Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ετοιμάζει σαρωτικούς κανονισμούς που θα μπορούσαν να αλλάξουν ριζικά την αγορά κατοικίας στην Ευρώπη. Στόχος: η αντιμετώπιση του «τεράστιου προβλήματος» των βραχυχρόνιων μισθώσεων και η ανάσχεση μιας κοινωνικής κρίσης που απειλεί να τινάξει στον αέρα τη συνοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σε δηλώσεις του στον Guardian, ο Δανός Επίτροπος Κατοικίας Νταν Γιόργκενσεν προειδοποίησε ότι η εκτόξευση των τιμών ενοικίων και κατοικιών έχει δημιουργήσει ένα εκρηκτικό κοινωνικό μείγμα: «Αν δεν δράσουμε τώρα, οι λαϊκιστές που εκμεταλλεύονται τη δυσφορία των πολιτών θα κερδίσουν έδαφος».
Το πρώτο πανευρωπαϊκό σχέδιο για προσιτή στέγαση αναμένεται να δημοσιοποιηθεί τον Δεκέμβριο, δύο χρόνια νωρίτερα από το αρχικό χρονοδιάγραμμα, λόγω της πίεσης των κοινωνικών ανισοτήτων και του αυξανόμενου κόστους ζωής.
Η βραχυχρόνια μίσθωση στο στόχαστρο
Ο Γιόργκενσεν παραδέχεται πως η ανεξέλεγκτη έκρηξη των Airbnb και Booking έχει μεταμορφώσει ολόκληρες πόλεις, αυξάνοντας τα ενοίκια και εκτοπίζοντας τους ντόπιους κατοίκους από τα ιστορικά τους κέντρα. «Είναι ένα τεράστιο πρόβλημα που απαιτεί ευρωπαϊκή απάντηση», τονίζει.
Η Eurostat καταγράφει ανησυχητικές αυξήσεις: από το 2010 έως το 2023, οι τιμές κατοικιών αυξήθηκαν κατά 48%, ενώ τα ενοίκια κατά 22%. Σε χώρες όπως η Εσθονία και η Λιθουανία, οι αυξήσεις ξεπέρασαν το 200%. Στην Ελλάδα, σχεδόν τρία στα δέκα νοικοκυριά δαπανούν πάνω από το 40% του εισοδήματός τους για στέγαση, το υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ.
Το σχέδιο της Κομισιόν περιλαμβάνει κανόνες για τον περιορισμό της χρηματιστηριοποίησης της κατοικίας, δηλαδή της μετατροπής της στέγης σε προϊόν επενδυτικής κερδοσκοπίας. Εξετάζονται επίσης κίνητρα για ανάπτυξη προσιτών κατοικιών, όπως υποχρεώσεις των κατασκευαστών να διαθέτουν ένα ποσοστό των νέων ακινήτων σε χαμηλότερες τιμές. Η Κομισιόν μελετά ακόμα τρόπους για προστασία των ενοικιαστών και χαλάρωση των κανόνων κρατικών ενισχύσεων, ώστε τα κράτη-μέλη να μπορούν να παρέχουν επιδοτήσεις ή φορολογικά κίνητρα για στέγαση.
Η πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έχει ήδη υποσχεθεί τη διοργάνωση του πρώτου Ευρωπαϊκού Συνεδρίου για τη Στέγαση, με στόχο να τεθεί το θέμα «στην κορυφή της πολιτικής ατζέντας». Οι Σοσιαλιστές στο Ευρωκοινοβούλιο πιέζουν για ένα ταμείο 300 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και δάνεια, αλλά το σχέδιο συναντά αντιδράσεις από πιο συντηρητικούς κύκλους. Παράλληλα, η Κομισιόν εξετάζει αμφιλεγόμενες προτάσεις, όπως περιορισμούς ή φορολόγηση στην αγορά ακινήτων από μη Ευρωπαίους, προκειμένου να αναχαιτίσει την κερδοσκοπία.
Ο Γιόργκενσεν παρομοίασε την κρίση στέγασης με την πανδημία: «Όπως τότε χρειάστηκε η Ευρώπη να κινηθεί ενωμένα για τα εμβόλια, έτσι και τώρα πρέπει να δράσουμε συλλογικά για τη στέγη. Η κατοικία είναι ανθρώπινο δικαίωμα, όχι επενδυτικό προϊόν». Η νέα ευρωπαϊκή πολιτική υπόσχεται να επαναπροσδιορίσει την έννοια της αστικής ζωής, από τουριστικό προϊόν για λίγους, σε βιώσιμη κατοικία για όλους.
Με πληροφορίες από Guardian
