EXOYN ΠΕΡΑΣΕΙ πέντε-έξι μήνες από την ημέρα που ανέβηκε στο Netflix αυτό το ερευνητικό ντοκιμαντέρ με θέμα την συστηματική –και σε βάθος δεκαετιών– σεξουαλική κακοποίηση εκατοντάδων (ναι, εκατοντάδων) ανήλικων κοριτσιών της εθνικής ομάδας ενόργανης γυμναστικής των ΗΠΑ και την αισχρή φάμπρικα συγκάλυψης που είχε στηθεί από την ομοσπονδία του αθλήματος.
Ήταν καλοκαίρι όμως τότε, κάναμε το διάλειμμά μας ανάμεσα στα lockdowns και ίσως δεν είχε προσεχτεί όσο έπρεπε, παρότι πρόκειται για μια ψύχραιμη, δημοσιογραφικά άψογη και συγκινητική εν τέλει ταινία, γεμάτη πλούσιο υλικό και διαφωτιστικές έως συνταρακτικές συνεντεύξεις, τόσο με κάποια από τα ίδια τα κορίτσια που κακοποιήθηκαν με τον πιο φριχτό και ύπουλο τρόπο σε εξαιρετικά τρυφερή ηλικία όσο και με τους ρεπόρτερ που αποκάλυψαν το σκάνδαλο που συγκλόνισε την αμερικανική κοινή γνώμη πριν από τέσσερα χρόνια.
Αυτές τις μέρες όμως, μετά τους μετασεισμούς που έχουν προκαλέσει οι καταγγελίες της Σοφίας Μπεκατώρου, μοιάζει απολύτως καίριο και πολλαπλώς σημαντικό, καθώς εκθέτει όχι μόνο το αδιανόητο μέγεθος του τραύματος που δεν επουλώνεται ποτέ αλλά και την απίστευτη άνεση με την οποία μπορεί να επιτρέψει μια αθλητική ομοσπονδία τερατώδεις, εγκληματικές πρακτικές στους κόλπους της προκειμένου να συντηρηθεί πάση θυσία ένα άθλιο αλλά «επιτυχημένο» μοντέλο που λειτουργεί και ως επικερδέστατο brand.
«Κάποια στιγμή, η γραμμή ανάμεσα στην σκληρή προπόνηση και στην κακοποίηση γίνεται εξαιρετικά θολή», λέει στο ντοκιμαντέρ μια πρώην γυμνάστρια, και αναρωτιέται κανείς αν αξίζουν όλα τα μετάλλια του κόσμου για να βιώνει ένα παιδί μια τέτοια συνθήκη.
Πέρα από την παρουσίαση του χρονικού της φρίκης –τη για δεκαετίες κακοποίηση μικρών γυμναστριών από τον γιατρό της ομοσπονδίας της ενόργανης Λάρι Νάσαρ– η ταινία μοιάζει να επιβεβαιώνει τους φόβους και τις υποψίες όλων όσων έβλεπαν πάντα κάτι αφύσικο, νοσηρό και τοξικό (για να χρησιμοποιήσουμε την λέξη του συρμού) στην κουλτούρα σιδηράς πειθαρχίας και πλήρους χειραγώγησης που επικρατούσε στα ελίτ κλιμάκια της ενόργανης.
Ειδικά μάλιστα αφού επρόκειτο για μικρά παιδιά ουσιαστικά, που παρά την εντατική τους εκγύμναση έμοιαζαν με εύθραυστες πορσελάνινες μινιατούρες που έπρεπε όμως να εκτελούν τις πιο απαιτητικές ασκήσεις και φιγούρες που μπορεί να ξεδιπλώσει το ανθρώπινο σώμα.
Δεν ήταν πάντα έτσι. Σύμφωνα με την αφήγηση του Athlete A (ο τίτλος της ταινίας αναφέρεται στο πρώτο κορίτσι, την «Αθλήτρια Α», που κατήγγειλε την δράση του γιατρού στην ομοσπονδία, η οποία δεν έκανε απολύτως τίποτα), μέχρι και τις αρχές της δεκαετίας του '70 περίπου, οι περισσότερες πρωταθλήτριες της ενόργανης ήταν ενήλικες και με ανεπτυγμένη σωματοδομή.
Όλα όμως άλλαξαν (και κυρίως τα «αισθητικά» πρότυπα του αθλήματος) με το «τέλειο 10άρι» της 14χρονης Νάντια Κομανέτσι στους Ολυμπιακούς του 1976. Το εργαστήριο παραγωγής μικρών υπεραθλητριών της ενόργανης που είχε στήσει το ζεύγος του Μπέλα και της Μάρτα Καρόλι για λογαριασμό του καθεστώτος Τσαουσέσκου είχε προσφέρει έναν μοναδικό θρίαμβο στη χώρα.
Και μόλις το ζεύγος διαπίστωσε ότι υπήρχαν πλέον άπειρα κοριτσάκια ανά τον πλανήτη που ήθελαν να γίνουν σαν τη Νάντια και να κερδίσουν κάποτε ολυμπιακό μετάλλιο, οι Καρόλι αυτομόλησαν στην Αμερική. Εκεί, η ομοσπονδία της ενόργανης τους υποδέχτηκε με ανοιχτές αγκάλες αναθέτοντας τους την προετοιμασία της ολυμπιακής ομάδας των «γυναικών», εφ' όρου ζωής.
Η προετοιμασία γινόταν μέχρι και πολύ πρόσφατα στο προπονητικό κέντρο –περισσότερο θύμιζε κλινικό στρατόπεδο συγκέντρωσης– που είχαν φτιάξει στην καρδιά του Τέξας οι Καρόλι που, πέρα από τις αμφιλεγόμενες και βάναυσες προπονητικές μεθόδους τους, φέρουν τεράστια ευθύνη, μαζί με τη διοίκηση της ομοσπονδίας, για την ανείπωτη φρίκη που συνέβαινε στην πολυετή βάρδια τους.
«Κάποια στιγμή, η γραμμή ανάμεσα στη σκληρή προπόνηση και στην κακοποίηση γίνεται εξαιρετικά θολή», λέει στο ντοκιμαντέρ μια πρώην γυμνάστρια, και αναρωτιέται κανείς αν αξίζουν όλα τα μετάλλια του κόσμου για να βιώνει ένα παιδί μια τέτοια συνθήκη, πέρα από τις αποτρόπαιες και εγκληματικές πράξεις του Νάσαρ, ο οποίος καταδικάστηκε σε ισόβια το 2017, προηγουμένως όμως υποχρεώθηκε από την πρόεδρο του δικαστηρίου να ακούσει δεκάδες από τις κοπέλες που αγρίως κακοποίησε να του περιγράφουν, κάθε μία χωριστά, ενώ εκείνος καθόταν στο εδώλιο, τον τρόπο με τον οποίο τους κομμάτιασε για πάντα την αθωότητα, την ψυχική και σωματική υγεία, την ζωή.
