Σε μια εποχή όπου η μόδα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από clicks, logos και δείκτες πωλήσεων, ο Yohji Yamamoto παραμένει μία φωνή οργής και αλήθειας μέσα σε έναν κλάδο που δείχνει να έχει χάσει τον σκοπό του.
Από το εργαστήριό του στο Τόκιο, ο Ιάπωνας σχεδιαστής που επαναπροσδιόρισε την έννοια του «αντι-fashion», μιλάει χωρίς φίλτρα για την παρακμή της δημιουργικότητας, προτάσσοντας τη χαρακτηριστική του αυστηρότητα και τον υπόγειο ρομαντισμό που διαπερνά κάθε ραφή των συλλογών του.
Ποιητής της μόδας, την οποία σήμερα απεχθάνεται, ο Yamamoto παραμένει σύμβολο αντίστασης απέναντι στη μηχανή του εμπορίου και υπενθυμίζει πως η πραγματική πολυτέλεια είναι η ελευθερία της σκέψης.
Ο αντισυμβατικός Ιάπωνας που εξυμνεί την avant-garde αισθητική μέσα από υπερμεγέθεις, ασύμμετρες σιλουέτες και τη διαχρονική του αφοσίωση στο μαύρο, συνεχίζει στα 82 του χρόνια να παλεύει «θυμωμένος αλλά ακούραστος» για την ουσία και την αλήθεια της μόδας, μακριά από τις νόρμες και τις εμμονές του εμπορίου.
«Όλα περιστρέφονται γύρω από τα χρήματα»
«Η μόδα έχει γίνει αστείο», ξεσπά ο Yohji Yamamoto σε νέα του συνέντευξη για το Buiseness Of Fashion.
«Όλα περιστρέφονται γύρω από τα χρήματα. Οι μεγάλες εταιρείες μόδας μοιάζουν με παιδιά που παίζουν ποδόσφαιρο -απλώς τρέχουν πίσω από τη μπάλα. Δεν σκέφτονται τους πελάτες τους. Νομίζω απλώς ότι έχουν πάρα πολλά χρήματα, οπότε δεν χρειάζεται να δουλέψουν σκληρά. Το χρήμα επιπλέει πάντα γύρω τους».
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η απότομη πτώση στη ζήτηση για ορισμένους από τους μεγαλύτερους και πιο ιστορικούς οίκους πολυτελείας στον κόσμο οφείλεται, εν μέρει, σε αυτό που κάποιοι αναλυτές αποκαλούν «greedflation» - την υπερβολική αύξηση τιμών με σκοπό τη μεγιστοποίηση του κέρδους, χωρίς αντίστοιχη δημιουργική ή ποιοτική ανανέωση.
Αλλά ο Yohji-san, όπως τον αποκαλούν με σεβασμό οι συνεργάτες του και ολόκληρος ο κλάδος, έχει εξοικειωθεί με τέτοιες δυσκολίες εδώ και δεκαετίες. «Το έχουμε ξαναπεράσει», λέει, αναφερόμενος στην κρίση του 2009. «Τώρα επικεντρώνομαι στο να κάνω την εταιρεία μου μικρή αλλά δυνατή».
Εξαντλημένος από τις γεωπολιτικές συγκρούσεις και τρομαγμένος από την κλιματική κρίση, ο Yamamoto συμπεραίνει, ότι: «Οι άνθρωποι προκαλούν την κλιματική αλλαγή. Αυτό είναι το λάθος μας. Και ταυτόχρονα έχουμε τόσους πολέμους. Οι άνθρωποι σκοτώνουν ο ένας τον άλλον. Ρωτάω συνέχεια τον εαυτό μου “γιατί, γιατί, γιατί;” Δεν βρίσκω απάντηση. Το μισώ. Κάνει την καρδιά μου σκοτεινή και βαριά».
Ανησυχεί και για το μέλλον της ίδιας της μόδας, ειδικά για την εξαφάνιση των τεχνιτών και των δεξιοτήτων που απαιτούνται για την κατασκευή των ιδιαίτερων υφασμάτων του.
«Ο Yohji είναι ο αντιήρωας της μόδας»
Ο Yamamoto, ο οποίος είναι γνωστός σε όλο τον κόσμο για την αισθητική του που χαρακτηρίζεται από το καθαρό μαύρο χρώμα, έχει να αντιμετωπίσει και τους δικούς του προβληματισμούς βιωσιμότητας. «Οι χημικές ουσίες που περιέχονται στη μαύρη βαφή είναι πολύ επιβλαβείς για την ανθρώπινη υγεία», παραδέχεται. «Στο μέλλον, οι έξυπνες χώρες θα αποφασίσουν να μην χρησιμοποιούν πλέον το μαύρο χρώμα, επειδή για να φτιάξουμε πραγματικό μαύρο χρώμα χρησιμοποιούμε χημικές βαφές. Στο μέλλον, οι άνθρωποι θα πρέπει να φορούν μόνο λευκά ρούχα!», αστειεύεται. «Το σκέφτομαι συνεχώς αυτό».
«Ο Yohji είναι ο αντιήρωας της μόδας», λέει ο φωτογράφος Max Vadukul, ο οποίος συνεργάζεται με τον σχεδιαστή από τη δεκαετία του 1980. «Παρά τις αντιξοότητες, κατάφερε να εισχωρήσει στον ευρωπαϊκό κόσμο της μόδας -έναν από τους πιο δύσκολους χώρους για έναν ξένο να επιβιώσει- και ευδοκιμεί εκεί εδώ και δεκαετίες. Δεν υποκύπτει στο σύστημα, δεν υποκύπτει στις αξίες του. Το έργο του είναι ασυμβίβαστο, βαθιά προσωπικό. Η ασυμμετρία, η πτυχή, ο τρόπος με τον οποίο ένα ρούχο τραβάει το βλέμμα σου — δεν είναι απλώς σχεδιασμός, είναι συναισθηματική νοημοσύνη που γίνεται ορατή».
Η έμπνευση στο STOP του δρόμου
Προς το τέλος της συνέντευξης, αναλογιζόμενος την λοξή πορεία μιας βιομηχανίας σε κρίση, ενός κόσμου σε χάος, τη διαχείριση της φήμης, τον αγώνα να κρατήσει μια επιχείρηση ζωντανή και, μέσα σε όλα αυτά, τη συνεχή πίεση να δημιουργεί κάτι νέο, λέει:
«Τυχερός ή άτυχος, όταν οδηγώ το αυτοκίνητό μου και σταματάω στο stop, περνούν πολλοί άνθρωποι μπροστά μου και τότε μια νέα ιδέα πέφτει από το πουθενά. Την πιάνω, έτσι!» λέει, κάνοντας μια χαρακτηριστική χειρονομία του. «Ποτέ στην τουαλέτα -πάντα στον δρόμο».
«Ίσως λοιπόν δεν πρέπει να ξεκουράζομαι στο κρεβάτι μου. Ίσως είναι καλύτερα να οδηγώ ή να περπατάω, για να μπορώ να “πιάνω” ιδέες. Η δραστηριότητα σου δίνει δύναμη. Όμως, μετά την τελευταία ανδρική συλλογή, κουράστηκα πολύ. Επειδή έχασα τον σκύλο μου, σταμάτησα να περπατάω τα πρωινά. Αυτό έκανε τα πόδια μου αδύναμα, κι έτσι την τελευταία φορά που ήμουν στο Παρίσι χρειάστηκα βοήθεια για να περπατήσω. Και τότε σκέφτηκα: “Όχι, όχι, αυτό δεν είναι καλό. Πρέπει να περπατήσω μόνος μου, χωρίς βοήθεια.”»
«Αυτή τη στιγμή, για την επόμενη γυναικεία συλλογή, έχω ήδη καθυστερήσει — οκτώ με δέκα μέρες περισσότερο απ’ ό,τι συνήθως. Ήθελα να κάνω μια έκπληξη, να δημιουργήσω κάτι πραγματικά νέο. Για δύο εβδομάδες δεν μπορούσα να τη βρω, αλλά τελικά τη βρήκα. Εξήγησε το βασικό μου αίσθημα για την ομορφιά και το χιούμορ στον pattern-maker μου, στην ομάδα σχεδίου και στην ομάδα ζωγραφικής», λέει.
