Ένα από τα πιο εμβληματικά πορτρέτα της Άννας Μπολέυν κρύβει, όπως αποδεικνύεται, κάτι πολύ περισσότερο από ένα βασιλικό βλέμμα και ένα κόκκινο τριαντάφυλλο.
Επιστημονική ανάλυση αποκάλυψε ότι κάτω από τα στρώματα της μπογιάς υπάρχει ένα σκόπιμο μήνυμα: μια εικαστική απάντηση στις φήμες ότι η δεύτερη σύζυγος του Ερρίκου Η΄ ήταν «μάγισσα» και είχε έξι δάχτυλα.
Το λεγόμενο πορτρέτο, γνωστό και ως «Rose» του Hever Castle, που φυλάσσεται στο παιδικό σπίτι της Άννας Μπολέυν στο Κεντ, εξετάστηκε με υπέρυθρη τεχνολογία και ανάλυση δακτυλίων ξύλου (δενδροχρονολόγηση). Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ο πίνακας φιλοτεχνήθηκε γύρω στο 1583, επί βασιλείας της κόρης της, Ελισάβετ Α΄, και περιέχει ένα υποζωγράφισμα που δεν ήταν ποτέ ορατό στο γυμνό μάτι.
Η στιγμή που άλλαξε ο πίνακας με την Άννα Μπολέυν
Κάτω από την τελική σύνθεση εντοπίστηκε ένα απορριφθέν τριγωνικό σχήμα κάτω από το δεξί χέρι της Άννας. Οι ιστορικοί πιστεύουν ότι καταγράφει τη στιγμή που ο καλλιτέχνης εγκατέλειψε ένα παλαιότερο, «τυπικό» σχέδιο και αποφάσισε να δείξει την Άννα να κρατά ένα κόκκινο τριαντάφυλλο, με τα χέρια και τα δάχτυλά της να είναι ορατά.
Τον 16ο αιώνα, τα βασιλικά πορτρέτα βασίζονταν σε προκαθορισμένα «μοτίβα», δηλαδή εγκεκριμένα σχέδια που αναπαράγονταν από εργαστήριο σε εργαστήριο. Το συγκεκριμένο υποζωγράφισμα δείχνει ότι ο ζωγράφος ξεκίνησε από το λεγόμενο «εγκεκριμένο βασιλικό πρότυπο (B pattern)», που εστίαζε κυρίως στο κεφάλι και τους ώμους, αλλά το τροποποίησε συνειδητά.
Στόχος; Να διαψεύσει τις κακόβουλες φήμες της εποχής.
Πολιτική ζωγραφική με την Άννα Μπολέυν
«Με το να φαίνονται ξεκάθαρα πέντε δάχτυλα σε κάθε χέρι, το πορτρέτο λειτουργεί ως οπτική απάντηση στις εχθρικές φήμες και ως υπεράσπιση της Άννας Μπολέυν - και κατ’ επέκταση της νομιμότητας της κόρης της, Ελισάβετ», εξηγεί ο δρ Όουεν Έμερσον, βοηθός επιμελητή στο Hever Castle.
Η Άννα Μπολέυν φυλακίστηκε το 1536 στον Πύργο του Λονδίνου κατηγορούμενη για μοιχεία. Αν και την αρνήθηκε, καταδικάστηκε για εσχάτη προδοσία και εκτελέστηκε. Το πραγματικό της «έγκλημα» ήταν ότι δεν χάρισε στον Ερρίκο Η΄ τον πολυπόθητο αρσενικό διάδοχο.
Ο βασιλιάς είχε ήδη χωρίσει την Αικατερίνη της Αραγονίας για να την παντρευτεί, προκαλώντας ρήξη με την Καθολική Εκκλησία και την Αγγλική Μεταρρύθμιση. Μετά την εκτέλεσή της, ο Ερρίκος φρόντισε να εξαφανίσει κάθε ίχνος της από τα παλάτια, την ώρα που κανένα της ζωγραφισμένο πορτρέτο, όσο ζούσε, δεν θεωρείται ότι έχει σωθεί.
Οι επιμελητές του Hever καταλήγουν ότι πρόκειται για το αρχαιότερο επιστημονικά χρονολογημένο πορτρέτο της Άννας Μπολέυν που γνωρίζουμε σήμερα. Δημιουργήθηκε σε μια περίοδο έντονης πολιτικής και θρησκευτικής ανασφάλειας, όταν η εικόνα της Άννας επανεξεταζόταν σκόπιμα επί βασιλείας της Ελισάβετ.
Η ιστορικός Χελέν Χάρισον είχε ήδη υποστηρίξει ότι τα χέρια της Άννας προβάλλονται έντονα στο πορτρέτο για να αντικρούσουν τον Νίκολας Σάντερς, συγγραφέα του 16ου αιώνα, ο οποίος έγραφε ότι η Άννα είχε «έξι δάχτυλα στο δεξί της χέρι», μια κατηγορία που στόχευε ευθέως στη νομιμότητα της Ελισάβετ Α΄.
«Είναι συγκλονιστικό», αφηγείται με τη σειρά της η επιμελήτρια Κέιτ Μακάφρι. «Πρόκειται για πολύ ισχυρή απόδειξη ότι ο πίνακας δημιουργήθηκε ως απάντηση σε έναν συγκεκριμένο μύθο περί μαγείας. Είναι ένας τρόπος με τον οποίο η Ελισάβετ αποκαθιστά όχι μόνο τη δική της καταγωγή, αλλά και τη νομιμότητα της μητέρας της».
Η επιστημονική ανάλυση πραγματοποιήθηκε από ειδικούς στο Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ και ανεξάρτητους ερευνητές. Το πορτρέτο θα παρουσιαστεί στην έκθεση «Capturing a Queen: The Image of Anne Boleyn», που ανοίγει στις 11 Φεβρουαρίου και θα διαρκέσει έως τον Ιανουάριο του 2027.
Με πληροφορίες από The Guardian
