Η ανησυχία για τη φήμη του αμερικανικού «ασφαλούς καταφυγίου» στα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία ανοίγει δρόμο για το ευρώ, σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους που προσδοκούν προσέλκυση επενδυτών.
Η ανατροπή του παγκόσμιου εμπορικού συστήματος από τον πρόεδρο Τραμπ έχει κλονίσει την επί μακρόν αντίληψη ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ο ακρογωνιαίος λίθος ασφάλειας στις αγορές. Αυτό το ρήγμα έχει προσφέρει στην Ευρώπη και το ευρώ μια σπάνια ευκαιρία να κερδίσει έδαφος στο διεθνές οικονομικό σκηνικό, όπως επισημαίνει η αμερικανική εφημερίδα The New York Times.
Αν και η αναταραχή στην αγορά με την ταυτόχρονη πτώση του δολαρίου, των αμερικανικών μετοχών και των ομολόγων μετριάστηκε πρόσφατα —με τον Ντόναλντ Τραμπ να αποσύρει απειλές κατά του προέδρου της Fed, Τζερόμ Πάουελ, και τον υπουργό Οικονομικών να καθησυχάζει τους εταίρους— η αβεβαιότητα γύρω από την εμπορική πολιτική των ΗΠΑ δεν δείχνει να υποχωρεί. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι που συμμετείχαν στις εαρινές συνόδους του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Ουάσιγκτον προειδοποιούν ότι η απρόβλεπτη προσέγγιση της κυβέρνησης Τραμπ στην πολιτική δεν θα ξεχαστεί εύκολα.
Αντίθετα, διακρίνουν σε αυτή τη συγκυρία μια ευκαιρία για την Ευρώπη: να καταστήσει το ευρώ και τα ευρωπαϊκά περιουσιακά στοιχεία ελκυστικότερη επιλογή για διεθνείς επενδυτές. «Η σταθερότητα, η προβλεψιμότητα και ο σεβασμός του κράτους δικαίου αποδεικνύονται πλεονεκτήματα για εμάς», σημείωσε ο Ευρωπαίος επίτροπος Βάλντις Ντομπρόβσκις. «Ήδη βλέπουμε ισχυρότερο επενδυτικό ενδιαφέρον για περιουσιακά στοιχεία σε ευρώ».
Το αποτέλεσμα είναι ορατό: από τις αρχές Απριλίου, το ευρώ έχει ενισχυθεί κατά 5,4% έναντι του δολαρίου, ξεπερνώντας το επίπεδο των 1,13 δολαρίων, υψηλό που είχε να σημειωθεί από τα τέλη του 2021.
Μπορεί το ευρώ να υποκαταστήσει το δολάριο;
Το κρίσιμο ερώτημα που απασχολεί τόσο τις αγορές όσο και τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής είναι αν η ενίσχυση του ευρώ σηματοδοτεί μια παροδική αναδιάρθρωση χαρτοφυλακίων ή την απαρχή μιας βαθύτερης μετατόπισης, όπου το ευρώ θα υπονομεύσει σταδιακά την πρωτοκαθεδρία του δολαρίου.
Η οικονομολόγος Kristin J. Forbes, σε συνέντευξή της, συνέκρινε το τρέχον κλίμα υπέρ του ευρώ με τον ενθουσιασμό που ακολούθησε την ίδρυση του κοινού νομίσματος το 1999. Τότε, η διεθνής χρήση του ευρώ ξεπέρασε εκείνη των νομισμάτων που αντικατέστησε.
Ωστόσο, οι αλλεπάλληλες κρίσεις —με αποκορύφωμα την κρίση δημόσιου χρέους του 2012 και μια δεκαετία εξαιρετικά χαμηλών επιτοκίων— έπληξαν σοβαρά την εμπιστοσύνη στο ευρωπαϊκό νόμισμα. Παρά τις βελτιώσεις, το ευρώ εξακολουθεί να καλύπτει μόλις το 20% των παγκόσμιων συναλλαγματικών αποθεμάτων, έναντι άνω του 50% για το δολάριο.
Η Forbes τόνισε ότι οι προσδοκίες για αντικατάσταση του δολαρίου πρέπει να αντιμετωπίζονται με «προσοχή». Παρόλα αυτά, θεωρεί ότι η σημερινή δυναμική υπέρ του ευρώ στηρίζεται σε πιο στέρεες βάσεις, λόγω της μεγαλύτερης ευρωπαϊκής συνοχής και των αυξανόμενων αδυναμιών του αμερικανικού οικονομικού πλαισίου.
Το ευρώ και οι περισσότερο ασφαλείς εναλλακτικές του δολαρίου για τους επενδυτές
Σημαντική αλλαγή για τους επενδυτές αποτελεί η προοπτική αύξησης της προσφοράς ασφαλών ευρωπαϊκών τίτλων. Η Γερμανία ετοιμάζεται να εκδώσει έως και 1 τρισεκατομμύριο ευρώ σε νέο κρατικό χρέος, αυξάνοντας τη διαθεσιμότητα των περιζήτητων bund, των ασφαλέστερων τίτλων σε ευρώ.
Για χρόνια, η αυστηρή δημοσιονομική πολιτική της Γερμανίας περιόριζε την προσφορά τέτοιων τίτλων. Όμως η πρόσφατη χαλάρωση των συνταγματικών περιορισμών στο δανεισμό, προκειμένου να χρηματοδοτηθούν αμυντικές και υποδομιακές ανάγκες, άλλαξε τα δεδομένα. Η Kristalina Georgieva, επικεφαλής του ΔΝΤ, έκανε λόγο για «ένα νέο κλίμα εμπιστοσύνης» στην Ευρώπη.
Η αγορά έχει ήδη αντιδράσει: η αυξημένη ζήτηση για bunds κατά την τελευταία αναταραχή έριξε τις αποδόσεις τους, ένδειξη έντονου ενδιαφέροντος. Αντίθετα, οι αποδόσεις των αμερικανικών 10ετών ομολόγων κινήθηκαν ανοδικά, υποδηλώνοντας απώλεια εμπιστοσύνης στο αμερικανικό κρατικό χρέος.
Παράλληλα, προχωρά και η συζήτηση για την έκδοση περισσότερων ευρωομολόγων τύπου EBT, που θα μπορούσαν να ενισχύσουν περαιτέρω τη δεξαμενή ασφαλών περιουσιακών στοιχείων σε ευρώ, εφόσον επιτευχθεί πολιτική συναίνεση.
«Αυτή είναι μια στιγμή δημιουργικότητας και πραγματισμού», τόνισε ο Όλι Ρεν, διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Φινλανδίας. «Πρέπει να εκμεταλλευτούμε την ευκαιρία για να ενισχύσουμε την ευρωπαϊκή χρηματοοικονομική αρχιτεκτονική».
Το μέλλον του δολαρίου και ο δύσκολος δρόμος για το ευρώ
Παρά τη συγκρατημένη αισιοδοξία, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αναγνωρίζουν ότι η μετατόπιση από το δολάριο προς το ευρώ θα είναι μια μακρόχρονη και δύσκολη διαδικασία.
Ο διοικητής της ολλανδικής κεντρικής τράπεζας, Κλάας Κνοτ, σημείωσε ότι υπάρχει ανάγκη για βαθύτερη ενοποίηση της ενιαίας αγοράς και δημιουργία μιας πραγματικά ενιαίας ευρωπαϊκής κεφαλαιαγοράς.
Ο Alfred Kramer, διευθυντής του ευρωπαϊκού τμήματος του ΔΝΤ, προειδοποίησε ότι η «κίνηση προς την ευρωπαϊκή ιδιαιτερότητα» απέχει ακόμη πολύ και απαιτεί ριζικές διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, που θα καταστήσουν τον ευρωπαϊκό επιχειρηματικό τομέα πιο δυναμικό και ανταγωνιστικό.
Την ίδια στιγμή, η παγκόσμια επενδυτική στρατηγική φαίνεται να οδηγείται περισσότερο σε διαφοροποίηση παρά σε μαζική αποχώρηση από το δολάριο. Το ελβετικό φράγκο και ο χρυσός καταγράφουν άλματα — με τον χρυσό να σπάει το φράγμα των 3.300 δολαρίων ανά ουγγιά — αποτυπώνοντας την ευρύτερη τάση αναζήτησης ασφαλών εναλλακτικών.
«Δεν βλέπω μια μαζική μετατόπιση από το δολάριο στο ευρώ», δήλωσε η Forbes. «Βλέπω μια λογική διαφοροποίηση. Και η Ευρώπη είναι φυσικό μέρος για κάτι τέτοιο».
Με πληροφορίες από New York Times
