O GUILLERMO BARRAZA σφύζει από ενέργεια καθώς βλέπει τον εαυτό του να μεταμορφώνεται. Χέρια τοποθετούν φωτεινή ροζ σκιά στο πρόσωπο του, ενώ δημοσιογράφοι σπεύδουν γύρω του. Σ’ ένα μικρό στούντιο στην καρδιά της Πόλης του Μεξικού, ο Barraza γράφει ιστορία.
Μέσω του drag χαρακτήρα του, της Amanda, ο 32χρονος δημοσιογράφος είναι η πρώτη drag queen που παρουσιάζει ειδησεογραφικό πρόγραμμα στη μεξικανική τηλεόραση.
Ο Barraza προσπάθησε να ξεπεράσει τα αυστηρά όρια της κοινωνίας του Μεξικού, ενός τόπου όπου τόσο η ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα όσο και οι δημοσιογράφοι στοχοποιούνται συνεχώς. Εκτός του ότι είναι ένα από τα πιο επικίνδυνα μέρη στον κόσμο για την άσκηση της δημοσιογραφίας, το Μεξικό έχει μερικά από τα υψηλότερα ποσοστά βίας κατά των ΛΟΑΤΚΙ+ κοινοτήτων στη Λατινική Αμερική, μια ήπειρο όπου τα εγκλήματα μίσους και η βία με βάση το φύλο βρίσκονται ήδη σε υψηλά επίπεδα. Τα τελευταία έξι χρόνια, η ομάδα Letra S έχει καταγράψει τουλάχιστον 513 στοχευμένες δολοφονίες ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων στο Μεξικό.
Από την πρώτη του εκπομπή το πρόγραμμα που παρουσιάζει ο Barraza, με τίτλο La Verdrag, είχε ως στόχο να μεταμορφώσει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται η ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα στο Μεξικό.
Το θέμα της αποδοχής έχει επανέλθει στον δημόσιο διάλογο μετά τον βίαιο θάνατο τ@ Ociel Baena, μιας εξέχουσας queer φιγούρας της χώρας που είχε προσκαλέσει στην εκπομπή του και που βρέθηκε νεκρ@ μαζί με τον σύντροφό τ@ με δεκάδες εκδορές σε όλο τους το σώμα.
Σύμφωνα με τον Barraza, η Amanda λειτουργεί ως ένα alter ego μέσω του οποίου μπορεί να εκφραστεί πραγματικά ελεύθερα. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι αντιμετωπίζει λιγότερα προβλήματα μια και δεν μπορούν να παρενοχλήσουν έναν χαρακτήρα. «Υπάρχουν πολλά πράγματα που ο Guillermo δεν θα έκανε ή δεν θα έλεγε, τα οποία η Amanda δεν τα σκέφτεται καν», δηλώνει χαρακτηριστικά.
Από την πρώτη του εκπομπή το πρόγραμμα που παρουσιάζει ο Barraza, με τίτλο La Verdrag, είχε ως στόχο να μεταμορφώσει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται η ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα στο Μεξικό. Το πρόγραμμα, που μεταδόθηκε για πρώτη φορά τον Οκτώβριο, αντιτίθεται δυναμικά στα κοινωνικά στερεότυπα του Μεξικού, μιας χώρας όπου σχεδόν 4 στους 5 ανθρώπους αυτοπροσδιορίζονται ως καθολικοί.
Το πρόγραμμα, το όνομα του οποίου προέκυψε από ένα λογοπαίγνιο στα ισπανικά που αναμειγνύει τις λέξεις «αλήθεια» και «drag», υλοποιήθηκε για πρώτη φορά όταν ο Barraza, που εργάζεται ως δημοσιογράφος εδώ και 10 χρόνια, ανέλαβε το τιμόνι του δελτίου ειδήσεων του δημόσιου τηλεοπτικού σταθμού Canal Once κατά τη διάρκεια του εορτασμού του Pride του Μεξικού τον Ιούνιο, ντυμένος drag.
Αυτή την πρωτοβουλία ακολούθησε μια καταιγίδα υβριστικών σχολίων και ρητορικής μίσους που αρχικά τρόμαξε τον Barraza, ο οποίος είχε ήδη αντιμετωπίσει απειλές για τη ζωή του στο παρελθόν. Ωστόσο, αυτή η αντίδραση ώθησε τον ίδιο και τον τηλεοπτικό σταθμό να δημιουργήσουν την εκπομπή ως έναν ασφαλή χώρο για να συζητηθούν τα ΛΟΑΤΚΙ+ θέματα με σοβαρό τόνο.
Σύμφωνα με τον Vianey Fernández, διευθυντή ειδήσεων στο Canal Once, η συγκεκριμένη πρωτοβουλία θα ήταν αδιανόητο να πραγματοποιηθεί λίγα χρόνια πριν, να γίνει δηλαδή μια ανοιχτή συζήτηση για το φύλο, το drag και τη φυλομετάβαση. «Θέλουμε να ανοίξουμε χώρους για την ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα και πρέπει να το κάνουμε με μια σοβαρή προοπτική, αναγνωρίζοντας όχι μόνο τα δικαιώματά τους αλλά και τις ικανότητές τους», προσθέτει ο Fernández.
Στο Μεξικό, το drag χρησιμοποιείται εδώ και καιρό σε ψυχαγωγικά και κωμικά σόου όπως το El Show de Francis, το Las Hermanas Vampiras και το Desde Gayola.
Οι συγκεκριμένες εκπομπές χρησιμοποιούν συχνά τη ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα αναπαράγοντας στερεότυπα και μειώνοντας τους χαρακτήρες σε καρικατούρες. Ωστόσο, κατάφεραν να δημιουργήσουν χώρο για την queer κοινότητα στο Μεξικό, δηλώνει ο Jair Martínez, ερευνητής της Letra S. Ο Martínez συμπληρώνει πως αυτές οι εκπομπές ήταν πρωτοποριακές καθώς έδειξαν για πρώτη φορά στη μεξικάνικη κοινωνία πώς η μεταμόρφωση του drag μπορεί να βγάλει ένα άτομο από τη θέση του θύματος και να το βοηθήσει να αναλάβει δράση και να αντισταθεί.
Μεγαλώνοντας ως ομοφυλόφιλος στη συντηρητική πόλη Culiacán της Σιναλόα, ο Barraza δεν είχε ποτέ την ευκαιρία να δει ομοφυλόφιλους χαρακτήρες με τους οποίους να μπορούσε να ταυτιστεί σε βαθύτερο επίπεδο, τόσο στην πραγματική ζωή όσο και στην τηλεόραση.
Επιπλέον, τα ειδησεογραφικά κανάλια αναφέρονταν στην ομοφυλοφιλία μόνο για εγκλήματα πάθους ή βίαιες δολοφονίες, θέτοντας πάντα αρνητικό πρόσημο στο ζήτημα, ακριβώς όπως έγινε ξανά στην περίπτωση Baena.
Στο σχολείο οι άνθρωποι έκαναν τα πάντα για να κρύψουν και να αρνηθούν την ομοφυλοφιλία. Η ίδια η οικογένεια του Barraza εξακολουθεί να μην αποδέχεται ολοκληρωτικά τον τρόπο με τον οποίο αυτοπροσδιορίζεται, όμως ο ίδιος κατάφερε να βρει τον εαυτό του αφού ξεκίνησε να συμμετέχει σε μια θεατρική κοινότητα, όπου και γεννήθηκε ο χαρακτήρας της Amanda.
Σε άλλες χώρες, με τη δημοφιλία εκπομπών όπως το RuPaul's Drag Race, το drag αναμείχθηκε σταδιακά με τη mainstream κουλτούρα. Ωστόσο το drag χρησιμοποιείται εδώ και καιρό ως εργαλείο αντίστασης όταν η ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα δέχεται επίθεση, εξηγεί ο Michael Moncrieff, ερευνητής του Πανεπιστημίου της Γενεύης που έχει μελετήσει την ιστορία των drag queens.
Πρώιμα παραδείγματα drag χρονολογούνται ήδη από τα molly houses της Αγγλίας του 18ου αιώνα, μυστικά μέρη συνάντησης όπου οι άνθρωποι εξασκούσαν το cross dressing και στα οποία συχνά έκαναν επιδρομές οι αρχές όταν η ομοφυλοφιλία ήταν ακόμη ένα σοβαρό αδίκημα. Αργότερα, το drag θα γινόταν αναπόσπαστο μέρος της λεγόμενης Αναγέννησης του Χάρλεμ και αποτέλεσε κομβικό σημείο αντίστασης σε καίριες στιγμές όπως η εποχή του Μακάρθι.
Τα τελευταία 15 χρόνια, η πρακτική αυτή έχει διαδοθεί σε όλο τον κόσμο, από το Ισραήλ μέχρι τη Μόσχα και μέρη της Αφρικής, δηλώνει ο Moncrieff και συνεχίζει να χρησιμοποιείται στις ΗΠΑ για την καταπολέμηση ενός κύματος νομοθεσίας και απαγορεύσεων κατά της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας.
Η Amanda καλωσορίζει το κοινό στην εκπομπή με ανασηκωμένο πηγούνι. «Καλώς ήρθατε στο La Verdrag, το πρόγραμμα όπου οι μειονότητες μετατρέπονται σε πλειοψηφία» δηλώνει περήφανα στην κάμερα και σ’ όλο το Μεξικό.
Η εκπομπή διαρκεί 40 λεπτά και μέσα σ’ αυτά ο Barraza ανατρέχει στα σημαντικότερα πρωτοσέλιδα της ημέρας – το φύλο στις εκλογές του 2024 στο Μεξικό, τα ανθρώπινα δικαιώματα σε μια ιστορική μετανάστευση προς τις ΗΠΑ και η βία κατά των queer πληθυσμών. Στρέφει το πρόγραμμα σε ιστορίες που αγγίζουν διαφορετικά επίπεδα του queer κόσμου του Μεξικού.
«Δεν θα ήμουν ούτε ο πρώτος ούτε ο τελευταίος δημοσιογράφος που θα μπορούσε να δολοφονηθεί», δηλώνει ο Barraza. «Ο μεγαλύτερος φόβος μου είναι ότι αυτό που κάνω θα βλάψει άλλους ανθρώπους, τον σύντροφό μου, τη μητέρα μου, τον αδελφό μου».
O ίδιος υποστηρίζει ότι στη χώρα του κανείς δεν είναι πραγματικά ασφαλής. «Όσο πιο ορατός είσαι, όσο περισσότερο θέλεις να αγωνιστείς για την αλλαγή, τόσο περισσότερο τοποθετείς την προσοχή πάνω σου. Και αν χρειαστεί να βάλουμε τη ζωή μας σε κίνδυνο, αυτό θα κάνουμε, γιατί δεν θα αφήσουμε τον φόβο να νικήσει».
Με στοιχεία από το AP.
