Είθισται να πανηγυρίζουμε τις μικρές ή τις μεγαλύτερες γυναικείες νίκες, ειδικά σε ό,τι αφορά τις θέσεις εργασίας ή την ιεραρχία σε κάποιο επαγγελματικό στίβο. «Η πρώτη γυναίκα κοσμοναύτης», «η πρώτη γυναίκα πλοίαρχος», «η πρώτη γυναίκα οδηγός βαρέων οχημάτων», και πάει λέγοντας, μία ασύντακτη ίλη σκόρπιων ειδήσεων που όταν αναπαράγονται για μερικές μέρες από site σε site και από link σε link μοιάζουν πια έπος.
Παρά τις καλές προθέσεις και τις ορεξάτες δυνάμεις αποδυνάμωσης της πατριαρχίας, το φύλο και πάλι καταπίνει το προσόν, περνάει μπροστά η έμφυλη διαμάχη, η άλωση ανδρικών αβάτων που για χρόνια έμειναν μακριά από τα γυναικεία πόδια και δεν γνώρισαν άλλο μοντέλο διοίκησης από το ανδρικό.
Με αυτή τη νικητήρια διάθεση, την κάπως πολεμοχαρή και κούφια, επικοινωνήθηκε και το γεγονός ότι μια γυναίκα, μετά από 170 χρόνια ανέλαβε τα ηνία ενός από τους μεγαλύτερους ειδησεογραφικούς οργανισμούς του κόσμου, του Reuters εν προκειμένω. Το όνομά της –Αλεσάντρα Γκαλόνι- και τα προσόντα της πέρασαν σε δεύτερη μοίρα και μπροστά «βγήκε» το φύλο. Τουλάχιστον έτσι παρουσιάστηκε η είδηση σε αρκετά ελληνικά και ξένα Μέσα.
Aκόμη κι αν ενοχληθεί το αίσθημα ενθουσιασμού των φεμινιστικών κινημάτων, είναι και πάλι η καταραμένη πολιτική ορθότητα που κάνει τα πράγματα δύσκολα και πανεύκολα μαζί: όσο το φύλο λειτουργεί ως πρόσημο στις νίκες, τόσο θα εκλαμβάνεται ως κουσούρι στις ήττες και στα λάθη.
«Μια γυναίκα στο τιμόνι του Reuters»: η σύνταξη φλυαρεί για το ειδικό βάρος της πληροφορίας. «Μια γυναίκα». Όχι «η Αλεσάντρα Γκαλόνι είναι το στέλεχος που αναλαμβάνει αυτό το πόστο». Μια γυναίκα.
Αν και θα είχε τεράστια αξία να ξέρουμε πώς σκέφτεται αυτή η έμπειρη γυναίκα για τη διατύπωση μιας είδησης που αφορά στις ικανότητές της, για την ώρα περιοριζόμαστε στο ότι η φωτογραφία της και το όνομά της κάνει τον γύρο του κόσμου ως κάτι αξιοθαύμαστο, ως rara avis περίπου μέσα στις «μεραρχίες» των αντρών.
Θα είχε επίσης τεράστια αξία να γνωρίζαμε, αν επρόκειτο για κάποιο στέλεχος το οποίο είχε δει πολλές φορές το όνομά του να τραβιέται πίσω, την αξία του να υποβαθμίζεται, την οντότητά του να «απολογείται» σε σύγκριση με τις τιμές που, ενδεχομένως, μπροστά στα μάτια της απολάμβανε κάποιος άντρας συνάδελφός της, λιγότερο προσοντούχος, καλύτερα δικτυωμένος, ασφαλέστερα αφομοιωμένος μέσα στο ανδρικό εργασιακό σύστημα.
Στην παρούσα φάση τα μόνα που γνωρίζουμε είναι αυτά που έχουν γίνει γνωστά, βάσει του βιογραφικού της συγκεκριμένης γυναίκας που προωθήθηκε από την εργασία της στα πέρατα του κόσμου. Ικανή, με διοικητικά προσόντα, πολύγλωσση, με εμπειρία ετών, με βραβεύσεις για τη δημοσιογραφική της δουλειά. Όλα αυτά, όμως, μοιάζουν ανθυπολεπτομέρειες, παρατηρώντας τον τρόπο με τον οποίο η είδηση «κατέβηκε» σ΄ εμάς.
Είναι τέτοια η δομή του συστήματος, που ο έμφυλος προσδιορισμός «γυναίκα», από τη μία προκαλεί ενθουσιασμό, από την άλλη υποθηκεύει και προεξοφλεί το αποτέλεσμα ενός μελλοντικού λάθους της. Ας θυμηθούμε λίγο τι έγινε με την καπετάνισσα του Ever Green στη διώρυγα του Σουέζ και πώς το φύλο «μέτρησε» στο πρωτόγνωρο ναυτιλιακό φιάσκο. Ας μην φανταστούμε καν τι μπορεί να συμβεί, αν η κυρία Γκαλόνι στο επάγγελμά μας το δυσώδες και το εξοντωτικό πατήσει κάποια μπανανόφλουδα της σύγχρονης δημοσιογραφίας. Κάποιο fake news, ας πούμε, για να μην πιάσουμε άλλα βρωμερά.
Δεν θα προλάβει να αναλάβει την ευθύνη του λάθους της ως στέλεχος. Όχι ως γυναίκα. Δεν θα αρκεί ένα mea culpa, όπως θα αρκούσε για το αφήγημα ενός άντρα, για να συνεχίσει κανονικά και μετά από αυτό. Το ότι είναι «γυναίκα για πρώτη φορά στο τιμόνι» θα είναι αρκετό για να κουνήσει η πατριαρχία με αποδοκιμασία το κεφάλι της και μεφιστοφελικά να αποφανθεί γιατί, τελικά, 170 χρόνια αποφεύγετο το «γυναικείο σενάριο» σε ένα τέτοιο πόστο.
Φυσικά, όλα αυτά είναι εικασίες. Εικασίες, ωστόσο, που επιτρέπει η σύγχρονη ιστορία αξιοποίησης ή αναρρίχησης γυναικών σε νευραλγικές θέσεις. Και ο έμφυλος τρόπος με τον οποίο επικοινωνούνται, διαιωνίζοντας τις μεθόδους και τα τερτίπια της πατριαρχίας.
Ποιος ξεχνά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίστηκε ως πρωθυπουργός της Βρετανίας η Τερέζα Μέι; Λιγότερο κρίθηκε για τις ισχνές ικανότητες της, περισσότερο για το φύλο της και φυσικά η κουβέντα για γυναίκα πρωθυπουργό σε αγγλικό έδαφος –ακόμη και εν συγκρίσει με τον φαιδρό Τζόνσον- έχει κλείσει προ πολλού...
Και για να γίνει ακόμη πιο σαφές, ακόμη κι αν ενοχληθεί το αίσθημα ενθουσιασμού των φεμινιστικών κινημάτων, είναι και πάλι η καταραμένη πολιτική ορθότητα που κάνει τα πράγματα δύσκολα και πανεύκολα μαζί: όσο το φύλο λειτουργεί ως πρόσημο στις νίκες, τόσο θα εκλαμβάνεται ως κουσούρι στις ήττες και στα λάθη.
Να συντριβεί το οικοδόμημα της πατριαρχίας –ποιος νοήμων άνθρωπος δεν το θέλει αυτό;-, αλλά με όρους σύγχρονους, αδιαπέραστους, αξιοκρατικούς, στιβαρούς.
Και ένας μικρός αστερίσκος! Σε όλο το φάσμα του Reuters υπάρχουν γυναίκες σε βαριές διοικητικές θέσεις, όπως ας πούμε η Meera Selva, διεθύντρια του Reuters Institute for the Study of Journalism και άλλες. Είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι σ’ αυτά τα 170 χρόνια για πρώτη φορά ο οργανισμός αποφάσισε να δείξει τέτοιο ζήλο στη διαφήμιση της πρώτης γυναίκας αρχισυντάκτριας του newsroom του. Για την ώρα ας το εκλάβουμε ως ένα πρώτο σημάδι εναρμονισμού με την εποχή, πράγμα καλό, αλλά μέχρι εκεί, καθώς υπάρχει ακόμη να γίνει δουλειά πολλή.
