Το 2018 τρεις θεατρολόγοι και ένας μουσικός ίδρυσαν στη Λήμνο τη θεατρική ομάδα “παράλληλος 25” με στόχο τους την ενασχόληση ανθρώπων διαφόρων ηλικιών, ηθοποιών και μη, με την τέχνη του θεάτρου. Ο πυρήνας της καλλιτεχνικής δημιουργίας της ομάδας είναι η επαφή με την γραπτή και προφορική ιστορία του τόπου και την παράδοση. Αυτή τη χρονιά η ομάδα που αποτελείται από επαγγελματίες και ερασιτέχνες διαφόρων ηλικιών σε συνεργασία με το Δήμο Αγίου Ευστρατίου μεταφέρει τη δράση της στο ακριτικό νησί του Άη Στράτη.
Η δουλειά τους που θα πραγματοποιηθεί στις 6 Αυγούστου ονομάζεται Santo Strati, και είναι μια περιηγητική περφόρμανς που παρασύρει τον θεατή σε ένα ταξίδι στην ιστορία του Αη-Στράτη, μέσα από μια διαδραστική βόλτα στα σοκάκια του παλαιού και του νέου οικισμού. Το δρώμενο, που στόχο έχει να αναδείξει την πλούσια πολιτιστική και πολιτική ιστορία του τόπου, έχει βασιστεί σε προσωπικές μαρτυρίες και βιώματα που διηγήθηκαν στην ομάδα οι κάτοικοι του νησιού αλλά και τη μελέτη ιστορικών ντοκουμέντων.
Οι αφηγήσεις των ντόπιων, με την χρήση αρχειακού υλικού και πολυμέσων, γίνονται όχημα ανάδειξης της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου. Έρχονται έτσι στην επιφάνεια μικρά θαύματα ζωής που έδωσαν στον τόπο την σύγχρονη μορφή του.
Το νησί που στην αρχαιότητα ονομαζόταν Αλόννησος πήρε την ονομασία Άγιος Ευστράτιος διότι στη βυζαντινή εποχή ο Όσιος Ευστράτιος ο Θαυματουργός, από τη Βιθυνία στην περίοδο της Εικονομαχίας αναγκάστηκε να αποβιβαστεί σ' αυτό το νησί όταν λόγω θαλασσοταραχής, καθ' οδόν προς τον τόπο της εξορίας του, καθώς ήταν αντίθετος προς την εικονομαχική πολιτική του Βυζαντινού Αυτοκράτορα Λέοντα Ε’. Το αναφέρουν ο Κριστόφορο Μπουοντελμόντι το 1420 ως Sanstrati και το βρίσκουμε στη Χάρτα του Ρήγα που τυπώθηκε το 1797 στη Βιέννη ως Νέα Άγιος Ευστράτιο.
Με αρχή την ονομασία του νησιού η ομάδα συνέλεξε ιστορίες και μνήμες των ανθρώπων γύρω απ’ τον τόπο με τελικό στόχο μια performance που θα αναδείξει την μεγάλη πολιτιστική κληρονομιά του νησιού.
Οι αφηγήσεις των ντόπιων, με την χρήση αρχειακού υλικού και πολυμέσων, γίνονται όχημα ανάδειξης της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου. Έρχονται έτσι στην επιφάνεια μικρά θαύματα ζωής που έδωσαν στον τόπο την σύγχρονη μορφή του. Στη ρίζα τους βιογραφικά, τα ντοκουμέντα που συνθέτουν την παράσταση μεταφέρουν με φαντασία και τρυφερότητα την πρόσφατη ιστορία ενός τόπου μέσα από στάσεις σταθμούς όπως η ονοματοδοσία του, τα κύματα εξορίστων, λαικούς μύθους και γεγονότα που έδωσαν στο νησί την τωρινή του μορφή, όπως ο σεισμός του ‘68.
Με 270 μόνιμους κατοίκους σήμερα η ιστορία του Αη-Στρατη σφραγίστηκε από την παρουσία των πολιτικών εξόριστων αλλά και από τον καταστροφικό σεισμό του 1968.
Η πρώτη στάση της περφόρμανς γίνεται στη Μαράσλειο Σχολή, η οποία λειτούργησε ως Δημοτικό Σχολείο μέχρι το 1968. Χτίστηκε την περίοδο 1906-1909 με δαπάνη της παροικίας των Αγιοστρατιτών στην Αίγυπτο και σήμερα στεγάζει το Μουσείο Δημοκρατίας με εκθέματα, φωτογραφίες, αυθεντικά αντικείμενα, χειρόγραφες εφημερίδες και προβολές βίντεο από τη ζωή των εξόριστων στο νησί. Από τον νόμο περί “Ιδιωνύμου αδικήματος” στη μάχη της πείνας των πολιτικών εξορίστων τον χειμώνα του 41΄-42΄ ως και την φυγάδευση των εξεγερμένων από το νησί, με μια αφήγηση και μνήμες κατοίκων επιχειρείται η ανάδειξη της μεγάλης πολιτιστικής κληρονομιάς του νησιού στο οποίο εκτοπίστηκαν σπουδαίοι πνευματικοί άνθρωποι του τόπου μας, όπως ο συγγραφέας, εκπαιδευτικός Δημήτρης Γληνός, ο Κώστας Βάρναλης, ο Γιάννης Ρίτσος, ο Τάσος Λειβαδίτης, ο Μενέλαος Λουντέμης, ο Μάνος Κατράκης κ.ά.
Στην επόμενη στάση της περφόρμανς, στα ερείπια του παλαιού οικισμού μια ηχητική εγκατάσταση με ντοκουμέντα από την νύχτα του μεγάλου σεισμού μας φέρνει πίσω στην πιο δραματική σελίδα της ιστορίας του νησιού.
«Ισοπεδώθη ο Αγ. Ευστράτιος» ήταν ο λακωνικός τίτλος των εφημερίδων, αποκαλύπτοντας όλη την έκταση του δράματος του νησιού. «Αι περισσότεραι οικίαι είχον καταρρεύσει. Αι υπόλοιποι είχον καταστεί ακατοίκητοι. Οι σκύλοι ούρλιαζαν και ένας σφοδρός παγωμένος βοριάς έπαιρνες τις απεγνωσμένες επικλήσεις και τις απέλπιδες οιμωγές των τραυματιών και τις έσβηνε στο πέλαγος», μετέδωσαν οι απεσταλμένοι των εφημερίδων, ενώ στις φήμες για αφύπνιση άγνωστου ηφαιστείου προστέθηκε ο τρόμος «της βιαίας εκταφής των νεκρών καθώς εις το νεκροταφείο έχουν σημειωθεί πολλές ρωγμές».
Η περιπατητική περφόρμανς συνεχίζεται ακούγοντας λαϊκούς μύθους του νησιού και ολοκληρώνεται στο νέο οικισμό στην Κοιλάδα και τη ζωή στον Αη-Στράτη σήμερα.
Παράλληλος 25 – 6 Αυγούστου
Παίρνουν μέρος οι: Γιώργος Καριακλής, Σούλα Καριακλή, Γιώργος Κασαβέτης, Αποστόλης Κόκκαλης, Στέλιος Μπλέτσος, Χρήστος Μωυσής, Φανή Παϊτάκη, Δανάη Γκουτκίδου, Στάθης Τσομπανέλλης
Στην παράσταση ακούγεται ηχογραφημένη η φωνή του Θωμά Σφούνη.
Συντελεστές:
Σκηνοθεσία: Φανή Παϊτάκη, Αποστόλης Κόκκαλης, Γιώργος Κασαβέτης
Μουσική Επένδυση: Γιώργος Κασαβέτης
Σκηνογραφία- Ενδυματολογία: Φανή Παϊτάκη, Αποστόλης Κόκκαλης
Video art: Άγγελος Παϊτάκης
