Ένα χρόνο μετά την περσινή διοργάνωση που είχε ως κεντρικό θέμα την τεχνητή νοημοσύνη, το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης επιστρέφει με μια ακόμη πιο σαφή τοποθέτηση απέναντι στην κρίση της αλήθειας στη ψηφιακή εποχή. Καθώς η AI εξελίσσεται ραγδαία, θολώνοντας τα όρια μεταξύ πραγματικότητας και κατασκευής, ο καλλιτεχνικός διευθυντής του φεστιβάλ, Ορέστης Ανδρεαδάκης, επιμένει ότι το ντοκιμαντέρ δεν αποδυναμώνεται — αντιθέτως, καθίσταται αναγκαίο.
«Η πανταχού παρουσία της τεχνητής νοημοσύνης έχει περιπλέξει τη σχέση μας με την αλήθεια», σημειώνει σε συνέντευξή του στο Variety. «Πολλές από τις ταινίες που παρουσιάζουμε φέτος μας θυμίζουν ότι το ντοκιμαντέρ δεν είναι απλώς η καταγραφή του πραγματικού, αλλά η κριτική προσέγγιση της πραγματικότητας».
Η 28η διοργάνωση (5–15 Μαρτίου) αφιερώνει ιδιαίτερη έμφαση στα αρχεία, όχι ως στατικό αποθετήριο του παρελθόντος αλλά ως ζωντανό, μεταβαλλόμενο υλικό που επανανοηματοδοτείται. Σε έναν κόσμο όπου «όλα καταγράφονται αλλά τίποτα δεν παραμένει παρόν», όπως παρατηρεί ο Ανδρεαδάκης, η έννοια της μνήμης αποκτά νέα βαρύτητα.
Το φετινό πρόγραμμα περιλαμβάνει 252 ταινίες μικρού και μεγάλου μήκους, με 80 παγκόσμιες πρεμιέρες — αριθμός ρεκόρ για τη διοργάνωση. Η διεθνής διαγωνιστική ενότητα φιλοξενεί 14 τίτλους που διεκδικούν τον Χρυσό Αλέξανδρο, ανάμεσά τους το βραβευμένο στο Sundance «Nuisance Bear» και το «Birds of War», που εξετάζει τον έρωτα εν μέσω πολέμου μέσα από προσωπικά αρχεία.
Το φεστιβάλ ανοίγει με το «Ask E. Jean», πορτρέτο της δημοσιογράφου E. Jean Carroll, η οποία κέρδισε δύο δικαστικές υποθέσεις κατά του Ντόναλντ Τραμπ, και κλείνει με το οσκαρικά υποψήφιο «Mr. Nobody Against Putin», για έναν Ρώσο εκπαιδευτικό που αντιστέκεται στην εθνικιστική προπαγάνδα.
Ξεχωρίζουν επίσης η ειδική προβολή του «In-I in Motion», σκηνοθετικό ντεμπούτο της Ζιλιέτ Μπινός, η απονομή τιμητικού Χρυσού Αλέξανδρου στον Μπιλ Μόρισον — γνωστό για τη δημιουργική χρήση αρχειακού υλικού — καθώς και η παρουσίαση της νέας ψηφιακής πλατφόρμας Filmography, που θα καταγράφει συστηματικά την ιστορία του ελληνικού κινηματογράφου
Σε μια εποχή όπου η τεχνολογία επιταχύνει τη διάχυση της πληροφορίας και ενισχύει τη δυνατότητα χειραγώγησης εικόνων και αφηγήσεων, το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης επιλέγει να τοποθετηθεί όχι αμυντικά αλλά ενεργά: ως χώρος κριτικής σκέψης και διαλόγου.
Το μήνυμα είναι σαφές.
Το ζήτημα δεν είναι αν βλέπουμε — αλλά τι σημαίνει πλέον να πιστεύουμε.
