Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής (AAP) δημοσίευσε νέες οδηγίες για την προστασία της ψυχικής υγείας των παιδιών στην ψηφιακή εποχή, μετατοπίζοντας το βάρος από τον περιορισμό του χρόνου μπροστά στις οθόνες σε μια πιο συνολική προσέγγιση που αφορά και τις πλατφόρμες, τους κανόνες της αγοράς και τις επιλογές της πολιτείας.
Κεντρική ιδέα του κειμένου είναι ότι δεν γίνεται η ασφάλεια να στηρίζεται σχεδόν αποκλειστικά στον γονιό. Η ψυχολόγος εφήβων και καθηγήτρια στο Northwestern University, Τζέσικα Σλάιντερ, χαρακτήρισε «αναζωογονητικό» το πλαίσιο που προτείνει η Ακαδημία, επειδή έρχεται σε αντίθεση με τη συνηθισμένη συμβουλή που ζητά από τους γονείς είτε να περιορίζουν απλώς την πρόσβαση στις οθόνες είτε να παρακολουθούν κάθε ψηφιακή κίνηση των παιδιών τους. Όπως λέει, κάτι τέτοιο δεν είναι μόνο πρακτικά ανέφικτο, αλλά ειδικά για τους εφήβους μπορεί να γίνει και παρεμβατικό.
Αντί γι’ αυτό, οι οδηγίες δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στη «δομική ευθύνη» των εταιρειών και της κοινωνίας. Μεταξύ άλλων, προτείνουν ρυθμίσεις που να περιορίζουν για ανηλίκους περιεχόμενο υπερβολικά ωμό, σεξουαλικοποιημένο, έντονα εμπορευματοποιημένο ή επιβλαβές, αλλά και πρακτικές σχεδιασμού που «σπρώχνουν» παιδιά και εφήβους μέσα από αλγορίθμους σε διαδρομές με τοξικά ή αυτο-ενισχυόμενα μοτίβα.
Γιατί κάποιοι ειδικοί διαφωνούν με την απαγόρευση των social media στους ανηλίκους
Το σκεπτικό αυτό διαφοροποιείται και από πιο πρόσφατες κινήσεις για γενικευμένες απαγορεύσεις. Η Σλάιντερ σχολιάζει αρνητικά την απόφαση της Αυστραλίας, που τον περασμένο μήνα απαγόρευσε τη δημιουργία λογαριασμών στα social media για κάτω των 16. Κατά την άποψή της, μια απαγόρευση δεν κάνει τις πλατφόρμες ασφαλέστερες, απλώς «κατεβάζει διακόπτη» σε έναν χώρο όπου πολλοί νέοι αναζητούν πρώτα – και συχνά αποκλειστικά – βοήθεια και υποστήριξη. Όπως σημειώνει, το απότομο κλείσιμο χωρίς προετοιμασία μπορεί να έχει σοβαρές παρενέργειες.
Στην έρευνά της, η Σλάιντερ έχει διαπιστώσει ότι οι νέοι που χρειάζονται θεραπεία έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να αποκτήσουν πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας σε πολιτείες όπου δεν απαιτείται γονική συναίνεση. Το χρησιμοποιεί ως παράδειγμα για το γιατί, ειδικά στην εφηβεία, ένα επίπεδο αυτονομίας στην ψηφιακή ζωή μπορεί να λειτουργεί προστατευτικά και όχι απειλητικά.
Παρότι το βάρος πέφτει στις πλατφόρμες και στη ρύθμιση, η Ακαδημία περιλαμβάνει και οδηγίες προς γονείς και φροντιστές. Η επικεφαλής συντάκτρια του κειμένου, παιδίατρος αναπτυξιακής–συμπεριφορικής ιατρικής στο University of Michigan, Τίφανι Μάνζερ, αναγνωρίζει ότι «δεν γίνεται να παρακολουθείς οθόνες 24/7». Προτείνει όμως έναν πιο ρεαλιστικό κανόνα: περιοδικούς ελέγχους και συστηματικές συζητήσεις για το τι κάνουν τα παιδιά online.
Στο ίδιο πνεύμα κινείται και η εμπειρία της Τέρι ΜακΚιν, που διευθύνει υπηρεσία υποστήριξης κρίσεων στη National Alliance on Mental Illness στο Σικάγο και έχει τέσσερα παιδιά 9 έως 24 ετών. Για την 13χρονη χρησιμοποιεί γονικό έλεγχο της Google, που απαιτεί έγκριση για νέα apps, επισημαίνει «πιθανώς προβληματικό» περιεχόμενο σε επικοινωνίες και βάζει όρια χρόνου. Όμως, όπως λέει, το σημαντικότερα είναι να υπάρχει επικοινωνία ανάμεσα σε παιδί και γονέα.
Η Μάνζερ επιμένει ότι το «ανοιχτό κανάλι» χτίζεται από νωρίς, με ερωτήσεις που δεν μοιάζουν με ανάκριση, όπως τι τους άρεσε σε ένα παιχνίδι, αν είδαν διαφημίσεις, τι τους έμεινε από ένα βίντεο. Ακόμη και η κοινή χρήση social media, ως δραστηριότητα μαζί, μπορεί να μειώσει την απομόνωση και να ενισχύσει τη σχέση. Η ΜακΚιν αναφέρει ως παράδειγμα ότι βλέπει βίντεο με τα παιδιά της και γελούν μαζί.
Υπάρχουν όμως και πιο δύσκολες κουβέντες. Ο εκπαιδευτικός Μπεν Μπλερ από το Σικάγο, πατέρας παιδιών 10 και 14 ετών, λέει ότι δίνει βάρος στην επικοινωνία, αλλά δυσκολεύεται να ανοίξει συζήτηση για το sexploitation, δηλαδή περιπτώσεις όπου ενήλικοι χειραγωγούν ανηλίκους ώστε να στείλουν γυμνές εικόνες και στη συνέχεια τους εκβιάζουν. Μιλά με τον γιο του για συναίνεση, αλλά μια τέτοια συζήτηση θα ήταν, όπως λέει, μια ωμή υπενθύμιση ότι «μπαίνει σε ηλικία όπου δεν θα είναι πια προστατευμένος από το κακό».
Κοινό συμπέρασμα όσων μιλούν στο κείμενο είναι ότι οι γονείς συχνά νιώθουν πως δεν υπάρχει «σωστή» επιλογή. Γι’ αυτό θεωρούν ότι οι πολιτικοί οφείλουν να πιέσουν περισσότερο τις εταιρείες για τον τρόπο που σχεδιάζουν τις εφαρμογές τους και να επενδύσουν σε «ασφαλείς τρίτους χώρους» για παιδιά και εφήβους, όπως δραστηριότητες μετά το σχολείο και χώροι πρασίνου.
Η Σλάιντερ τονίζει ότι το σύστημα είναι στημένο έτσι ώστε οι γονείς να νιώθουν ότι αποτυγχάνουν ό,τι κι αν κάνουν, επειδή οι πλατφόρμες είναι σχεδιασμένες για να κρατούν την προσοχή, όχι για να προστατεύουν την ευημερία των ανηλίκων. Ο Μπλερ, από την πλευρά του, χρησιμοποιεί μια άλλη εικόνα: αν τα smartphones είναι σαν αυτοκίνητα, ο γονιός πρέπει να είναι «η ζώνη ασφαλείας», ακόμη κι όταν είναι άβολη και δεν αρέσει σε κανέναν.
Με πληροφορίες από Guardian
