ΤΩΡΑ

«Η δεσποινίς Μπρόντι στην ακμή της»: Το πολυδιαβασμένο μυθιστόρημα της Μύριελ Σπαρκ

«Η δεσποινίς Μπρόντι στην ακμή της»: Το πολυδιαβασμένο μυθιστόρημα της Μύριελ Σπαρκ Facebook Twitter
Mολονότι ζωντάνεψε επί σκηνής τόσο από την Βανέσα Ρεντγκρέιβ όσο και από τη Φιόνα Σο, η ηρωίδα της Σπαρκ παραμένει ταυτισμένη με την μορφή της Μάγκι Σμιθ, η οποία την ενσάρκωσε το 1969 στην μεγάλη οθόνη αποσπώντας Όσκαρ πρώτου ρόλου για την ερμηνεία της.
0


ΕΙΔΕ ΤΟ ΦΩΣ ΤΟ 1961
μέσα από τις σελίδες του New Yorker και με το πέρασμα του χρόνου έγινε ένα από τα πιο πολυδιαβασμένα μυθιστορήματα της αγγλικής γλώσσας. Η δε ηρωίδα του, μια από τις πλέον αντιφατικές της λογοτεχνίας του 20ού αιώνα, μολονότι ζωντάνεψε επί σκηνής τόσο από την Βανέσα Ρεντγκρέιβ όσο και από τη Φιόνα Σο, παραμένει ταυτισμένη με την μορφή της Μάγκι Σμιθ, η οποία την ενσάρκωσε το 1969 στην μεγάλη οθόνη αποσπώντας Όσκαρ πρώτου ρόλου για την ερμηνεία της.

Το «Η δεσποινίς Μπρόντι στην ακμή της», το γνωστότερο έργο της σκωτσέζας πεζογράφου, ποιήτριας και δοκιμιογράφου Μύριελ Σπαρκ (1918-2006), διαδραματίζεται στο Εδιμβούργο του μεσοπολέμου, στους κόλπους της αξιοσέβαστης Σχολής Θηλέων Μάρσια Μπλέιν, κι εστιάζει στην προσωπικότητα και τις αντισυμβατικές μεθόδους διδασκαλίας που ακολουθεί εκεί η περίφημη Τζιν Μπρόντι. Μοντέλο για τη Σχολή του μυθιστορήματος υπήρξε το σχολείο του Εδιμβούργου όπου φοίτησε η ίδια η συγγραφέας, ενώ κι ο χαρακτήρας της ηρωίδας της στηρίζεται σε μια από τις δασκάλες της που την είχε σαγηνεύσει με τις συναρπαστικές αφηγήσεις της –«μπήκε στη φαντασία μου αμέσως», θα γράψει η Σπαρκ στην αυτοβιογραφία της “Curriculum vitae”.

«Η δεσποινίς Μπρόντι στην ακμή της»: Το πολυδιαβασμένο μυθιστόρημα της Μύριελ Σπαρκ Facebook Twitter
Η σκωτσέζα πεζογράφος, ποιήτρια και δοκιμιογράφος Μύριελ Σπαρκ (1918-2006). Φωτ.: © Hulton-Deutsch Collection/CORBIS/Corbis via Getty Images

Μυθιστόρημα που μιλάει για τη διαπαιδαγώγηση, την πνευματική χειραφέτηση αλλά και την αντίστοιχη χειραγωγία καθώς και για τις πολλαπλές μορφές της ερωτικής επιθυμίας, το «Η δεσποινίς Μπρόντι στην ακμή της» γνώρισε θριαμβευτική υποδοχή -κυρίως στις ΗΠΑ- κι εξακολουθεί να διατηρεί μέχρι σήμερα το ενδιαφέρον και του κοινού και των θεωρητικών της λογοτεχνίας.

Η δεσποινίς Μπρόντι είναι μια μεγαλοκοπέλα σαν τις χιλιάδες που κυκλοφορούσαν στα χρόνια του 1930 στη Σκωτία και «γέμιζαν τον γεροντοκορισμό τους με ταξίδια ανακάλυψης νέων ιδεών και δυναμικών πρακτικών στις τέχνες ή στην κοινωνική πρόνοια, την εκπαίδευση ή τη θρησκεία», αλλά εντελώς «εκτός κλίματος» μέσα στο συγκεκριμένο, αυστηρά παραδοσιακό σχολείο. Με τρομερή αυτοπεποίθηση και περίσσευμα εγωκεντρισμού, η τελευταία έχει επιλέξει έναν κύκλο μαθητριών στις οποίες, όπως δεν κουράζεται να επαναλαμβάνει, έχει αφιερώσει «την ακμή της», φροντίζοντας να τις μυεί στον κόσμο των ενηλίκων και να τους κατευθύνει τη ζωή σύμφωνα με τις προσωπικές επιθυμίες της.

Σπαρκ
Μύριελ Σπαρκ, Η Δεσποινίς Τζην Μπρόντι στην Ακμή της, εκδ. Καστανιώτη, μετ. Νίκου Γρυπιώτη. 

Γεμάτη περιφρόνηση για τον κομφορμισμό και τη στενομυαλιά των συναδέλφων της, η δεσποινίς Μπρόντι μιλάει σε δωδεκάχρονα κορίτσια για ποίηση και φιλοσοφία, για τη ρομαντική σχέση της μ’ έναν νεαρό που σκοτώθηκε στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, για τις καλοκαιρινές της διακοπές στην Αίγυπτο, για τους πίνακες που είδε στην Ιταλία… «Η τέχνη είναι σπουδαιότερη από την επιστήμη» τους τονίζει. Τι συμβαίνει όμως και το σχολείο καταφέρνει τελικά ν’ απαλλαγεί από την παρουσία της;

Η αφήγηση της Μύριελ Σπαρκ καλύπτει την περίοδο 1931-1936 και ξετυλίγεται με συνεχή πισωγυρίσματα στον χρόνο, επιτρέποντας έτσι από κεφάλαιο σε κεφάλαιο να φανερωθούν όλο και περισσότερες όψεις αυτής της γοητευτικής και καλλιεργημένης κατά τα άλλα δασκάλας. Γιατί, η δεσποινίς Μπρόντι, που τόσο εμφατικά απορρίπτει το «ομαδικό πνεύμα» και την ομοιομορφία του συντηρητικού σχολείου, είναι ταυτόχρονα μεγάλη θαυμάστρια του Μουσολίνι και του Χίτλερ, ενώ θα παρακινήσει μια κοπέλα να πολεμήσει στον ισπανικό εμφύλιο όχι πλάι στους δημοκρατικούς, αλλά στο πλευρό του Φράνκο. Ωστόσο, όπως θ’ αποδειχτεί, το μεγαλύτερο σφάλμα της είναι άλλο: το ότι, μανιπουλάροντας επιδέξια τα μέλη του «κύκλου» της, επιδιώκει να ζήσει έστω κι εξ αποστάσεως τον έρωτά της με παντρεμένο συνάδελφό της. Εξού και η απομυθοποίησή της από την πιο αγαπημένη της μαθήτρια, η οποία κάποια στιγμή θα την προδώσει.

Μυθιστόρημα που μιλάει για τη διαπαιδαγώγηση, την πνευματική χειραφέτηση αλλά και την αντίστοιχη χειραγωγία καθώς και για τις πολλαπλές μορφές της ερωτικής επιθυμίας, το «Η δεσποινίς Μπρόντι στην ακμή της» γνώρισε θριαμβευτική υποδοχή –κυρίως στις ΗΠΑ– κι εξακολουθεί να διατηρεί μέχρι σήμερα το ενδιαφέρον και του κοινού και των θεωρητικών της λογοτεχνίας. Στα ελληνικά πρωτοκυκλοφόρησε στα μέσα της δεκαετίας του ΄80 σε μετάφραση Κ. Κοριούδη (εκδ. Γράμματα), κι επανακυκλοφόρησε το 2011 από τον Καστανιώτη σε μετάφραση και με εισαγωγή του Νίκου Γρυπιώτη

Βιβλίο
0

ΤΩΡΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Μπορούμε, αλήθεια, να μιλάμε σήμερα για ελληνική γυναικεία λογοτεχνία;

Βιβλίο / Μπορούμε, αλήθεια, να μιλάμε σήμερα για ελληνική γυναικεία λογοτεχνία;

Παρότι ο όρος «γυναικεία λογοτεχνία» είναι προβληματικός και σύνθετος, στη διεθνή λογοτεχνική παραγωγή παρατηρείται μια γενικότερη τάση όσον αφορά τις γυναίκες συγγραφείς, που παραπέμπει στο «αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα». Πώς διαμορφώνεται το τοπίο στην πρόσφατη ελληνική παραγωγή;
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
«Η τριλογία της Μασσαλίας»: τα κορυφαία μυθιστορήματα του Ζαν-Κλοντ Ιζό

Το πίσω ράφι / «Η τριλογία της Μασσαλίας»: τα κορυφαία μυθιστορήματα του Ζαν-Κλοντ Ιζό

Ο αλησμόνητος κοινός πρωταγωνιστής των βιβλίων «Το μαύρο τραγούδι της Μασσαλίας», «Το τσούρμο» και «Solea» του Γάλλου συγγραφέα φανερώνει έναν βαθύ και όλο και πιο δυσεύρετο ουμανισμό.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Εντουάρ Λουί: «Μου είναι αδύνατο να δεχτώ πως ο πατέρας μου εξακολουθεί να ψηφίζει τη Λεπέν»

Βιβλίο / Εντουάρ Λουί: «Μου είναι αδύνατο να δεχτώ πως ο πατέρας μου εξακολουθεί να ψηφίζει τη Λεπέν»

Το «τρομερό παιδί» της γαλλικής λογοτεχνίας βρίσκεται όλο και πιο συχνά στην Αθήνα που τόσο αγαπά· με αφορμή την εμφάνισή του στο Αντιρατσιστικό Φεστιβάλ, μίλησε στη LiFO για την κοινωνικοπολιτική επικαιρότητα στη Γαλλία και διεθνώς.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΠΕΞ Ισμαήλ Κανταρέ «Η κόρη του Αγαμέμνονα», «Ο Διάδοχος»

Το Πίσω Ράφι / Ο Ισμαήλ Κανταρέ και η επιβίωση των αλβανικών γραμμάτων

Η «Κόρη του Αγαμέμνονα» και ο «Διάδοχος» γράφτηκαν σε μια εποχή που ο διασημότερος σύγχρονος Αλβανός λογοτέχνης ένιωσε ότι πρέπει να αφήσει ένα είδος διαθήκης, ασκώντας ευθεία κριτική στο καθεστώς Χότζα.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
«Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο»: Γιατί εξακολουθεί να μας γοητεύει ο Προυστ;

Σαν Σήμερα Γεννήθηκε / «Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο»: Γιατί εξακολουθεί να μας γοητεύει ο Προυστ;

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητάει με τον Παναγιώτη Πούλο, ομότιμο καθηγητή Φιλοσοφίας και Αισθητικής της ΑΣΚΤ και μεταφραστή του «Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο».
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
«Με συγκινούν τα αμερικανικά pulp μυθιστορήματα και η σάγκα του “Όσα παίρνει ο άνεμος”»

The Book Lovers / «Με συγκινούν τα αμερικανικά pulp μυθιστορήματα και το “Όσα παίρνει ο άνεμος”»

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητά με τον Νίκο Καραπιδάκη, ομότιμο καθηγητή Μεσαιωνικής Ιστορίας και διευθυντή του περιοδικού «Νέα Εστία», για τα βιβλία που τον διαμόρφωσαν.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
ΕΠΕΞ Πέντε νέες εκδόσεις για την oικολογία και τον κόσμο σε κρίση

Βιβλίο / Πέντε νέες εκδόσεις για την oικολογία και την κλιματική κρίση

Με την υπερθέρμανση του πλανήτη να είναι πλέον ορατή και την οικολογική καταστροφή να επηρεάζει τη ζωή μας και την οικονομία, είναι πολύτιμα τα αναγνώσματα που εμπνέονται από την ακραία αυτή συνθήκη.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Οι κούτες με τα συντρίμια

Βιβλίο / Δυο κούτες με συντρίμμια και ένα Μπούκερ

Μια ερωτική σχέση που φτάνει στα άκρα λειτουργεί ως αλληγορία για το τέλος ενός κόσμου στο Βερολίνο. Το βραβευμένο μυθιστόρημα «Καιρός» της Τζέννυ Έρπενμπεκ μόλις κυκλοφόρησε στα ελληνικά, τη στιγμή που πολλοί λένε ότι εκείνη θα είναι ένα από τα επόμενα Νόμπελ Λογοτεχνίας.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Ντέιβιντ Κόνολι: Ο Κέλτης που αγάπησε τους Έλληνες

The Book Lovers / Ντέιβιντ Κόνολι: Ο Κέλτης που αγάπησε τους Έλληνες

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητάει με τον μεταφραστή Ντέιβιντ Κόνολι για τη μεγάλη διαδρομή του, από το Σέφιλντ της Αγγλίας όπου γεννήθηκε, σε οικογένεια ιρλανδικής καταγωγής, μέχρι τη γεωγραφία της ελληνικής ποίησης και πεζογραφίας.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Η Μαρίνα Δανέζη μαθαίνει στα παιδιά της ν' αγαπούν την ανάγνωση, από την κούνια

The Book Lovers / Η Μαρίνα Δανέζη μαθαίνει στα παιδιά της ν' αγαπούν την ανάγνωση από την κούνια

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητάει με την σκηνοθέτιδα και παραγωγό Μαρίνα Δανέζη για τις αναγνώσεις της αλλά και για το πώς διαβάζει βιβλία στα νηπιακής ηλικίας παιδιά της.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ