ΕΙΔΕ ΤΟ ΦΩΣ ΤΟ 1961 μέσα από τις σελίδες του New Yorker και με το πέρασμα του χρόνου έγινε ένα από τα πιο πολυδιαβασμένα μυθιστορήματα της αγγλικής γλώσσας. Η δε ηρωίδα του, μια από τις πλέον αντιφατικές της λογοτεχνίας του 20ού αιώνα, μολονότι ζωντάνεψε επί σκηνής τόσο από την Βανέσα Ρεντγκρέιβ όσο και από τη Φιόνα Σο, παραμένει ταυτισμένη με την μορφή της Μάγκι Σμιθ, η οποία την ενσάρκωσε το 1969 στην μεγάλη οθόνη αποσπώντας Όσκαρ πρώτου ρόλου για την ερμηνεία της.
Το «Η δεσποινίς Μπρόντι στην ακμή της», το γνωστότερο έργο της σκωτσέζας πεζογράφου, ποιήτριας και δοκιμιογράφου Μύριελ Σπαρκ (1918-2006), διαδραματίζεται στο Εδιμβούργο του μεσοπολέμου, στους κόλπους της αξιοσέβαστης Σχολής Θηλέων Μάρσια Μπλέιν, κι εστιάζει στην προσωπικότητα και τις αντισυμβατικές μεθόδους διδασκαλίας που ακολουθεί εκεί η περίφημη Τζιν Μπρόντι. Μοντέλο για τη Σχολή του μυθιστορήματος υπήρξε το σχολείο του Εδιμβούργου όπου φοίτησε η ίδια η συγγραφέας, ενώ κι ο χαρακτήρας της ηρωίδας της στηρίζεται σε μια από τις δασκάλες της που την είχε σαγηνεύσει με τις συναρπαστικές αφηγήσεις της –«μπήκε στη φαντασία μου αμέσως», θα γράψει η Σπαρκ στην αυτοβιογραφία της “Curriculum vitae”.
Μυθιστόρημα που μιλάει για τη διαπαιδαγώγηση, την πνευματική χειραφέτηση αλλά και την αντίστοιχη χειραγωγία καθώς και για τις πολλαπλές μορφές της ερωτικής επιθυμίας, το «Η δεσποινίς Μπρόντι στην ακμή της» γνώρισε θριαμβευτική υποδοχή -κυρίως στις ΗΠΑ- κι εξακολουθεί να διατηρεί μέχρι σήμερα το ενδιαφέρον και του κοινού και των θεωρητικών της λογοτεχνίας.
Η δεσποινίς Μπρόντι είναι μια μεγαλοκοπέλα σαν τις χιλιάδες που κυκλοφορούσαν στα χρόνια του 1930 στη Σκωτία και «γέμιζαν τον γεροντοκορισμό τους με ταξίδια ανακάλυψης νέων ιδεών και δυναμικών πρακτικών στις τέχνες ή στην κοινωνική πρόνοια, την εκπαίδευση ή τη θρησκεία», αλλά εντελώς «εκτός κλίματος» μέσα στο συγκεκριμένο, αυστηρά παραδοσιακό σχολείο. Με τρομερή αυτοπεποίθηση και περίσσευμα εγωκεντρισμού, η τελευταία έχει επιλέξει έναν κύκλο μαθητριών στις οποίες, όπως δεν κουράζεται να επαναλαμβάνει, έχει αφιερώσει «την ακμή της», φροντίζοντας να τις μυεί στον κόσμο των ενηλίκων και να τους κατευθύνει τη ζωή σύμφωνα με τις προσωπικές επιθυμίες της.
Γεμάτη περιφρόνηση για τον κομφορμισμό και τη στενομυαλιά των συναδέλφων της, η δεσποινίς Μπρόντι μιλάει σε δωδεκάχρονα κορίτσια για ποίηση και φιλοσοφία, για τη ρομαντική σχέση της μ’ έναν νεαρό που σκοτώθηκε στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, για τις καλοκαιρινές της διακοπές στην Αίγυπτο, για τους πίνακες που είδε στην Ιταλία… «Η τέχνη είναι σπουδαιότερη από την επιστήμη» τους τονίζει. Τι συμβαίνει όμως και το σχολείο καταφέρνει τελικά ν’ απαλλαγεί από την παρουσία της;
Η αφήγηση της Μύριελ Σπαρκ καλύπτει την περίοδο 1931-1936 και ξετυλίγεται με συνεχή πισωγυρίσματα στον χρόνο, επιτρέποντας έτσι από κεφάλαιο σε κεφάλαιο να φανερωθούν όλο και περισσότερες όψεις αυτής της γοητευτικής και καλλιεργημένης κατά τα άλλα δασκάλας. Γιατί, η δεσποινίς Μπρόντι, που τόσο εμφατικά απορρίπτει το «ομαδικό πνεύμα» και την ομοιομορφία του συντηρητικού σχολείου, είναι ταυτόχρονα μεγάλη θαυμάστρια του Μουσολίνι και του Χίτλερ, ενώ θα παρακινήσει μια κοπέλα να πολεμήσει στον ισπανικό εμφύλιο όχι πλάι στους δημοκρατικούς, αλλά στο πλευρό του Φράνκο. Ωστόσο, όπως θ’ αποδειχτεί, το μεγαλύτερο σφάλμα της είναι άλλο: το ότι, μανιπουλάροντας επιδέξια τα μέλη του «κύκλου» της, επιδιώκει να ζήσει έστω κι εξ αποστάσεως τον έρωτά της με παντρεμένο συνάδελφό της. Εξού και η απομυθοποίησή της από την πιο αγαπημένη της μαθήτρια, η οποία κάποια στιγμή θα την προδώσει.
Μυθιστόρημα που μιλάει για τη διαπαιδαγώγηση, την πνευματική χειραφέτηση αλλά και την αντίστοιχη χειραγωγία καθώς και για τις πολλαπλές μορφές της ερωτικής επιθυμίας, το «Η δεσποινίς Μπρόντι στην ακμή της» γνώρισε θριαμβευτική υποδοχή –κυρίως στις ΗΠΑ– κι εξακολουθεί να διατηρεί μέχρι σήμερα το ενδιαφέρον και του κοινού και των θεωρητικών της λογοτεχνίας. Στα ελληνικά πρωτοκυκλοφόρησε στα μέσα της δεκαετίας του ΄80 σε μετάφραση Κ. Κοριούδη (εκδ. Γράμματα), κι επανακυκλοφόρησε το 2011 από τον Καστανιώτη σε μετάφραση και με εισαγωγή του Νίκου Γρυπιώτη.
