κατάλαβαν. Όμως η ορατότητα χωρίς φροντίδα μπορεί εύκολα να γίνει έκθεση. Και η έκθεση, όταν δεν συνοδεύεται από ασφάλεια, μπορεί να γίνει ακόμη μία μορφή βίας.
Στις φωτογραφίες της Ezekiel συμβαίνει κάτι διαφορετικό. Τα πρόσωπα δεν παρουσιάζονται σαν εκπρόσωποι ενός ζητήματος. Δεν στέκονται μπροστά στον φακό για να εξηγήσουν την ταυτότητά τους σε ένα άγνωστο κοινό. Υπάρχει στιλ, υπάρχει σεξουαλικότητα, υπάρχει attitude, υπάρχει μόδα, αλλά υπάρχει και μια αίσθηση ότι ο φακός ξέρει πότε να πλησιάσει και πότε να αφήσει χώρο. Τα πορτρέτα είναι τρυφερά χωρίς να γλυκαίνουν, πολιτικά χωρίς να στεγνώνουν, σέξι χωρίς να ισοπεδώνουν τους ανθρώπους που δείχνουν.
Η φωτογράφιση ήταν, όπως λέει η Ezekiel, έντονα συναισθηματική. Είδε ανθρώπους που γνώριζε χρόνια, κάποιους πριν από τη μετάβασή τους, κάποιους που είχε να δει καιρό. Στο τέλος έκλαψε. Όχι από μελόδραμα, αλλά από αναγνώριση. Από εκείνη την περίεργη συγκίνηση που μπορεί να προκύψει όταν οι άνθρωποι με τους οποίους μεγάλωσες, άλλαξες, επέζησες, ξαναβρίσκονται σε ένα δωμάτιο και γίνονται εικόνα χωρίς να χάνουν την ιστορία τους.
Η Elouiza κινείται ανάμεσα στη μουσική, το modelling, την performance και μια αίσθηση pop θεατρικότητας που δεν ζητά άδεια. Μιλά για το «Reveal», το νέο της club track, ως ένα σέξι και σατιρικό σχόλιο στον τρόπο με τον οποίο οι άνδρες αντικειμενοποιούν τις τρανς γυναίκες. Στα visuals της ανακαλεί τον Joel-Peter Witkin, τη Louise Bourgeois, τον Alexander McQueen, τον Tom Ford. Δεν θέλει να εξηγήσει υπερβολικά το έργο της. Θέλει να προκαλέσει, να σερβίρει, να φέρει την εικόνα μέχρι εκεί που αρχίζει να γίνεται σώμα.
Η Osman Ahmed, συγγραφέας μόδας, editor και δημιουργός του Substack «Private Parts», μιλά για τη μετάβασή της όχι μόνο ως σωματική διαδικασία, αλλά ως μυστικιστική και συναισθηματική επαναρρύθμιση του εγώ. Το σώμα, λέει, μπορεί να είναι work in progress, αλλά η φωνή παραμένει δική της. Έχει περπατήσει για τον Connor Ives, σε ένα show που συγκέντρωσε χρήματα για το Trans Lifeline, και περιγράφει την εμπειρία σχεδόν σαν exposure therapy για τη δυσμορφία σώματος. Για εκείνη, το να φαίνεσαι δεν σημαίνει απαραίτητα ότι σε βλέπουν. Σημαίνει να σε καταλαβαίνουν ως αυτό που είσαι εσωτερικά.
Αυτή η διάκριση είναι κρίσιμη. Για πολλά τρανς πρόσωπα, η δημόσια παρουσία δεν είναι πάντα απελευθέρωση. Μπορεί να σημαίνει βλέμματα στον δρόμο, γέλια, εξάντληση, ανάγκη για πανοπλία. Μπορεί να σημαίνει ότι ο κόσμος σε κοιτάζει χωρίς να σε αναγνωρίζει. Αυτή η σειρά δεν προσποιείται ότι η εικόνα λύνει αυτό το πρόβλημα. Αλλά δείχνει κάτι που συχνά λείπει από τη δημόσια συζήτηση: την αναγνώριση ως κάτι που γεννιέται μέσα στην κοινότητα, όχι ως θέαμα για τους άλλους.
Η danni spooner φέρνει μια άλλη υφή στο αρχείο: working-class trans μνήμη, αγροτικό τοπίο, houseboat, μύκητες, ήχος, γραφή, σώμα και οικογενειακές εικόνες που ξαναπαίζονται αλλιώς. Μιλά για τη σειρά «they talk when you leave», όπου επέστρεψε στο seawall της παιδικής της ηλικίας και ζήτησε από τη μητέρα της να τη σπρώξει σε καρότσι, φορώντας ένα «dad» shirt. Η εικόνα γίνεται σχόλιο για την εργατική καταγωγή, το διαζύγιο των γονιών της, τη φύση, το φύλο, την επανάληψη και τη δυνατότητα να επιστρέφεις σε έναν τόπο ως άλλος άνθρωπος.
Το Nxdia, Σουδανοαιγυπτιακής καταγωγής, γεννημένο στο Κάιρο, μεγαλωμένο στο Μάντσεστερ και πλέον με βάση το Λονδίνο, κινείται στη μουσική ανάμεσα σε αγγλικά και αραβικά, punk-pop ένταση και queer αυτοέκφραση. Μιλά για το top surgery ως απελευθέρωση, ως στιγμή που το σώμα γίνεται πιο δικό του στη σκηνή, στη ζωή, στις φωτογραφίσεις. Για εκείνο, η ορατότητα δεν θα έπρεπε να είναι έκπληξη. Δεν θα έπρεπε κάθε εμφάνιση ενός περιθωριοποιημένου προσώπου στα media να αντιμετωπίζεται σαν τεράστια νίκη. Οι κοινότητες υπάρχουν κάθε μέρα, όχι μόνο όταν είναι βολικό ή δημοφιλές να τις γιορτάζεις.
Το LCN, με τη δική του high-definition δυστοπική electronica, φέρνει έναν πιο σκοτεινό, ηχητικό άξονα. Έχει συνεργαστεί με την FKA Twigs, έχει στήσει το δικό του label, SZNS7N, και μιλά για μουσική ως χώρο όπου μπορούν να χωρέσουν φαντασία, μετακαπιταλιστικός ρεαλισμός, καθημερινοί ήχοι και απελευθέρωση. Για το LCN, η φυσική ορατότητα παραμένει άβολη: δεν έχει φτάσει, όπως λέει, στην «τελική εξέλιξή» του. Συλλογικά, όμως, σημαίνει να αναγνωρίζεις μια μακρά ιστορία και να μάχεσαι για ασφάλεια και δικαιώματα την ώρα που ο υπόλοιπος κόσμος εξακολουθεί να συζητά την ίδια σου την ύπαρξη.
Αυτό είναι που κάνει τη σειρά της Ezekiel σημαντική. Δεν δείχνει την trans ζωή ως μία μόνο εικόνα. Δεν λέει ότι είναι πάντα χαρά, ούτε ότι είναι πάντα πόνος. Την δείχνει ως κάτι πιο σύνθετο: ως επιθυμία να υπάρξεις, να ντυθείς, να γράψεις, να τραγουδήσεις, να κάνεις transition, να φωτογραφηθείς από κάποιον που εμπιστεύεσαι, να γίνεις αστείο, σέξι, σοβαρό, θλιμμένο, λαμπερό, βαριεστημένο, δύσκολο, ακριβές.
Σε μια εποχή που η trans ύπαρξη συχνά γίνεται αντικείμενο πολιτικής επίθεσης, μιντιακού πανικού ή άψυχης συμπερίληψης, αυτά τα πορτρέτα επιμένουν σε κάτι πιο απλό και πιο ριζοσπαστικό: οι άνθρωποι αυτοί δεν είναι ζήτημα. Είναι καλλιτέχνες, φίλοι, μουσικοί, συγγραφείς, μοντέλα, performers, άνθρωποι με γάτες, καφέδες, τραγούδια, ρούχα, Substack, houseboats, clubs, σκηνές, αμφιβολίες, σώματα που αλλάζουν και κοινότητες που τους κρατούν.
Η Ezekiel δεν φωτογραφίζει απλώς μια σκηνή. Φωτογραφίζει έναν τρόπο να ανήκεις. Και αυτό έχει σημασία γιατί η λέξη ορατότητα έχει κουραστεί ακριβώς επειδή πολλές φορές έμεινε στην επιφάνεια. Εδώ η εικόνα δεν είναι προβολή. Είναι βλέμμα που επιστρέφει αγάπη.
Ίσως γι’ αυτό αυτή η σειρά λειτουργεί καλύτερα όταν τη διαβάζεις όχι ως αφιέρωμα σε μια ημέρα, αλλά ως εικόνα μιας ευρύτερης στιγμής. Μια νέα γενιά trans και queer δημιουργών στη Βρετανία δεν ζητά απλώς να μπει στο κάδρο. Φτιάχνει το κάδρο, το φωτίζει, το ντύνει, το αμφισβητεί, το κάνει δικό της. Και μέσα σε αυτό, η φωτογραφία γίνεται κάτι περισσότερο από ντοκουμέντο. Γίνεται φροντίδα.
Γιατί να είσαι ορατός, τελικά, δεν σημαίνει μόνο να φαίνεσαι. Σημαίνει να υπάρχει κάποιος που σε βλέπει χωρίς να σε μικραίνει. Να μπορείς να σταθείς μπροστά σε έναν φακό χωρίς να απολογηθείς για την πολυπλοκότητά σου. Να ξέρεις ότι το σώμα σου, η φωνή σου, η μουσική σου, τα ρούχα σου, η μετάβασή σου, η ιστορία σου και οι φίλοι σου δεν χρειάζονται μετάφραση για να θεωρηθούν πραγματικά.
Και αυτό, στις καλύτερες στιγμές της σειράς της Ezekiel, φαίνεται.
με στοιχεία από ee72
