«Απρόσμενη αγάπη»: Ένα από τα κορυφαία μυθιστορήματα του Ισραηλινού Άαρον Άπελφελντ

«Απρόσμενη αγάπη»: Ένα από τα κορυφαία μυθιστορήματα του Ισραηλινού Άαρον Άπελφελντ Facebook Twitter
Ο Άπελφελντ είναι ένας εκπατρισμένος συγγραφέας, μιας εκπατρισμένης λογοτεχνίας, που έκανε τον εκπατρισμό και τον αποπροσανατολισμό θέμα αποκλειστικά δικό του.
0

ΕΝΑΣ ΕΒΔΟΜΗΝΤΑΧΡΟΝΟΣ ΑΝΤΡΑΣ με τραυματικό παρελθόν, καταπονημένη υγεία κι άφθονα ανέκδοτα χειρόγραφα στο συρτάρι του και μια κοπέλα με τα μισά του χρόνια που τον υπηρετεί με αφοσίωση χτίζουν σιγά σιγά μια μεστή, όλο τρυφερότητα, σχέση που θα επιτρέψει και στους δυο να βρουν το κρυφό νόημα της ύπαρξής τους, να συμφιλιωθούν μαζί του και να το μοιραστούν.

Αυτός είναι ο καμβάς πάνω στον οποίο είναι κεντημένη η «Απρόσμενη αγάπη» του κορυφαίου Ισραηλινού συγγραφέα  Άαρον Άπελφελντ (μετ. Μάγκυ Κοέν, Εστία, 2008). Ένα μυθιστόρημα αποτελούμενο από σύντομα κεφάλαια, γραμμένο χωρίς περιττά στολίδια, με κύριους άξονες τη συγγραφική δημιουργία, την απώλεια της εβραϊκής ταυτότητας και τη βαρβαρότητα του ολοκληρωτισμού.

Γεννημένος στο Τσέρνοβιτς της τότε αυστροουγγρικής αυτοκρατορίας, ο Άαρον Άπελφελντ (1932-2018) υπήρξε ένα ντελικάτο, εκλεπτυσμένο παιδάκι της αστικής τάξης, ο λατρεμένος μοναχογιός μιας πλούσιας, αφομοιωμένης εβραϊκής οικογένειας, την οποία αποχωρίστηκε βίαια σε τρυφερή ηλικία.

Με το που εισέβαλαν στην πόλη του οι ναζί, έγινε μάρτυρας της δολοφονίας της μητέρας του και στη συνέχεια οδηγήθηκε με τον πατέρα του σε ρουμανικό στρατόπεδο συγκέντρωσης, απ' όπου κατάφερε να το σκάσει πολύ γρήγορα.

Για δυο χρόνια περιπλανιόταν σαν αγρίμι στα ουκρανικά δάση, μέχρι που τον μάζεψε ο Κόκκινος Στρατός. Κι όταν τέλειωσε ο Β' Παγκόσμος πόλεμος, διέσχισε τη Ρουμανία, τη Βουλγαρία και τη Γιουγκοσλαβία, έζησε για λίγους μήνες σε στρατόπεδο εκτοπισμένων στην Ιταλία και κατέληξε το '46 στην Παλαιστίνη, δυο χρόνια πριν από την ίδρυση του Ισραήλ, με το κεφάλι του πλημμυρισμένο από διαλέκτους αλλά ανήμπορος ακόμα να εκφραστεί στα εβραϊκά, τη γλώσσα στην οποία θα διέπρεπε.

Στο Ισραήλ ο Άπελφελντ πάσχισε ν’ ανασυγκροτήσει τον εαυτό του, εγκαταλείποντας οριστικά τη μητρική του γλώσσα, τα γερμανικά. «Ακόμα και σήμερα», μου έλεγε το 2009, «όταν ακούω να τα μιλούν, ανακαλώ αυθόρμητα την εικόνα των γονιών μου, είναι σαν να συνομιλώ και πάλι μαζί τους. Φυσικά και τα έχω συνδέσει με τη φρίκη που βίωσα, αλλά δεν παύουν να είναι η γλώσσα που μιλούσα ως τα οχτώ μου... Είμαι όμως ευτυχής που διάλεξα τα εβραϊκά για θετή μου γλώσσα. Τα εβραϊκά με διαμόρφωσαν ως συγγραφέα». 

Όπως εξομολογούνταν ο ίδιος στον Φίλιπ Ροθ (βλ. «Κουβέντες του σιναφιού», μετ. Κ. Σχινά, Πόλις), «η εβραϊκή γλώσσα με δίδαξε πώς να σκέφτομαι, να μη σπαταλάω λέξεις, να μη χρησιμοποιώ πολλά επίθετα, να μην παρεμβαίνω ιδιαίτερα, να μην ερμηνεύω... Αυτή η γλώσσα με παρέσυρε και με έφερε στις πιο μυστικές αποθήκες με όλα τα πλούτη του εβραϊσμού. Και από τότε, δεν το κούνησα ρούπι από εκεί».

Ομολογημένα επηρεασμένος από τον Κάφκα, ο Άαρον Άπελφελντ άφησε πίσω του δεκάδες βιβλία μεταξύ αλληγορίας και ρεαλισμού, βασικά μοτίβα των οποίων είναι η ζωή των Εβραίων πριν και μετά το Ολοκαύτωμα, ο αντισημιτισμός, η ιδέα της αφομοίωσης του εβραϊκού στοιχείου, οι διανοούμενοι, ο αστικός ιουδαϊσμός.

Να η ευθύνη που αναπόδραστα ανέλαβε ο Άπελφελντ, σύμφωνα με τα λόγια του Ροθ: «Να καταγράψει σε μια σειρά από υπαινικτικά δυσοίωνες ιστορίες, την εξαφάνιση από την Ευρώπη, τα χρόνια που εκείνος περιγελούσε τους χωριάτες κι έψαχνε για τροφή στα δάση, σχεδόν όλων των Εβραίων της ηπείρου... Ο Άπελφελντ είναι ένας εκπατρισμένος συγγραφέας, μιας εκπατρισμένης λογοτεχνίας, που έκανε τον εκπατρισμό και τον αποπροσανατολισμό θέμα αποκλειστικά δικό του».

Απρόσμενη αγάπη
Άαρον Άπελφελντ, Απρόσμενη αγάπη, μτφ. Μάγκυ Κοέν, Εκδόσεις: Εστία. ΑΓΟΡΑΣΤΕ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΔΩ.

Το ίδιο μοτίβο συναντάμε και στην «Απρόσμενη αγάπη». Ο πρωταγωνιστής του βιβλίου, ο Έρνεστ, έστω και στο λυκόφως της ζωής του, συνειδητοποιεί ότι συγγραφέας δεν είναι αυτός που απλώς και μόνο έχει ικανότητα στο γράψιμο. «Αν δεν είσαι συνδεδεμένος με τους γονείς, τους παππούδες και μέσα απ’ αυτούς με τη φυλή σου, είσαι γραφέας, όχι συγγραφέας».

Όμως εκείνος, από την εφηβεία του ήδη, τότε που ως νεαρός κομμουνιστής μαχόταν για να εξολοθρεύσει «το αποτρόπαιο φίδι» του ναζισμού, είχε απαρνηθεί τις ρίζες του, είχε γυρίσει την πλάτη στους σιωπηλούς, μεροκαματιάρηδες γονείς του, είχε απωθήσει βαθιά μέσα του τις μνήμες από τον κόσμο των παππούδων του στα Καρπάθια.

Τα όσα ακολούθησαν –το περίσσευμα αντισημιτισμού μέσα στην ίδια τη μεραρχία του στον Κόκκινο Στρατό, ο χαμός της γυναίκας και της κορούλας τους στο Ολοκαύτωμα, η εγκατάστασή του στο Ισραήλ «όπου ενδημεί μια κουλτούρα ξεριζωμένων, προς κατανάλωση», ο αποτυχημένος δεύτερος γάμος του– τον βύθισαν σε μια μοναξιά από την οποία δεν πίστευε πως θα λυτρωθεί.

Μέχρι που, στο πρόσωπο της υπηρέτριάς του, της Ιρίνα, συναντά επιτέλους μια αδελφή ψυχή. Χάρη σ’ αυτήν θα βρει τη δύναμη να συνεχίσει να ζει σκαλίζοντας όλο και βαθύτερα το παρελθόν, βοηθώντας την με τη σειρά του να δραπετεύσει λιγάκι κι εκείνη από το μοναχικό της σύμπαν, το ορισμένο από τα φαντάσματα των νεκρών γονιών της.

Ομολογημένα επηρεασμένος από τον Κάφκα, ο Άαρον Άπελφελντ άφησε πίσω του δεκάδες βιβλία μεταξύ αλληγορίας και ρεαλισμού, βασικά μοτίβα των οποίων είναι η ζωή των Εβραίων πριν και μετά το Ολοκαύτωμα, ο αντισημιτισμός, η ιδέα της αφομοίωσης του εβραϊκού στοιχείου, οι διανοούμενοι, ο αστικός ιουδαϊσμός.

Εκτός από την «Απρόσμενη αγάπη», στον κατάλογο της Εστίας και μεταφρασμένα από την Μάγκυ Κοέν θα βρούμε επίσης την «Ιστορία μιας ζωής», μια ανασύνθεση της εμπειρίας του στα χρόνια του πολέμου, καθώς και το «Μπάντεχάιμ 1939» με θέμα την πεισματική άρνηση των Εβραίων παραθεριστών της ομώνυμης λουτρόπολης ν’ αντιληφθούν τον κίνδυνο που τους έζωνε.

Από τις εκδόσεις Καπόν κυκλοφορεί το «Τσίλι» (μετ. Ι. Σιμπή), η ιστορία ενός αργόστροφου, καλοσυνάτου κοριτσιού που προσπαθεί μόνο του να επιβιώσει από το κυνηγητό των ναζιστών, ενώ πριν από λίγες μέρες δημοσιεύτηκε από την Άγρα το μυθιστόρημά του «Ο αθάνατος Μπάρτφους» (μετ. Μ. Κοέν), το οποίο έχει χαρακτηριστεί ως το πιο βαθύ και δυνατό πορτρέτο επιζώντος από το Ολοκαύτωμα που γράφτηκε ποτέ.

ΑΓΟΡΑΣΤΕ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΕΔΩ.

Βιβλίο
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

βαλτινος

Βιβλίο / «Νέα Σελήνη, Ημέρα Πρώτη»: Λαγνεία και θάνατος στο νέο μυθιστόρημα του Θανάση Βαλτινού

Δύο αγόρια, μαθητές γυμνασίου στην Τρίπολη την εποχή του εμφύλιου πολέμου, οδηγούνται προς την ενηλικίωση μέσα από την πραγματικότητα των ερωτικών φαντασιώσεων και των σκηνών του θανάτου που υπάρχουν γύρω τους.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Σταντάλ «Το μοναστήρι της Πάρμας»

Το πίσω ράφι / Σταντάλ - «Το μοναστήρι της Πάρμας»

Γραμμένο μετά το «Κόκκινο και το Μαύρο» και ποτισμένο από μια μελαγχολική νοσταλγία, το «Μοναστήρι της Πάρμας» παρακολουθεί τα έργα και τις ημέρες ενός ενθουσιώδη κι ενίοτε αφελούς ήρωα, του Φαμπρίτσιο ντελ Ντόγκο, από την ημέρα της σύλληψής του ως την ημέρα του θανάτου του
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ακυβέρνητες Πολιτείες: Πόλεμος, έρωτας και συγκρούσεις στην «Αριάγνη» και τη «Νυχτερίδα»

Lifo Mini – Series / Ακυβέρνητες Πολιτείες: Πόλεμος, έρωτας και συγκρούσεις στην «Αριάγνη» και τη «Νυχτερίδα»

Σε αυτό το επεισόδιο ακούμε για το πώς εμπνεύστηκε ο Τσίρκας τον χαρακτήρα της αντιφασίστριας ηρωίδας από τη μητέρα του, μαθαίνουμε για τα κινήματα του ελληνικού στρατού στη Μέση Ανατολή το 1943 και το 1944, για το αντιαποικιακό του πνεύμα, αλλά και για το πώς μπορεί η λογοτεχνία να μας συνδέσει με το παρελθόν και τη συλλογική μνήμη.
THE LIFO TEAM
Cara Hoffman, συγγραφέας, δημοσιογράφος

Οι Αθηναίοι / Cara Hoffman: Από κράχτης σε ξενοδοχείο του Σταθμού Λαρίσης, συγγραφέας best-seller

Γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη, ζει στα Εξάρχεια. Εγκατέλειψε το σχολείο για να γυρίσει τον κόσμο και στα δεκαεννέα έφτασε στον σιδηροδρομικό σταθμό της Αθήνας απένταρη, πιστεύοντας ότι θα πιάσει δουλειά σε ελαιώνες. Αυτή η πόλη την έκανε «καπάτσα», «της πιάτσας», της έμαθε πώς να γράψει ένα μυθιστόρημα, τους «Κράχτες» που θα κυκλοφορήσουν από τις εκδόσεις Gutenberg.
M. HULOT
Ποια μετάφραση της Μαντάμ Μποβαρί είναι η καλύτερη;

Βιβλίο / Ποια μετάφραση της Μαντάμ Μποβαρί είναι η καλύτερη;

Μια σύγκριση των μεταφράσεων της «Μαντάμ Μποβαρί» στα ελληνικά με αφορμή την πρόσφατη κυκλοφορία της νέας έκδοσης του σπουδαίου έργου του Φλομπέρ από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε απόδοση Ρίτας Κολαΐτη.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Νίκη Αναστασέα «Πολύ χιόνι μπροστά στο σπίτι»

Το πίσω ράφι / «Πολύ χιόνι μπροστά στο σπίτι»: Όταν η Νίκη Αναστασέα σάρωσε τις λογοτεχνικές διακρίσεις

Μια ζωή χωμένη στα βιβλία –ήταν από τους πρώτους υπαλλήλους της Πολιτείας και από εκεί συνταξιοδοτήθηκε–, η Νίκη Αναστασέα διεκδίκησε την ιδιότητα του συγγραφέα μετά τα 50 της. Στα 65 της, με το τέταρτο βιβλίο της, έδωσε φωνή στα μέλη μιας μικροαστικής οικογένειας με φυγόκεντρες τάσεις.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΥΡΙΤΣΑΚΗΣ

Θέατρο / Γιάννης Μαυριτσάκης: «Για δύο χρόνια απομονώθηκα και έγραφα, μόνος, σαν τα θηρία»

Λίγο πριν την πρεμιέρα του νέου του έργου «Rayman ούρλιαξε» σε σκηνοθεσία Περικλή Μουστάκη, ο συγγραφέας της ποιητικής ενατένισης και του σκληρού ρεαλισμού μιλάει για τα παιδικά του χρόνια, την πορεία του στο θέατρο, τη «συνάντησή» του με τον Μπερνάρ-Μαρί Κολτές και την αφοσίωσή του στη συγγραφή.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Πώς και γιατί γερνάμε; Ένα νέο βιβλιο για την προοπτική της αιώνιας νεότητας

Βιβλίο / Πώς και γιατί γερνάμε; Ένα νέο βιβλιο για την προοπτική της αιώνιας νεότητας

Ένα ενδιαφέρον όσο και διαφωτιστικό βιβλίο πάνω στις αιτίες και τους μηχανισμούς των γηρατειών και το «κυνήγι» της αθανασίας, στο πλαίσιο ενός επιστημονικού κλάδου που γνωρίζει μεγάλη άνθηση τα τελευταία χρόνια, αντανακλώντας μια διαχρονική, διακαή όσο και «βλάσφημη», για μερικούς, ανθρώπινη επιθυμία.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Δημήτρης Ξανθούλης: «Γνώρισα τον Πόλ Μπόουλς στην Ταγγέρη και δοκίμασα κάτι από την γεύση των μπίτνικ»

The Book Lovers / Δ. Ξανθούλης: «Γνώρισα τον Πολ Μπόουλς στην Ταγγέρη και δοκίμασα τη γεύση των μπίτνικ»

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητάει με τον συλλέκτη και ταξιδευτή Δημήτρη Ξανθούλη για τις αθέατες πλευρές των συγγραφέων που αγαπά, για την «κότα γεμιστή με αυγά» της Γερτρούδης Στάιν και το blanquette de veau που του έμαθε να φτιάχνει η Μαργκερίτ Ντιράς.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Ο Έλληνας Scouffi και το ομοερωτικό μυθιστόρημα

Βιβλίο / Εκατό χρόνια μετά την έκδοσή του, κυκλοφορεί στα ελληνικά το ομοερωτικό «Χρυσόψαρο» του Έλληνα Scouffi

Ο κόσμος των ομοφυλοφίλων στο Παρίσι του Μεσοπολέμου και ο πρώιμος λόγος για τη ρευστότητα των σεξουαλικών ταυτοτήτων στο μυθιστόρημα του Αλεξανδρινού Αλέξανδρου Σκούφη, που είχε εκδοθεί στη Γαλλία το 1929. Η πρώτη ελληνική έκδοση.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Ακυβέρνητες Πολιτείες: Ο Στρατής Τσίρκας και η «Λέσχη» των ανατροπών

Lifo Mini – Series / Ακυβέρνητες Πολιτείες: Ο Στρατής Τσίρκας και η «Λέσχη» των ανατροπών

Στη μίνι σειρά για τις «Ακυβέρνητες Πολιτείες» και τον Στρατή Τσίρκα η Κωνσταντίνα Βούλγαρη προσπαθεί να αναδείξει την πολυπλοκότητα της προσωπικότητάς του, να χαρτογραφήσει την εποχή που εκδόθηκε η τριλογία, τη δεκαετία του '60, αλλά και την εποχή που διαδραματίζονται οι ιστορίες των βιβλίων, ιστορίες Ελλήνων που βρίσκονταν στη Μέση Ανατολή, την περίοδο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Γουέιτζερ: Το πιο ιστορικό ναυάγιο στον κόσμο είναι το θέμα της επόμενης ταινίας του Σκορσέζε

Βιβλίο / Γουέιτζερ: Το πιο ιστορικό ναυάγιο στον κόσμο είναι το θέμα της επόμενης ταινίας του Σκορσέζε

Το βιβλίο του Ντέιβιντ Γκραν, συγγραφέα των «Δολοφόνων του Ανθισμένου Φεγγαριού», έμεινε πάνω από έναν χρόνο στην πρώτη θέση των «New York Times» και αφορά μια πραγματική ναυτική περιπέτεια του 18ου αιώνα.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
ΕΠΕΞ Αποχωρητήριο / Αναχωρητήριο / Εφαλτήριο

Βιβλίο / Δοκίμιο για το Αποχωρητήριο: Ένα εκκεντρικό ταξίδι από τουαλέτα σε τουαλέτα

Ο Πέτερ Χάντκε μας οδηγεί στην ησυχία του πιο αποσιωπημένου τόπου της καθημερινής μας ζωής για να μας εκτοξεύσει στη συνέχεια στην επικράτεια της γλώσσας και της τύρβης των ανθρώπων.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Οι Ιρλανδοί κατακτούν (ξανά) τη λογοτεχνία

Βιβλίο / Οι Ιρλανδοί κατακτούν (ξανά) τη λογοτεχνία

Το νέο λογοτεχνικό κύμα θέλει τους Ιρλανδούς να δεσπόζουν σε όλες τις λίστες, να σαρώνουν τα βραβεία και να μεταφράζονται μαζικά και στη χώρα μας. Η επικείμενη κυκλοφορία του περσινού Μπούκερ, Το τραγούδι του προφήτη του Πολ Λιντς, από τις εκδόσεις Gutenberg είναι η αφορμή για να προσεγγίσουμε το φαινόμενο της μαζικής επέλασης των Ιρλανδών στη λογοτεχνία.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Ο δεύτερος θάνατος του Πάμπλο Νερούδα

Βιβλίο / Ο δεύτερος θάνατος του Πάμπλο Νερούδα

Τα τελευταία χρόνια, η προσωπική ζωή, η συμπεριφορά του προς τις γυναίκες αλλά και οι συνθήκες θανάτου του σημαντικότερου ίσως ισπανόφωνου ποιητή του εικοστού αιώνα, έχουν υποβληθεί σε νέες εξετάσεις, αναθεωρήσεις και αντιπαραθέσεις στη χώρα του.
THE LIFO TEAM
Γιάννης Μακριδάκης «Του Θεού το μάτι»

Το πίσω ράφι / «Του Θεού το μάτι»: Mια νουβέλα-σχόλιο για την Ελλάδα στα πρώτα χρόνια της κρίσης

Γι’ άλλη μια φορά ο Γιάννης Μακριδάκης επιστρατεύει ένα γεγονός του δημόσιου βίου για να το παντρέψει με μυθοπλαστικά στοιχεία, χωρίς ο ίδιος ν’ απομακρύνεται από τον μικρόκοσμο του γενέθλιου τόπου του, τη Χίο.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ