Πράκτορες της Υπηρεσίας Μετανάστευσης (ICE) πυροβόλησαν και σκότωσαν δύο Αμερικανούς πολίτες σε δύο ξεχωριστές επιχειρήσεις στη Μινεάπολη αυτόν τον μήνα, στο πλαίσιο της σκληρής καταστολής της μετανάστευσης που εφαρμόζει ο Ντόναλντ Τραμπ.
Τοπικοί αξιωματούχοι αμφισβήτησαν τους ισχυρισμούς κυβερνητικών στελεχών ότι οι πυροβολισμοί έγιναν σε αυτοάμυνα, επικαλούμενοι βίντεο από αυτόπτες μάρτυρες που φαίνεται να αντικρούουν την επίσημη εκδοχή.
Ακολουθεί μια επισκόπηση των πιθανών νομικών συνεπειών για τους αστυνομικούς.
Τι συνέβη;
Ένας αξιωματικός της ICE πυροβόλησε και σκότωσε την 37χρονη Ρενέ Γκουντ μέσα στο αυτοκίνητό της στις 7 Ιανουαρίου. Το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας (DHS) δήλωσε ότι ο αξιωματικός πυροβόλησε βρισκόμενος σε «άμυνα», αφού η Γκουντ επιχείρησε να τον παρασύρει με το όχημά της. Ωστόσο, βίντεο του περιστατικού θέτουν υπό αμφισβήτηση αυτή την εκδοχή.
Σε ξεχωριστό περιστατικό στις 24 Ιανουαρίου, πράκτορες της ICE πυροβόλησαν τον 37χρονο Άλεξ Πρέτι. Το Υπουργείο ανέφερε αυτή τη φορά ότι ο Πρέτι πλησίασε κρατώντας πιστόλι και αντιστάθηκε βίαια στις προσπάθειες να τον αφοπλίσουν. Όμως βίντεο δείχνουν τον Πρέτι να κρατά κινητό τηλέφωνο και να προσπαθεί να βοηθήσει διαδηλωτές που οι πράκτορες είχαν ρίξει στο έδαφος.
Τι προβλέπει ο νόμος;
Ο νόμος της Μινεσότα για τη χρήση βίας επιτρέπει στην πολιτειακή αστυνομία να χρησιμοποιεί θανατηφόρα βία μόνο εάν ένας λογικός αστυνομικός θα πίστευε ότι αυτό είναι αναγκαίο για την προστασία του ίδιου ή άλλων από θάνατο ή σοβαρό τραυματισμό.
Η ομοσπονδιακή νομοθεσία έχει παρόμοιο κριτήριο, επιτρέποντας τη χρήση θανατηφόρας βίας όταν ένας λογικός αστυνομικός θα είχε βάσιμους λόγους να πιστεύει ότι ένα άτομο συνιστά άμεση απειλή θανάτου ή σοβαρού τραυματισμού.
Μπορούν οι αστυνομικοί να διωχθούν ποινικά;
Οι ομοσπονδιακοί πράκτορες γενικά προστατεύονται από ποινικές διώξεις σε πολιτειακό επίπεδο για πράξεις που έγιναν στο πλαίσιο των επίσημων καθηκόντων τους. Η ασυλία ισχύει μόνο όταν οι ενέργειές τους ήταν εξουσιοδοτημένες από το ομοσπονδιακό δίκαιο και κρίνονται αναγκαίες και προσήκουσες.
Εάν η Μινεσότα απαγγείλει κατηγορίες, οι πράκτορες θα μπορούσαν να ζητήσουν τη μεταφορά της υπόθεσης σε ομοσπονδιακό δικαστήριο και να επικαλεστούν ασυλία. Για να επικρατήσει, η πολιτεία θα πρέπει να αποδείξει ότι οι ενέργειές τους ήταν εκτός των επίσημων καθηκόντων τους ή αντικειμενικά παράλογες ή σαφώς παράνομες. Αν δικαστής κρίνει ότι ένας αξιωματικός καλύπτεται από ασυλία, η υπόθεση θα απορριφθεί και η πολιτεία δεν θα μπορεί να τον κατηγορήσει ξανά.
Μπορούν οι ομοσπονδιακοί εισαγγελείς να τους απαγγείλουν κατηγορίες;
Οι ομοσπονδιακοί εισαγγελείς μπορούν να ασκήσουν διώξεις σε αστυνομικούς για θανατηφόρους πυροβολισμούς, όμως ο πήχης είναι πολύ υψηλός και τέτοιες κατηγορίες είναι σπάνιες. Θα πρέπει να αποδειχθεί ότι ο αστυνομικός γνώριζε πως η πράξη του ήταν παράνομη ή ενήργησε με απερίσκεπτη αδιαφορία για τα συνταγματικά όρια της εξουσίας του – κάτι ιδιαίτερα δύσκολο να αποδειχθεί στο δικαστήριο. Μέχρι στιγμής, η κυβέρνηση Τραμπ έχει υπερασπιστεί τις ενέργειες των πρακτόρων.
Πέρα από την ομοσπονδιακή ασυλία, μπορούν να υποστηρίξουν ότι οι πράξεις τους ήταν συνταγματικά εύλογες, ότι ενήργησαν σε αυτοάμυνα ή ότι δεν είχαν πρόθεση να τραυματίσουν ή να σκοτώσουν τα θύματα.
Μπορούν οι οικογένειες των θυμάτων να ζητήσουν αποζημίωση;
Οι ομοσπονδιακοί αξιωματούχοι καλύπτονται από ασυλία έναντι αστικών αγωγών, εκτός αν η συμπεριφορά τους παραβίασε ξεκάθαρα ένα σαφώς κατοχυρωμένο συνταγματικό δικαίωμα. Αυτό το νομικό πρότυπο, γνωστό ως «ειδική (qualified) ασυλία», έχει εξελιχθεί σε ιδιαίτερα αποτελεσματικό εργαλείο προστασίας αστυνομικών που κατηγορούνται για υπερβολική χρήση βίας, σύμφωνα με έρευνες του Reuters το 2020.
Ωστόσο, τα θύματα μπορούν επίσης να στραφούν κατά της ομοσπονδιακής κυβέρνησης ζητώντας αποζημίωση όταν υπάλληλοί της προκαλούν οικονομική ζημία ή σωματική βλάβη κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους. Αυτό προβλέπεται από τον Νόμο περί Αξιώσεων κατά του Ομοσπονδιακού Κράτους (Federal Tort Claims Act – FTCA) του 1946, ο οποίος αποτελεί εξαίρεση στο δόγμα της κρατικής ασυλίας.
Σε μια υπόθεση βάσει του FTCA, ο ενάγων συνήθως ισχυρίζεται ότι κυβερνητικός υπάλληλος ενήργησε με αμέλεια ή παρανόμως. Ο νόμος επιτρέπει στους συγγενείς ενός ατόμου που σκοτώθηκε από πράκτορες της ICE να διεκδικήσουν αποζημίωση για παράνομο θάνατο.
Ωστόσο, αν και ο FTCA ανοίγει έναν σπάνιο δρόμο για αγωγή κατά της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, τέτοιες υποθέσεις αντιμετωπίζουν σημαντικούς περιορισμούς και εμπόδια, και οι νομικοί ειδικοί γενικά θεωρούν ότι πρόκειται για αδύναμο μηχανισμό αντιμετώπισης παραπτωμάτων κυβερνητικών αξιωματούχων.
Με πληροφορίες από Reuters
