Έντονη αντίδραση από κορυφαίους Έλληνες εικαστικούς και κληρονόμους καλλιτεχνών προκαλεί η συνεχιζόμενη καθυστέρηση επανέκθεσης των έργων που αποκαθηλώθηκαν βίαια από την Εθνική Πινακοθήκη, έπειτα από την ακραία παρέμβαση βουλευτή ακροδεξιού κόμματος πριν από έναν μήνα.
Συγκεκριμένα, στις 10 Μαρτίου 2025, η έκθεση "Η σαγήνη του αλλόκοτου" στην Εθνική Πινακοθήκη έγινε στόχος βανδαλιστικής ενέργειας, όταν βουλευτής της ακροδεξιάς εισέβαλε στους χώρους του μουσείου και προχώρησε σε αποκαθήλωση έργων που θεώρησε "προσβλητικά". Παρά τις αρχικές διαβεβαιώσεις του υπουργείου Πολιτισμού και της διοίκησης της Πινακοθήκης για άμεση αποκατάσταση και επανέκθεσή τους, έναν μήνα μετά τα έργα παραμένουν εκτός έκθεσης.
Με σημερινή δημόσια επιστολή (10 Απριλίου), 29 σημαντικοί Έλληνες καλλιτέχνες, πανεπιστημιακοί και νόμιμοι εκπρόσωποι δημιουργών που περιλαμβάνονται στη συλλογή της Εθνικής Πινακοθήκης ζητούν την προσωρινή απόσυρση των έργων τους από τις εκθέσεις του Ιδρύματος έως ότου τηρηθεί η νομιμότητα και αποκατασταθεί η έκθεση στην προτέρα της μορφή.
«Η ελευθερία της καλλιτεχνικής έκφρασης προστατεύεται συνταγματικά από το άρθρο 16», αναφέρουν, κατηγορώντας ευθέως την Πινακοθήκη και το υπουργείο Πολιτισμού για αδράνεια και προσβολή της συνταγματικής τάξης.
Οι δημιουργοί μιλούν για "δικαιολογίες" σχετικά με την καθυστέρηση, τονίζοντας ότι οι ισχυρισμοί περί αξιολόγησης των όρων ασφαλούς επανέκθεσης υποτιμούν τη νοημοσύνη του κοινού και των δημιουργών, ενώ εγείρουν ερωτήματα για τους πραγματικούς λόγους της ολιγωρίας.
Το αίτημα για επανέκθεση των έργων και αποκατάσταση της θεσμικής τάξης θέτει προ των ευθυνών τους την ηγεσία του ΥΠΠΟ και την διεύθυνση της Εθνικής Πινακοθήκης, με τους υπογράφοντες να προειδοποιούν ότι η απουσία αντίδρασης πλήττει το κύρος του θεσμού και του ίδιου του πολιτιστικού οικοδομήματος της χώρας.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της επιστολής:
Αξιότιμη Υπουργέ Πολιτισμού κ.Λίνα Μενδώνη, αξιότιμη Διευθύντρια της Εθνικής Πινακοθήκης κ.Συραγώ Τσιάρα, αξιότιμα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της
Εθνικής Πινακοθήκης
Έχει περάσει ένας μήνας από τον βανδαλισμό εικαστικών έργων στην Εθνική Πινακοθήκη (10.3.25) , μετά από την παράνομη επίθεση βουλευτή ακροδεξιού
κόμματος και την αποκαθήλωση έργων της περιοδικής έκθεσης Η σαγήνη του αλλόκοτου. Παρά τις διαβεβαιώσεις του ΥΠΠΟ και της Εθνικής Πινακοθήκης, τα έργα αυτά δεν έχουν αναρτηθεί εκ νέου. Δικαιολογίες του τύπου «εξετάζονται με τη συμβολή ειδικών, οι όροι και οι προϋποθέσεις της ασφαλούς επανέκθεσής τους», υποτιμούν τη νοημοσύνη μας και θέτουν ερωτήματα για τους πραγματικούς λόγους
ολιγωρίας.
Η ελευθερία της καλλιτεχνικής έκφρασης προστατεύεται συνταγματικά από το άρθρο 16 του Συντάγματος. Η αδράνεια του Υπουργείου Πολιτισμού και της Εθνικής Πινακοθήκης να εκπληρώσουν τον θεσμικό τους ρόλο ως θεματοφυλάκων του Συντάγματος, μας προσβάλλει, και ως δημοκρατικούς πολίτες και ως καλλιτέχνες.
Εμείς, οι δημιουργοί έργων, τα οποία εκτίθενται ή αποτελούν μέρος της Συλλογής της Πινακοθήκης, καθώς και οι κληρονόμοι ή νόμιμοι εκπρόσωποι καλλιτεχνών, των οποίων έργα βρίσκονται στους χώρους της Πινακοθήκης, ζητούμε την προσωρινή απόσυρση των έργων μας από τους εκθεσιακούς χώρους, έως ότου επανεκτεθούν τα έργα που παρανόμως κατέβηκαν από την έκθεση. Καλούμε την βΕθνική Πινακοθήκη και το ΥΠΠΟ να δράσουν σύμφωνα με το Νόμο και να επανεκθέσουν τώρα τα έργα που αποκαθηλώθηκαν, όπως ακριβώς υπαγορεύει ο Νόμος και το δημοκρατικό πολίτευμα. Αλλιώς, γιατί είδους πολιτισμό μιλάμε;
Με εκτίμηση,
Ακριθάκη Χλόη, φωτογράφος /εικαστικός, νόμιμη κληρονόμος των έργων του Αλέξη
Ακριθάκη)
Αρφαράς Μιχάλης, εικαστικός, Ομότιμος Καθηγητής της ΑΣΚΤ
Βερούκας Αλέξης, εικαστικός
Βουρλούμη Ειρήνη, Βουρλούμης Παναγής, Βουρλούμης Ανδρέας (νόμιμοι
εκπρόσωποι του Ανδρέα Βουρλούμη.
Γιαβρόπουλος Νίκος, καλλιτέχνης της κινούμενης εικόνας
Διβάρης Γιώργος, εικαστικός , Καθηγητής, Τμήμα Εικαστικών και Εφαρμοσμένων
Τεχνών, ΑΠΘ
Εγγονοπούλου Ερριέττη (νόμιμη κληρονόμος των έργων του Νίκου
Εγγονόπουλου)
Ιγνατάκη Μαριάννα, εικαστικός
Καβαλλιεράτος Διονύσης, εικαστικός
Μιχαηλίδης Μίλτος (νόμιμος εκπρόσωπος των έργων του Γιάννη Μιχαηλίδη)
Μυλωνά Ελένη, εικαστικός (νόμιμη κληρονόμος των έργων της Άλεξ Μυλωνά)
Ξαγοράρης Ζάφος, εικαστικός , Καθηγητής στην ΑΣΚΤ
Ξενάκης Δημήτρης (νόμιμος κληρονόμος των έργων του Κοσμά Ξενάκη)
Παναγιωτίδη Μαλβίνα, εικαστικός
Παππάς Αλέκος (νόμιμος κληρονόμος των έργων του Γιάννη Παππά)
Σαχίνης Ξενής, εικαστικός, Καθηγητής στην ΑΣΚΤ ΑΠΘ, Τέως Κοσμήτορας της
Σχολής
Στεφανή Εύα, σκηνοθέτις, Καθηγήτρια Τμήμα Επικοινωνίας και ΕΜΜΕ, ΕΚΠΑ
Τρανός Νίκος, εικαστικός, Αφυπ. Καθηγητής στην ΑΣΚΤ, Τέως Πρύτανης της ΑΣΚΤ
Τσιτσόπουλος Φίλιππος, εικαστικός
Τσουμπλέκας Δημήτρης, εικαστικός /φωτογράφος και Τσουμπλέκα Άννα (νόμιμοι
εκπρόσωποι των έργων του Νίκου Κεσσανλή και Χρύσας Ρωμανού)
Χαραλάμπους Πάνος, εικαστικός, Ομότιμος Καθηγητής στην ΑΣΚΤ, Τέως Πρύτανης
της ΑΣΚΤ
Χαρβαλιάς Γιώργος, εικαστικός, Αφυπ. Καθηγητής στην ΑΣΚΤ, Τέως Πρύτανης
Χανδρής Παντελής, εικαστικός, Καθηγητής ΑΣΚΤ
Ψυχούλης Αλέξανδρος, εικαστικός, Καθηγητής, Τμήμα Αρχιτεκτόνων, Πανεπιστήμιο
Θεσσαλίας
