Η Ρωσία συμφώνησε να βοηθήσει τη διοίκηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στις διαπραγματεύσεις με το Ιράν, εστιάζοντας στο πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και τη στήριξή της σε περιφερειακές αντιαμερικανικές ομάδες, σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του Bloomberg.
Η πρόθεση της Ουάσινγκτον μεταφέρθηκε απευθείας από τον Τραμπ στον Βλαντίμιρ Πούτιν κατά τη διάρκεια τηλεφωνικής συνομιλίας τον Φεβρουάριο, ενώ ανώτατοι αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ συζήτησαν το ζήτημα με Ρώσους ομολόγους τους σε συνάντηση στη Σαουδική Αραβία λίγες ημέρες αργότερα, όπως αποκάλυψαν στο Bloomberg πηγές με γνώση του θέματος.
Το Κρεμλίνο, μέσω του εκπροσώπου του Ντμίτρι Πεσκόφ, απάντησε στις ερωτήσεις του Bloomberg δηλώνοντας ότι «η Ρωσία πιστεύει πως οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν πρέπει να επιλύσουν τις διαφορές τους μέσω διαπραγματεύσεων» και ότι η Μόσχα είναι «έτοιμη να κάνει ό,τι είναι δυνατό για να επιτευχθεί αυτό».
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγκαΐ ανέφερε από την πλευρά του ότι «είναι φυσιολογικό για διάφορες χώρες να προσφέρονται να βοηθήσουν», αποφεύγοντας να επιβεβαιώσει ή να διαψεύσει την εμπλοκή της Μόσχας στη διαδικασία.
Μυστικές συνομιλίες ΗΠΑ - Ρωσίας για το Ιράν στη Σαουδική Αραβία
Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες του Bloomberg, η Ουάσινγκτον εξέφρασε επίσημα το ενδιαφέρον της για τη ρωσική διαμεσολάβηση στο ζήτημα του Ιράν κατά τη διάρκεια συνάντησης στη Ριάντ στις 18 Φεβρουαρίου, στην οποία συμμετείχαν ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο και ο Ρώσος ομόλογός του Σεργκέι Λαβρόφ.
Ο Λαβρόφ ενημέρωσε αργότερα τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί για τις συζητήσεις με την Ουάσινγκτον, κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στην Τεχεράνη, σύμφωνα με δηλώσεις του Αραγκτσί σε συνέντευξη Τύπου.
Από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ έχει στείλει αντικρουόμενα μηνύματα για την προσέγγισή του προς το Ιράν. Από τη μία πλευρά, επιδιώκει την επαναφορά της πολιτικής «μέγιστης πίεσης» μέσω αυστηρών κυρώσεων, που περιλαμβάνουν οικονομική ασφυξία και στρατιωτικές επιθέσεις εναντίον κορυφαίων στελεχών των Φρουρών της Επανάστασης. Από την άλλη, έχει δηλώσει ότι επιθυμεί «άμεσες διαπραγματεύσεις» για μια νέα πυρηνική συμφωνία με την Τεχεράνη.
Το Ιράν, ωστόσο, συνεχίζει να ενισχύει το πυρηνικό του πρόγραμμα. Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ), η χώρα έχει αυξήσει κατά 50% τα αποθέματά της σε εμπλουτισμένο ουράνιο υψηλής καθαρότητας από την επανεκλογή του Τραμπ, ξεπερνώντας κατά πολύ τα όρια που είχαν τεθεί στη συμφωνία του 2015.
Σκεπτικισμός στην Τεχεράνη για τον ρόλο της Μόσχας
Παρά την επιθυμία της Ρωσίας να παίξει ρόλο μεσολαβητή, η εμπιστοσύνη της Τεχεράνης προς τη Μόσχα παραμένει αμφίβολη. Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, έχει ξεκαθαρίσει ότι η χώρα δεν θα πιεστεί να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, ενώ εξακολουθεί να θεωρεί τον Τραμπ «απρόβλεπτο και αναξιόπιστο».
Αξιωματούχοι προσκείμενοι στον νέο πρόεδρο του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιαν, εκφράζουν επιφυλάξεις για το αν τα ρωσικά συμφέροντα είναι ευθυγραμμισμένα με εκείνα της Τεχεράνης.
Η Έλι Γκερανμαγέ, αναλύτρια του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Διεθνών Σχέσεων, σημειώνει στο Bloomberg: «Δεν βλέπω τη Ρωσία ως τον πιο αξιόπιστο διαμεσολαβητή στα μάτια της Τεχεράνης, ειδικά από τη στιγμή που οι ΗΠΑ και η Μόσχα εμπλέκονται σε σειρά ‘συναλλακτικών συμφωνιών’ που θα μπορούσαν να θυσιάσουν τα ιρανικά συμφέροντα».
Η οποιαδήποτε προσέγγιση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν περιπλέκεται περαιτέρω από τον υπόγειο πόλεμο που διεξάγει η Τεχεράνη με το Ισραήλ. Παρά το γεγονός ότι η ισραηλινή στρατιωτική μηχανή έχει αποδυναμώσει σημαντικά τις δυνάμεις της Χαμάς στη Γάζα και της Χεζμπολάχ στον Λίβανο, η Τεχεράνη παραμένει αμετακίνητη στην υποστήριξή της προς τις δύο οργανώσεις, τις οποίες οι ΗΠΑ χαρακτηρίζουν τρομοκρατικές.
Η αμερικανική κυβέρνηση θα πρέπει να ισορροπήσει μεταξύ της επιθυμίας της να περιορίσει την ιρανική πυρηνική απειλή μέσω διαλόγου και της ανάγκης να μην αποδυναμώσει την ασφάλεια του Ισραήλ, το οποίο έχει καταστήσει σαφές ότι δεν θα δεχθεί καμία συμφωνία που δεν εξασφαλίζει την πλήρη εξουδετέρωση των ιρανικών στρατιωτικών απειλών.
Η Ρωσία και το Ιράν, που βρίσκονται υπό βαριές κυρώσεις από τις ΗΠΑ, έχουν αναπτύξει στενή συνεργασία στον τομέα του εμπορίου και της ενέργειας από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία.
Η Τεχεράνη, επιπλέον, προμηθεύει τη Μόσχα με drones, τα οποία έχουν χρησιμοποιηθεί στις επιχειρήσεις της Ρωσίας στην Ουκρανία, γεγονός που περιπλέκει τις σχέσεις της με τη Δύση.
Παρά τις γεωπολιτικές εντάσεις, διπλωματικοί κύκλοι στο Bloomberg επισημαίνουν ότι υπάρχει αυξανόμενη πίεση για την επανέναρξη συνομιλιών μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, τόσο από τον ΟΗΕ όσο και από ευρωπαϊκές δυνάμεις.
Η μεγάλη ερώτηση παραμένει: μπορεί η Μόσχα να γίνει ο δίαυλος επικοινωνίας που θα ξεκλειδώσει έναν νέο κύκλο διαπραγματεύσεων;
