Η εξαπάτηση, η διείσδυση και η κατασκοπεία αποτελούν βασικά εργαλεία του πολέμου ήδη από την αρχαιότητα, όπως μαρτυρά ο Δούρειος Ίππος των Ελλήνων στην Τροία. Στη σύγχρονη εποχή, τέτοιες επιχειρήσεις σπάνια είχαν στρατηγικό αντίκτυπο, όμως οι θεαματικές δράσεις της ισραηλινής υπηρεσίας πληροφοριών κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο το περασμένο φθινόπωρο και της Ουκρανίας κατά της ρωσικής στρατηγικής αεροπορίας το προηγούμενο Σαββατοκύριακο, τις φέρνουν ξανά στο προσκήνιο του 21ου αιώνα.
Και στις δύο περιπτώσεις, η τεχνολογική πρόοδος - όπως τα drone, τα δίκτυα επικοινωνίας και οι μικρότερες αλλά ισχυρότερες μπαταρίες και εκρηκτικά - συνδυάστηκε με άρτια τεχνογνωσία, αλλάζοντας τις ισορροπίες στο πεδίο της μάχης. Όπως σημειώνει ο πρώην διευθυντής της Μοσάντ του Ισραήλ, Εγιάλ Τσιρ Κοέν, η τεχνολογία προσφέρει νέες δυνατότητες εντοπισμού ευάλωτων σημείων του αντιπάλου, αλλά μπορεί ταυτόχρονα να ενισχύσει και τον αντίπαλο. «Η τεχνολογία πατάει στους ώμους του ανθρώπινου παράγοντα και όχι το αντίστροφο», τονίζει.
Η επιτυχία σε αυτό το ρευστό περιβάλλον εξαρτάται από την ικανότητα πρόβλεψης νέων ευκαιριών - κάτι που συχνά οι μεγάλες δυνάμεις, όπως η Ρωσία ή οι ΗΠΑ, αργούν να αντιληφθούν. Όπως επισημαίνει ο Brian Katulis του Middle East Institute, η νέα μορφή πολέμου δίνει πλεονέκτημα σε μικρότερους παίκτες που μπορούν να πλήξουν τον αντίπαλο με περιορισμένο κόστος και ρίσκο.
Επιχειρήσεις-ορόσημο: Ισραήλ και Ουκρανία
Η πολυεπίπεδη επιχείρηση του Ισραήλ, που ξεκίνησε με παγίδευση συσκευών επικοινωνίας της Χεζμπολάχ και κορυφώθηκε με στοχευμένα πλήγματα που εξόντωσαν τον ηγέτη Χασάν Νασράλα και το μεγαλύτερο μέρος της ηγεσίας της οργάνωσης, άλλαξε προσωρινά τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή. Η επιχείρηση αυτή, αποτέλεσμα ετών διείσδυσης στη Χεζμπολάχ και στους Ιρανούς υποστηρικτές της, αποδυνάμωσε σοβαρά την οργάνωση και συνέβαλε στην αποδυνάμωση του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία και στη συρρίκνωση της ιρανικής επιρροής.
Αντίστοιχα, η ουκρανική επιχείρηση της 1ης Ιουνίου κατά πέντε ρωσικών αεροδρομίων, όπου σταθμεύει ο στόλος στρατηγικών βομβαρδιστικών της Μόσχας, στηρίχθηκε σε μακροχρόνια μυστική προετοιμασία. Η ταυτόχρονη επίθεση με drone, που μεταφέρθηκαν κρυφά σε προκατασκευασμένα σπίτια πάνω σε φορτηγά, απέδειξε ότι ακόμη και οι πιο απομακρυσμένες ρωσικές βάσεις είναι ευάλωτες. Σύμφωνα με ουκρανικές πηγές, καταστράφηκαν τουλάχιστον 12 αεροσκάφη, μειώνοντας σημαντικά τη δυνατότητα της Ρωσίας να εκτοξεύει πυραύλους cruise κατά της Ουκρανίας—ένα από τα βασικά της πλεονεκτήματα.
Ασύμμετρη απειλή και ψυχολογικός πόλεμος σε Ισραήλ και Ουκρανία
Η Ουκρανία, όπως και το Ισραήλ τη δεκαετία του 1970, αναγκάζεται να σκεφτεί ασύμμετρα για να επιβιώσει απέναντι σε ισχυρότερους εχθρούς. Η χρήση drones και τεχνητής νοημοσύνης για τον εντοπισμό και την καθοδήγηση στόχων, μετατρέπει το πλεονέκτημα της Ρωσίας - το τεράστιο έδαφος - σε αδυναμία, επιτρέποντας ταυτόχρονες επιθέσεις σε χιλιάδες χιλιόμετρα απόσταση.
Η δημιουργία πανικού και αβεβαιότητας στις τάξεις του εχθρού είναι συχνά εξίσου σημαντική με τη φυσική καταστροφή. Οι πρόσφατες επιχειρήσεις ανάγκασαν αντιπάλους όπως η Χεζμπολάχ, η Χαμάς και η Ρωσία να αναθεωρήσουν τα σχέδιά τους, να αναζητήσουν εσωτερικούς προδότες και να σπαταλήσουν πολύτιμους πόρους στην ασφάλεια και την αντικατασκοπεία.
Η «τεχνολογικοποίηση» του πολέμου, όπως σημειώνει ο Τσέχος απεσταλμένος για την Ουκρανία Τομάς Κόπετσνι, αντικαθιστά τις παραδοσιακές ειδικές δυνάμεις με drones και αυτοματισμούς, αλλάζοντας δραστικά τη φύση των επιχειρήσεων. Η Επιχείρηση «Ιστός Αράχνης» της Ουκρανίας ήδη μελετάται από τους συμμάχους του ΝΑΤΟ ως παράδειγμα καινοτομίας, με την τεχνητή νοημοσύνη να παίζει καθοριστικό ρόλο στη στοχοποίηση και την αποτελεσματικότητα των επιθέσεων.
Όπως υπογραμμίζουν ειδικοί, η επιτυχία τέτοιων επιχειρήσεων εξαρτάται από τη συσσώρευση στρατηγικών πληγμάτων και τη διαρκή προσαρμογή στις νέες τεχνολογικές δυνατότητες. Αν η Ουκρανία συνεχίσει να πλήττει κρίσιμες ρωσικές υποδομές, το αποτέλεσμα μπορεί να είναι καταλυτικό για την εξέλιξη του πολέμου.
Με πληροφορίες από Wall Street Journal
