ΠΟΙΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ θα επιφέρει η ρωσική εισβολή στον γεωπολιτικό χάρτη; Πόσο πιθανό είναι ο πόλεμος της Ουκρανίας να βάλει σε νέα δίνη τον κόσμο και να οδηγήσει σε νέα φάση την παγκοσμιοποίηση;
H Nathalie Tocci είναι διευθύντρια του Ιταλικού Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων «Istituto Affari Internazionali» και τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα περιλαμβάνουν την ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική, την επίλυση συγκρούσεων, τη Μέση Ανατολή και τη Μεσόγειο. Διαθέτει μεγάλη εμπειρία, αφού είναι ειδική σύμβουλος του ύπατου εκπροσώπου και αντιπροέδρου της Ε.Ε. για θέματα εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφαλείας Josep Borrell, επίτιμη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Tübingen και επισκέπτρια καθηγήτρια στη Σχολή Harvard Kennedy.
Η κορυφαία Ιταλίδα αναλύτρια δεν είναι ένα τυχαίο πρόσωπο αφού έχει υπάρξει και σύμβουλος της πρώην αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Federica Mogherini, έχει γράψει την Ευρωπαϊκή Παγκόσμια Στρατηγική και έχει εργαστεί για την εφαρμογή της. Προηγουμένως κατείχε ερευνητικές θέσεις στο Κέντρο Μελετών Ευρωπαϊκής Πολιτικής στις Βρυξέλλες, στη Διατλαντική Ακαδημία, στην Ουάσινγκτον, και στο Κέντρο Προηγμένων Σπουδών Robert Schuman στη Φλωρεντία. Βέβαια, δεν είναι λίγες οι φορές που οι απόψεις της έχουν βρεθεί στο στόχαστρο της κριτικής, π.χ. σχετικά με το θέμα των ελληνοτουρκικών διαφορών.
Θεωρώ ότι είναι μονόδρομος η ευρωπαϊκή προοπτική της Ουκρανίας. Γι’ αυτό πρέπει να είμαστε διατεθειμένοι να βοηθήσουμε σε όλους τους τομείς προς την κατεύθυνση αυτή, είτε ανθρωπιστικά, είτε στρατιωτικά, είτε όσον αφορά τις προσφυγικές ροές.
Η ίδια θα παρευρεθεί σε λίγες μέρες στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών που θα πραγματοποιηθεί από 6 ως 9 Απριλίου και με την αφορμή αυτή η LiFO μίλησε μαζί της για τον πόλεμο στην Ουκρανία, τις προκλήσεις που έχει να αντιμετωπίσει η Ευρώπη αλλά και για όλα όσα αλλάζουν στην εποχή που ζούμε.
— Πώς θα είναι η Ευρώπη και ο κόσμος μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία;
Κατά τη γνώμη μου, η Ουκρανία θα αποδειχτεί το Αφγανιστάν του Πούτιν. Νομίζω ότι η εισβολή αυτή θα έχει ως αποτέλεσμα την πτώση ενός στρατιωτικού δικτάτορα, όπως είναι ο Ρώσος Πρόεδρος, και πιθανώς θα οδηγηθούμε σε μια νέα διαδικασία πολιτικής αλλαγής. Άλλωστε, όλα όσα παρακολουθούμε συνιστούν παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου αλλά και της εδαφικής κυριαρχίας της Ουκρανίας. Επίσης, θεωρώ ότι είναι μονόδρομος η ευρωπαϊκή προοπτική της Ουκρανίας. Γι’ αυτό πρέπει να είμαστε διατεθειμένοι να βοηθήσουμε σε όλους τους τομείς προς την κατεύθυνση αυτή, είτε ανθρωπιστικά, είτε στρατιωτικά, είτε όσον αφορά τις προσφυγικές ροές.
— Σε ποιες ενέργειες πρέπει να προβεί η Ε.Ε. όσον αφορά τον πόλεμο στην Ουκρανία;
O πόλεμος βρίσκεται σε εξέλιξη. Οι διπλωματικές προσπάθειες, όμως, πρέπει να συνεχιστούν προκειμένου να καταλήξουμε σε μια εκεχειρία. Οι κυρώσεις θα έχουν σύντομα αντίκρισμα, αλλά πιστεύω ότι πρέπει να συνεχιστεί ο επιτυχημένος συντονισμός ανάμεσα στην Ε.Ε., τις ΗΠΑ και τη Βρετανία προκειμένου να ληφθούν περαιτέρω αποφάσεις για κλιμάκωση των κυρώσεων.
— Στην εποχή μας ποια θεωρείτε τη μεγαλύτερη πρόκληση για την Ευρωπαϊκή Ένωση;
Λίγο πριν ξεσπάσει ο πόλεμος, θα σας έλεγα αναμφίβολα την κλιματική κρίση. Πρόκειται για μια γιγαντιαία πρόκληση, όπως είναι και η διερεύνηση των ορθών τρόπων για μια δίκαιη ενεργειακή μετάβαση.
— Πώς κρίνετε την κατάσταση στη γειτονική Τουρκία;
Ως προς τα εσωτερικά, τόσο πολιτικά όσο και οικονομικά, είναι δύσκολο να δούμε πώς η Τουρκία μπορεί να αλλάξει πορεία, από τη στιγμή που η σημερινή ηγεσία παραμείνει στην εξουσία. Ίσως, αν αλλάξει κάτι μελλοντικά σε ηγετικό επίπεδο, θα μπορέσουμε να βγάλουμε κάποια συμπεράσματα. Τώρα, όσον αφορά την εξωτερική πολιτική, συμπεριλαμβανομένων των σχέσεων με την Ε.Ε., είναι σημαντικό να διατηρηθούν ανοιχτοί δίαυλοι, ώστε πάνω απ’ όλα να μπορέσουμε να επανασυνδεθούμε ουσιαστικά όταν αλλάξουν οι εσωτερικές πολιτικές συνθήκες. Οι κανόνες στη μεταξύ μας σχέση είναι απαραίτητοι και παράλληλα είναι σημαντικό να οικοδομηθεί μια εταιρική σχέση κινούμενη σε ένα πνεύμα συνεργασίας. Επομένως, αν πορευτούμε αποφασιστικά και βασιζόμενοι στους διεθνείς κανόνες η σχέση με την Τουρκία είναι πλέον επιβεβλημένη. Και όσο πιο γρήγορα το συνειδητοποιήσουν οι Ευρωπαίοι αυτό, τόσο το καλύτερο.
— Μπορεί να ζήσουμε το τέλος της ηγεμονίας των ΗΠΑ;
Δεν το ζούμε ήδη;
— Ποιες είναι οι μεγάλες προτεραιότητες για την Ευρώπη μετά την πανδημία;
Αρχικά, νομίζω η αναθεώρηση του Συμφώνου Σταθερότητας και η στοχευμένη προώθηση της εφαρμογής της Πράσινης Συμφωνίας εν μέσω της ενεργειακής κρίσης.
— Απουσιάζουν σήμερα οι μεγάλοι ηγέτες; Και αν ναι, γιατί συμβαίνει αυτό;
Ναι, τουλάχιστον στη Δύση αυτό είναι οφθαλμοφανές. Νομίζω ότι η πρώην Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ ήταν η πιο πρόσφατη σημαντική ηγέτις, που όμως εγκατέλειψε το αξίωμά της. Αναμφίβολα θα χρειαστεί αρκετός χρόνος για να δούμε κάποιον στο ύψος της.
— Ζούμε ή όχι το τέλος της παγκοσμιοποίησης;
Όχι. Είμαστε πιο κοντά σε μια αναδιαμόρφωση της παγκοσμιοποίησης με την έννοια της συνδεσιμότητας και της αλληλεξάρτησης, οι οποίες θα συνυπάρχουν όλο και περισσότερο με το κλείσιμο των συνόρων και με πιο προστατευτικές πολιτικές.
— Τι αγαπάτε στην Ευρώπη; Τι είναι αυτό που σας ενοχλεί;
Λατρεύω την ποιότητα της ζωής κι αυτό το ασύγκριτο αίσθημα του ανήκειν. Αυτό που με ενοχλεί είναι η παθητική στάση που έχουμε πολλές φορές, με την έννοια της αδυναμίας ανάληψης πρωτοβουλιών σε καθοριστικές στιγμές. Διστάζουμε να πάρουμε την ευθύνη του εαυτού μας.
— Πιστεύετε ότι η Κίνα θα κυριαρχήσει επί της Δύσης τα επόμενα χρόνια;
Όχι, δεν το θεωρώ πιθανό. Το βέβαιο είναι ότι θα φροντίζει όλο και περισσότερο να παρεμβαίνει. Άρα, εμείς με τη σειρά μας θα πρέπει να μάθουμε να προστατεύουμε τα συμφέροντά μας ως ευρωπαϊκή οντότητα.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
