Ένα μυστηριώδες αντικείμενο από το διαστρικό διάστημα, που εντοπίστηκε την περασμένη εβδομάδα από αστρονόμους, ενδέχεται να είναι ο αρχαιότερος κομήτης που έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα, σύμφωνα με επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης.
Το αντικείμενο, γνωστό ως 3I/Atlas, εκτιμάται ότι σχηματίστηκε πριν από περισσότερα από επτά δισεκατομμύρια χρόνια, δηλαδή περίπου τρία δισεκατομμύρια χρόνια πριν από τη γέννηση του ηλιακού μας συστήματος, όπως εκτιμά η ερευνητική ομάδα. Πρόκειται μόλις για το τρίτο διαστρικό αντικείμενο που έχει ποτέ εντοπιστεί.
Τα πρώτα ευρήματα παρουσιάστηκαν την Παρασκευή στο ετήσιο συνέδριο της Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρείας του Ηνωμένου Βασιλείου στο Ντάραμ.
«Είμαστε όλοι ενθουσιασμένοι με το 3I/Atlas», δήλωσε στο BBC News ο αστρονόμος Μάθιου Χόπκινς από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.
«Μόλις ολοκλήρωσα τη διδακτορική μου διατριβή, όπου για τέσσερα χρόνια προβλέπαμε την ανακάλυψη διαστρικών αντικειμένων. Και τώρα, για πρώτη φορά στην καριέρα μου, βρήκαμε ένα», πρόσθεσε.
Ο κομήτης ενδέχεται να δημιουργήθηκε πριν από επτά δισ. χρόνια
Με βάση την ταχύτητά του, ο Χόπκινς εκτιμά ότι το αντικείμενο μπορεί να είναι ηλικίας άνω των επτά δισεκατομμυρίων ετών και ενδεχομένως αποτελεί τον πιο αξιοσημείωτο διαστρικό επισκέπτη μέχρι σήμερα.
Ο 3I/Atlas εντοπίστηκε πρώτη φορά την 1η Ιουλίου 2025 από το τηλεσκόπιο ATLAS στη Χιλή, όταν βρισκόταν σε απόσταση περίπου 670 εκατομμυρίων χιλιομέτρων από τον Ήλιο.
Αυτή τη στιγμή είναι ορατός μόνο με πολύ μεγάλα τηλεσκόπια και απέχει περίπου όσο ο Δίας από τη Γη. Έκτοτε, ομάδες αστρονόμων σε όλο τον κόσμο εργάζονται πυρετωδώς για να χαρτογραφήσουν την τροχιά του και να αποκαλύψουν περισσότερα στοιχεία για τη φύση του.
Ο Χόπκινς πιστεύει ότι το αντικείμενο προέρχεται από τον «παχύ δίσκο» του Γαλαξία, μια περιοχή που φιλοξενεί αρχαία άστρα τα οποία περιφέρονται πάνω και κάτω από το επίπεδο του γαλαξιακού δίσκου, όπου βρίσκεται ο Ήλιος και η πλειονότητα των αστεριών.
Πώς σχηματίστηκε ο κομήτης
Η τροχιά του 3I/Atlas υπολογίζεται μέσω μοντέλου που ανέπτυξε ο ίδιος ο Χόπκινς. Σχηματίστηκε πιθανότατα γύρω από ένα παλαιό άστρο και αποτελείται κυρίως από παγωμένο νερό, σύμφωνα με την ερευνητική ομάδα.
Αυτό σημαίνει ότι, καθώς πλησιάζει προς τον Ήλιο αργότερα μέσα στο έτος, η ηλιακή ακτινοβολία θα θερμάνει την επιφάνειά του, προκαλώντας εκρήξεις ατμού και σκόνης και δημιουργώντας πιθανώς μια λαμπερή «ουρά».
«Είναι ένα αντικείμενο από μια περιοχή του Γαλαξία που δεν έχουμε δει ποτέ από κοντά», σημειώνει ο καθηγητής Κρις Λίντοτ, συν-συγγραφέας της μελέτης.
«Υπάρχει περίπου 66% πιθανότητα αυτός ο κομήτης να είναι παλαιότερος από το ηλιακό μας σύστημα και να περιπλανιέται στο διαστρικό διάστημα από τότε», προσθέτει.
Όπως εξηγεί ο Χόπκινς, τα διαστρικά αντικείμενα σχηματίζονται γύρω από άλλα άστρα, κατά τα πρώτα στάδια της ζωής τους. «Η σύνδεσή τους με τα μητρικά τους άστρα μάς επιτρέπει να μελετήσουμε τον αστρικό πληθυσμό του Γαλαξία», τονίζει.
Αργότερα φέτος, ο 3I/Atlas αναμένεται να γίνει ορατός ακόμη και με ερασιτεχνικά τηλεσκόπια. Πριν από τον 3I/Atlas, είχαν εντοπιστεί μόνο δύο άλλα διαστρικά αντικείμενα: το 1I/‘Oumuamua το 2017 και το 2I/Borisov το 2019.
Οι αστρονόμοι παγκοσμίως προετοιμάζονται τώρα για τη λειτουργία ενός νέου υπερσύγχρονου τηλεσκοπίου στη Χιλή, του Vera C. Rubin. Όταν αρχίσει να χαρτογραφεί πλήρως τον νότιο νυχτερινό ουρανό αργότερα μέσα στο 2025, εκτιμάται ότι θα εντοπίσει από πέντε έως και πενήντα νέα διαστρικά αντικείμενα.
Με πληροφορίες από BBC
