ΜIA BΑΘΥΤΕΡΗ ΔΥΣΦΟΡΙΑ –όχι πάντα με μορφή θυμού– έχει απλωθεί.
Δεν μιλώ για αυτούς που ήδη έχουν ιδεολογική και εκλογική άποψη ή για όσους αναλύουν τον νεοφιλελευθερισμό, τις πολιτικές, τα διαχρονικά συστήματα. Μιλώ για νέους με κάποια ευαισθησία, για ένα κομμάτι της κοινωνίας που θεωρεί πως έχει βρεθεί «από κάτω» και σε συνθήκες μεγαλύτερης και άδικης ανασφάλειας.
Αν δεν υπήρχε κάτι –στον αέρα–, δεν θα μπορούσαν να μαζεύουν κόσμο οι απεργιακές συγκεντρώσεις της ΑΔΕΔΥ. Τα δε παραδοσιακά καλέσματα αριστεράς-ακροαριστεράς θα είχαν το συνηθισμένο, ήδη πεισμένο από πριν, κόσμο των ακτιβιστών.
Ούτε προσχώρηση άνευ όρου σε συνθήματα και λογικές σύγκρουσης, ούτε σνομπ ή περιφρονητική στάση απέναντι στα κύματα δυσφορίας και στο κοινωνικό συναίσθημα που δεν είναι μόνο για το τρένο στα Τέμπη, αλλά και για πολλές συσσωρευμένες ματαιώσεις.
Η δυσφορία έχει εξαπλωθεί και φυσικά είναι απολύτως «μεταρρυθμιστική» στον πυρήνα της: δεν είμαι καθόλου βέβαιος πως είναι μια δυσφορία υπεράσπισης της αδράνειας ή των παραδοσιακών status. Eνδεχομένως να είναι η αναζήτηση –θολή και συναισθηματικά φιλτραρισμένη– ενός καλύτερου συστήματος δημόσιων υπηρεσιών, μιας καλύτερης μισθολογικά συνθήκης. Αναζήτηση κοινωνικής ασφάλειας, όχι κοινωνικής αδράνειας.
Το ότι υπάρχουν μερίδες, δίκτυα και συμφέροντα που αξιοποιούν και τη διαμαρτυρία για δικές τους βολές είναι άλλο. Εξάλλου, όπως κάθε κινητικότητα δεν είναι πάντα καλή, έτσι και κάθε «συντήρηση» ως αναζήτηση βιοτικής και συναισθηματικής ασφάλειας δεν είναι αναγκαστικά αντιδραστική. Μια ασαφής αλλά σημαντική ιδέα δικαιοσύνης μιλάει στους νεότερους ή σε ένα μέρος τους.
Πρέπει όμως να προστατευτεί από τις ευκολίες των δημαγωγών-κολάκων κάθε εξέγερσης και από τον χύμα συναισθηματισμό της «αντεκδίκησης». Αυτό είναι ευθύνη όσων υποτίθεται πως έχουν πολιτική παιδεία και εμπειρίες. Να λένε πως η δικαιοσύνη δεν έχει καμιά σχέση με την εκδίκηση, τη μεμονωμένη στοχοποίηση προσώπων, την ακραία γενίκευση.
Μην περιμένουμε από δεκαοχτάρηδες να έχουν προγραμματικό λόγο εν μέσω τέτοιων καταστάσεων. Γι’ αυτό ούτε προσχώρηση άνευ όρου σε συνθήματα και λογικές σύγκρουσης, ούτε σνομπ ή περιφρονητική στάση απέναντι στα κύματα δυσφορίας και στο κοινωνικό συναίσθημα που δεν είναι μόνο για το τρένο στα Τέμπη, αλλά και για πολλές συσσωρευμένες ματαιώσεις.
