Ένας πίνακας που αποσύρθηκε την τελευταία στιγμή από δημοπρασία στη Μαδρίτη ίσως να είναι έργο του Καραβάτζιο.
Η ελαιογραφία με διαστάσεις 111Χ 86 εκατοστά έως τώρα αποδίδονταν στον κύκλο του Χοσέ ντε Ριβέρα και επρόκειτο να πωληθεί σήμερα σε δημοπρασία με τιμή εκκίνησης μόλις 1.500 ευρώ. Όμως, πιο προσεκτική εξέταση προκάλεσε υποψίες ότι ίσως να πρόκειται για πολυτιμότερο πίνακα, έργο του Καραβάτζιο.
Έπειτα από αυτό η ισπανική κυβέρνηση απαγόρευσε την εξαγωγή του πίνακα, ο οποίος αποσύρθηκε από τη δημοπρασία και πλέον μελετάται από ειδικούς, προκειμένου να καθοριστεί ποιος τον ζωγράφισε.
Το υπουργείο Πολιτισμού της χώρας προχώρησε σε αυτή την απαγόρευση εξαγωγής για προληπτικούς λόγους, έπειτα από τηλεφώνημα από το Prado, την Τρίτη. Οι ειδικοί του μουσείου ανέφεραν ότι υπάρχουν «επαρκείς αποδείξεις» που υποδεικνύουν ότι μπορεί να πρόκειται για αυθεντικό έργο του Καραβάτζιο.
Σε έκτακτη συνεδρίαση που έγινε την Τετάρτη το υπουργείο αποφάσισε να απαγορεύσει την εξαγωγή του πίνακα και ενημέρωσε σχετικά τον οίκο δημοπρασιών Ansorena, που απέσυρε το έργο το οποίο επρόκειτο να δημοπρατηθεί απόψε.
«Τώρα χρειαζόμαστε λεπτομερή τεχνική και επιστημονική μελέτη του πίνακα. Πρέπει να γίνει ακαδημαϊκή συζήτηση για το αν είναι ευλογοφανές και αποδεκτό από την επιστημονική κοινότητα να αποδοθεί στον Καραβάτζιο», δήλωσε στον Guardian πηγή από το ισπανικό υπουργείο Πολιτισμού.
Κάποιοι φαίνονται ήδη πεπεισμένοι. Ο Ιταλός κριτικός τέχνης και βουλευτής Βιτόριο Σγκάρμπι δήλωσε ότι αναγνώρισε τον πίνακα ως έργο του Καραβάτζιο όταν τον προηγούμενο μήνα ένας φίλος του καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης του έδειξε μια φωτογραφία του.
«Αμέσως συνειδητοποίησα ότι είναι έργο του Καραβάτζιο και πιστεύω ότι με τη βοήθεια χρηματοδότησης μπορώ να τον φέρω πίσω στην Ιταλία», δήλωσε ο Σγκάρμπι σε ιταλικά ΜΜΕ και συμπλήρωσε: «Η τιμή του μπορεί να είναι περίπου 100-150 εκατομμύρια αν πωληθεί ιδιωτικά και 50 εκατομμύρια αν πωληθεί σε ένα μουσείο, όπως το Prado».
Η Μαρία Κριστίνα Τερζάγκι, καθηγήτρια Ιστορίας της Τέχνης στο πανεπιστήμιο της Ρώμης και ειδική επί του Καραβάτζιο επίσης εξέφρασε την πεποίθηση πως είναι δικό του έργο. «Είναι δικός του. Ο πορφυρός μανδύας του Χριστού έχει την ίδια σύνθεση με το κόκκινο της Σαλώμης», δήλωσε, αναφερόμενη στον πίνακα «Η Σαλώμη με το κεφάλι του Βαπτιστή». Σημείωσε επίσης ότι το έργο θυμίζει εκείνα του Καραβάτζιο κατά την πρώτη περίοδο παραμονής του στη Νάπολη.
Όμως, δεν συμφωνούν όλοι. «Δεν είναι Καραβάτζιο», είπε από την πλευρά του ο Νίκολα Σπινόσα, από τους κορυφαίους μελετητές της ιταλικής ζωγραφικής του 17ου αιώνα. «Κατά την άποψή μου ο πίνακας είναι έργο υψηλής ποιότητας σε στιλ Καραβάτζιο», συμπλήρωσε μιλώντας στην Corriere della Sera.
Ο Καραβάτζιο στο πατάρι
Αν επιβεβαιωθούν όσοι εκτιμούν πως πρόκειται για έργο του Καραβάτζιο, δεν θα είναι η πρώτη φορά που εμφανίζεται ξαφνικά ένας άγνωστος ή χαμένος πίνακας μεγάλου ζωγράφου.
Ένας άλλος πίνακας του Καραβάτζιο, «Η Ιουδήθ αποκεφαλίζει τον Ολοφέρνη», είχε ξεχαστεί στο πατάρι ενός σπιτιού κοντά στην Τουλούζη. Οι ιδιοκτήτες τον ανακάλυψαν τον Απρίλιο του 2014, όταν προσπάθησαν να επιδιορθώσουν μια διαρροή νερού στο σπίτι τους.
Κάτω από το παχύ στρώμα της σκόνης, ένας εκτιμητής κατάφερε να διακρίνει ζωηρά χρώματα, μια εκφραστική εικόνα και ένα παιχνίδισμα με το φως και τη σκιά που του φάνηκε γνώριμο. Μετά από αρκετούς μήνες, ο εμπειρογνώμονας Ερίκ Τουρκέν το απέδωσε στον δάσκαλο του κιαροσκούρο, τον Καραβάτζιο. Κάποιοι άλλοι ειδικοί το αμφισβήτησαν, όμως οι περισσότεροι θεωρούν ότι είναι αυθεντικός Καραβάτζιο και η αξία του εκτιμήθηκε στα 120 εκατομμύρια ευρώ.
Ο «Χριστός χλευαζόμενος» του Τσιμαμπούε ήταν για χρόνια στο σπίτι μιας ηλικιωμένης στην Κομπιέν, στα βόρεια του Παρισιού, κρεμασμένος στο διάδρομο ανάμεσα στην κουζίνα και το σαλόνι της. Οι ιδιοκτήτες νόμιζαν ότι ήταν μια απλή θρησκευτική εικόνα και αγνοούσαν την αξία του.
Κατά τη διάρκεια μετακόμισης δόθηκε για εκτίμηση και αποκαλύφθηκε ότι επρόκειτο για ένα σπάνιο έργο του Τσιμαμπούε, μέρος ενός δίπτυχου του 1280. Πουλήθηκε στα τέλη του 2019 έναντι 24 εκατομμυρίων ευρώ και έγινε έτσι ο πιο ακριβός πίνακας προαναγεννησιακού ζωγράφου στον κόσμο.
Το 1975 δημοπρατήθηκαν δύο πίνακες από τα απολεσθέντα στον σιδηροδρομικό σταθμό του Τορίνο. Κανείς δεν ήθελε να τους αγοράσει και τελικά ο Νικολό- εργάτης στη Fiat- τους απέκτησε με μόλις 45.000 λιρέτες (περίπου 238 ευρώ) και τους κρέμασε στο σαλόνι του.
Έπειτα από χρόνια ο γιος του Νικολό διαβάζοντας τη βιογραφία του Πιερ Μπονάρ αναγνώρισε τον «δικό του» κήπο με τη γυναίκα, σε μια φωτογραφία του ζωγράφου. Για τον άλλον έλυσαν το αίνιγμα οι καραμπινιέροι το 2014: ήταν έργο του Πολ Γκογκέν.
Και οι δύο πίνακες είχαν κλαπεί από το Λονδίνο το 1970, από πλούσιους κληρονόμους που πέθαναν αργότερα χωρίς να αφήσουν απογόνους. Ο Μπονάρ εκτιμήθηκε στα 5 εκατομμύρια ευρώ, ο Γκογκέν στα 35 εκατομμύρια. Η ιταλική δικαιοσύνη τους επέστρεψε τελικά και τους δύο στην οικογένεια του εργάτη, κρίνοντας ότι τους είχε αγοράσει «καλόπιστα».
Με πληροφορίες από Guardian, ΑΠΕ/ AFP
