Το πιο πετυχημένο παγκόσμιο πρόγραμμα δημόσιας υγείας των Ηνωμένων Πολιτειών, το PEPFAR, που αφορά την αντιμετώπιση του AIDS, βρίσκεται ένα βήμα πριν την κατάρρευση, σύμφωνα με πρώην Αμερικανούς αξιωματούχους και υπερασπιστές της παγκόσμιας υγείας.
Πρόκειται για το Πρόγραμμα Έκτακτης Ανάγκης του Προέδρου για την Αντιμετώπιση του AIDS (President’s Emergency Plan for AIDS Relief), που θεσμοθετήθηκε το 2003 από τον Τζορτζ Μπους και μέχρι σήμερα έχει σώσει πάνω από 25 εκατομμύρια ζωές στον αναπτυσσόμενο κόσμο.
Ωστόσο, η διακυβέρνηση Τραμπ έχει παγώσει και στη συνέχεια καταργήσει τη χρηματοδότηση της πλειονότητας των προγραμμάτων του, εντάσσοντάς το στο ευρύτερο πλαίσιο περικοπής της ξένης βοήθειας, το οποίο υπηρετεί το δόγμα «Πρώτα η Αμερική». Επιπλέον, Ρεπουμπλικανοί βουλευτές, επικαλούμενοι υποψίες περί έμμεσης χρηματοδότησης αμβλώσεων μέσω οργανώσεων που λαμβάνουν επιχορηγήσεις από το PEPFAR, έχουν ανοίξει δημόσια το ενδεχόμενο οριστικής κατάργησής του.
Το Ινστιτούτο Μπους έχει ήδη απευθύνει δραματικές εκκλήσεις προς την κυβέρνηση Τραμπ και το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, προειδοποιώντας πως η κατάργηση του προγράμματος θα έχει καταστροφικές συνέπειες όχι μόνο για τις χώρες που ωφελούνται από αυτό, αλλά και για την παγκόσμια εικόνα και επιρροή των ΗΠΑ.
«Το PEPFAR είναι στρατηγική επένδυση στην εθνική μας ασφάλεια», τόνισε η Χάνα Τζόνσον, ανώτερη διευθύντρια πολιτικής στο Ινστιτούτο Μπους. «Δημιουργεί καλό κλίμα προς τις ΗΠΑ, τη στιγμή που Ρωσία και Κίνα διεκδικούν επιρροή στην Αφρική».
Κίνδυνος για εκατομμύρια ζωές
Από τον Φεβρουάριο, η κυβέρνηση Τραμπ έχει καταργήσει εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια σε επιχορηγήσεις και συμβάσεις του PEPFAR, ενώ ο νόμος που το θεσμοθέτησε λήγει στις 25 Μαρτίου 2025 χωρίς ενδείξεις για ανανέωση. Αν και το Κογκρέσο ενέκρινε προσωρινή χρηματοδότηση έως τον Σεπτέμβριο, οι εκταμιεύσεις επαφίενται στη διακριτική ευχέρεια του Προέδρου.
Περισσότεροι από 500 ειδικοί για το AIDS προειδοποίησαν σε επιστολή τους προς τον Υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο ότι η κατάργηση του προγράμματος θα μπορούσε να οδηγήσει σε έξι εκατομμύρια θανάτους μέσα στην επόμενη τετραετία.
Η στροφή κατά του PEPFAR ξεκίνησε το 2023, όταν Ρεπουμπλικανοί κατηγόρησαν την κυβέρνηση Μπάιντεν ότι μέσω του προγράμματος χρηματοδοτούνται οργανώσεις που υποστηρίζουν ή παρέχουν αμβλώσεις στο εξωτερικό. Η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι ήταν το περιστατικό στη Μοζαμβίκη, όπου τέσσερις νοσηλεύτριες που πληρώνονταν από επιχορήγηση του PEPFAR παρείχαν νόμιμες αμβλώσεις. Η χώρα επέστρεψε τα 4.100 δολάρια, αλλά η υπόθεση άνοιξε τον δρόμο για ακραίες πολιτικές πιέσεις.
Ο πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής, Ρεπουμπλικανός Μπράιαν Μαστ, δήλωσε ότι είναι καιρός οι χώρες που ωφελούνται από το PEPFAR να αναλάβουν περισσότερη ευθύνη για την πρόληψη και τη φροντίδα του HIV. Επικαλούμενος χώρες που συνεργάζονται με την Κίνα σε ζητήματα εξόρυξης, άφησε να εννοηθεί ότι η αμερικανική επένδυση δεν απέδωσε τα αναμενόμενα γεωπολιτικά οφέλη.
Προειδοποιήσεις από τον ΠΟΥ
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ανακοίνωσε ότι ήδη οκτώ χώρες αντιμετωπίζουν σοβαρές διακοπές στην προμήθεια αντιρετροϊκών φαρμάκων, μεταξύ αυτών η Κένυα, το Λεσότο και η Ουκρανία.
Το μέλλον του PEPFAR παραμένει αβέβαιο, με τα βλέμματα στραμμένα στις αποφάσεις του Λευκού Οίκου και την επικείμενη επαναξιολόγηση του Υπουργείου Εξωτερικών από το Κογκρέσο τον Σεπτέμβριο. Για την ώρα, οι ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων εξαρτώνται από τις πολιτικές ισορροπίες στην Ουάσιγκτον.
Με πληροφορίες από Politico
