H εικαστικός Καλλιόπη Παυλίδη επέστρεψε στην Αθήνα από το Λος Άντζελες πριν από περίπου 7 μήνες. Παρακολουθώ τη δουλειά της εδώ και καιρό μέσα από το Instagram και θαύμαζα από μακριά την ωριμότητα της ονειρικής της τέχνης. Κάπως έτσι, έπειτα από ένα δειλό πρώτο μήνυμα στο οποίο τη ρωτούσα σε ποια πόλη βρίσκεται αυτή την περίοδο, κανονίσαμε να συναντηθούμε και βρέθηκα την αμέσως επόμενη ημέρα μέσα σε ένα ταξί από τα Εξάρχεια ως το ατελιέ της στον Βοτανικό με εκείνη να μου αφηγείται την πολύ τυχερή διαδρομή της από την Αθήνα στo Πρόβιντενς και το Λος Άντζελες και πάλι πίσω στην πόλη της.
Ξεκινάμε τη συζήτησή μας από το τέλος προς την αρχή, και τη ρωτάω πώς πήρε την απόφαση να γυρίσει πίσω στην Ελλάδα. Μου απαντά: «Έφυγα από το Λος Άντζελες on a very good note, ελπίζοντας να βρω ένα περιβάλλον που να ευνοεί τη συγκέντρωση στο έργo μου, δίχως να πρέπει να γίνομαι χίλια κομμάτια για να συντηρούμαι. Στις δύσκολες φάσεις στο L.A. συνειδητοποίησα πως ο κόσμος εκεί ζορίζεται να μεταβολίσει τα πιο δύσκολα συναισθήματά του. Η λύπη σε ένα περιβάλλον όπως το L.A. είναι απειλητική, γιατί απειλεί την ψευδαίσθηση της ευδαιμονίας που έχουν οι άνθρωποι. Ένα από τα πιο ωραία πράγματα που μου έχει πει κανείς είναι ότι το ανθρώπινο συναίσθημα είναι μια κλίμακα από την απόλυτη λύπη έως την απόλυτη χαρά και οτιδήποτε κινείται μέσα σε αυτό το πλαίσιο είναι φυσιολογικό: αναμένεται δηλαδή από σένα να είσαι στεναχωρημένος, αγχωμένος, φρικαρισμένος... Αναμένεται επίσης να είσαι χαρούμενος, γιατί χρειάζεται κανείς να αισθάνεται όλο το φάσμα των συναισθημάτων.
«Είναι απίστευτο πόσο λίγες στιγμές υπάρχουν στη ζωή μας που δεν είμαστε κυνικοί και αφηνόμαστε σε ένα βαθύ συναίσθημα. Εμένα δεν μου συμβαίνει συχνά να νιώσω έτσι, το πάθος ήταν μια τρομερά μεταμορφωτική εμπειρία, μέσα από την οποία ένιωσα να ξυπνάω από το συναισθηματικό μούδιασμα που μου είχε φέρει το Λος Άντζελες».
Στην Ελλάδα, τα συναισθήματα αυτά μπορούν και εξωτερικεύονται, κυκλοφορείς στον δρόμο και βλέπεις παντού γκράφιτι, συνθήματα, πορείες, βλέπεις την οργή του άλλου ανθρώπου, που σου υπενθυμίζει ότι όλοι έχουν τα δικά τους, ότι δεν είσαι απομονωμένος στον πόνο σου. Τη στιγμή που έφτασα στην Αθήνα και κοίταξα γύρω μου, την πόλη, αισθάνθηκα ότι αυτό ήταν το γόνιμο χώμα στο οποίο έπρεπε να βρεθώ για να ανθήσω. Η πατίνα της πόλης έχει επηρεάσει πολύ και τα έργα τα οποία δουλεύω αυτή την περίοδο. Έχω ζήσει πάρα πολύ έντονα εδώ, έχουν γίνει πράγματα τα οποία μου έχουν αλλάξει τη ζωή».
Η Καλλιόπη είναι σήμερα 27 χρονών, γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα και αφού τελείωσε το σχολείο έφυγε για σπουδές στο RISD, μια από τις κορυφαίες σχολές τέχνης στον κόσμο, στο Ρόουντ Άιλαντ, τη μικρότερη Πολιτεία της Αμερικής, 5 ώρες έξω από τη Νέα Υόρκη. Με την αποφοίτησή της από τη σχολή, κατά τη διάρκεια της πανδημίας, μετακόμισε στο Λος Άντζελες και εγκαταστάθηκε εκεί. Στο στούντιό της στον Βοτανικό έχει κρατήσει έναν μικρό ναό με όλα τα αντικείμενα από το ταξίδι της, ανάμεσα τους και μια μικρή ζωγραφιά που απεικονίζει μια ταμπέλα σε έναν λόφο που γράφει «Welcome to Providence», σαν να λέει «Welcome to Hollywood».
Τo πρώτο της έργο το οποίο θυμάμαι να βλέπω online λεγόταν «Cabinet of Curiosities» και φέρνει κατευθείαν στο νου τα μυστικιστικά έργα της Hilma Af Klint: μοτίβα, σύμβολα και γεωμετρικά στοιχεία μπλέκονται με τις φιγούρες της, δημιουργώντας σαγηνευτικές και εντελώς παράλογες εικόνες-μέσα-σε-εικόνες. Στις πιο πρόσφατες αναφορές της προσθέτει και τους Peter Doig και Mark Rothko, εκθέσεις των οποίων είδε όσο βρισκόταν στο Παρίσι.
«Γενικότερα η δουλειά μου πραγματεύεται πάρα πολύ αυτό που περιγράφω ως αόρατες δυνάμεις», λέει. «Πράγματα τα οποία απλώς συμβαίνουν, μια ενέργεια κοσμική, τύχη ή θεό, όπως θες πες το, πράγματα πάνω στα οποία εμείς δεν έχουμε κανέναν έλεγχο και συμβαίνουν δίχως εμείς να μπορούμε απαραίτητα να τα δούμε. Γι’ αυτό τα σώματα είναι ζωγραφισμένα λες και είναι φτιαγμένα από μια μεμβράνη στην οποία μπαίνουν και βγαίνουν ελεύθερα διάφορα σωματίδια, είναι σώματα που βρίσκονται σε μια κατάσταση μόνιμης ενεργειακής ώσμωσης.
Όταν πρωτομετακόμισα στο Λος Άντζελες, δούλευα για την Tessa di Pietro, μια καταξιωμένη healer και aura reader, η οποία έγινε έπειτα πολύ καλή μου φίλη. Έκανα το πρώτο μου session μαζί της ακριβώς πριν έρθω στην Αθήνα τον Απρίλιο του 2023, επειδή αισθανόμουν μπλοκαρισμένη. Μέσα από τα sessions που έκανα μαζί της, πέρα από το μυστικιστικό κομμάτι, αντιλήφθηκα ότι η ενέργεια δεν είναι απλώς κάποια abstract έννοια, αλλά ένιωσα την κίνησή της μέσα στο σώμα μου. Είναι μια διαδικασία η οποία ανακατανέμει την ενέργεια του σώματός σου και μπορεί να ανοίξει την αντίληψή σου στο υποσυνείδητο, όπως κάνουν, π.χ., οι ασκήσεις αναπνοής, ο διαλογισμός ή τα παραισθησιογόνα. Αρκεί να είσαι έτοιμος να δεχτείς μια πραγματικότητα που δεν λειτουργεί με κατασκευασμένους κανόνες λογικής».
Η τελευταία ατομική της έκθεση εγκαινιάστηκε τον Νοέμβριο του 2024 στην γκαλερί Harkawik στη Νέα Υόρκη. Μια έντονη ερωτική ιστορία που έζησε εδώ δύο χρόνια πριν, στην πρώτη της επιστροφή στην Αθήνα, ηλεκτροδότησε τον πυρήνα της έκθεσης. «Είναι απίστευτο πόσο λίγες στιγμές υπάρχουν στη ζωή μας που δεν είμαστε κυνικοί και αφηνόμαστε σε ένα βαθύ συναίσθημα», μου λέει. «Εμένα δεν μου συμβαίνει συχνά να νιώσω έτσι, το πάθος ήταν μια τρομερά μεταμορφωτική εμπειρία, μέσα από την οποία ένιωσα να ξυπνάω από το συναισθηματικό μούδιασμα που μου είχε φέρει το Λος Άντζελες. Συνήθως δεν διαρκούν αυτά τα πράγματα, χρειάζεται όμως εσύ να είσαι εκεί, να τα ζεις στο παρόν. Και η δουλειά μου ήταν πάντα η εξωτερίκευση του παρόντος, μια επεξεργασία του πώς βιώνω τη δική μου ζωή αλλά και του τι συμβαίνει στον κόσμο γύρω μου», συνεχίζει.
Στην έκθεσή της, που έχει τίτλο «Vaporizer», η Καλλιόπη μετατοπίστηκε από το μέσο της επιλογής της. Έπειτα από δύο εκθέσεις όπου παρουσίασε έργα σε χαρτί, στράφηκε κυρίως σε καμβάδες με λάδια. Στα πρώτα ικανοποιείται η ανάγκη έκφρασης της πιο εγκεφαλικής πλευράς της, ενώ μέσα από τα δεύτερα μπορεί να εκφράσει με πιο βαθύ τρόπο το συναίσθημά της.
Τα έργα της έκθεσης ολοκληρώθηκαν ανάμεσα σε τρεις πόλεις, σε ένα residency στον χώρο Kyan της Κυβέλης-Ζωής Στενού, στην Αθήνα, σε έναν ακόμη χώρο στο Παρίσι και στο τελευταίο της εργαστήριο στο L.A., σε μια περίοδο μεγάλων αλλαγών στη δική της ζωή, που στα μάτια μου μοιάζει με την αυγή της πραγματικής ενηλικίωσης, αυτής που δεν ξεκινά στα 18 αλλά εκεί γύρω στα 25.
Ανήκει, όπως μου λέει, σε μια πολύ τυχερή φουρνιά φοιτητών, γιατί παρότι, λόγω πανδημίας, τελείωσε τη σχολή της δίχως να παρουσιάσει τη δουλειά της στην έκθεση των πτυχιακών σε φυσικό χώρο, το RISD Museum φιλοξένησε την έκθεση αυτή διαδικτυακά, στρέφοντας έτσι πολλά περισσότερα βλέμματα πάνω στα έργα και στους φοιτητές. «Εικάζω πως κάπως έτσι με ανακάλυψε και η γκαλερί μου και ξεκίνησε η συνεργασία μας. Είμαι πολύ τυχερή που βρέθηκα σε μια γκαλερί με παρουσία και στις δύο αμερικανικές ακτές (Νέα Υόρκη, Λος Άντζελες), η οποία αποφάσισε να με εκπροσωπήσει παρά την ηλικία μου. Ήμασταν τυχεροί γιατί εκείνη τη στιγμή το ενδιαφέρον της αγοράς της τέχνης ήταν στραμμένο σε ανερχόμενους καλλιτέχνες και σε έργα αναπαραστατικής ζωγραφικής, ανάμεσά τους και σε φίλους και συμφοιτητές μου, όπως, μεταξύ άλλων, η Sasha Gordon, η Hannah Lupton Reinhart και η Anja Salonen».
Όσο μιλάμε την παρατηρώ να παίζει στα δάχτυλά της ένα πολύχρωμο vape μιας χρήσης που πουλάνε στα περίπτερα και, καθισμένος απέναντί της σε ένα μπλε βελούδινο ανάκλιντρο που βρίσκεται ελαφρώς πιο χαμηλά από την περιστρεφόμενη καρέκλα της, νιώθω πως όσα κι αν γράψω για εκείνη δεν θα καταφέρουν ποτέ να εξηγήσουν τον αχνό αυτό ονειρικό μανδύα που καλύπτει τις κινήσεις της: σαν να περιτριγυρίζεται από ένα ροζ σύννεφο βγαλμένο μέσα από κάποια ζωγραφιά της.
Λίγο πριν φύγω, βγάζει από τη βιβλιοθήκη της ένα μικρό τετράδιο στο οποίο γράφει σύντομα και αστεία ερωτικά ποιήματα, περίπου ομοιοκατάληκτα, με κάποια δόση τρολαρίσματος. Μιλά με παιδικό και κάπως μεταδοτικό ενθουσιασμό για το νέο αυτό παιχνίδι της, που ενώ δεν το παίρνει ιδιαιτέρως σοβαρά, ξέρει πως είναι κομμάτι της δημιουργικής διαδικασίας της.
Την αφήνω να με χαιρετά στην πόρτα του ατελιέ της, δίπλα σε ένα σάκο πακεταρισμένο για ταξίδι, καθώς το επόμενο πρωί επιστρέφει για δύο εβδομάδες στο Λος Άντζελες, όπου θα γιορτάσουν μαζί με μια φίλη της τα γενέθλιά τους. «Να μην πούμε όμως και κάτι για τη γνωριμία σου με τη Lana Del Rey;», τη ρωτάω φεύγοντας. «Είναι λίγο κουτσομπολίστικο αυτό», μου απαντάει εκείνη… Βρίσκομαι έτσι να κατεβαίνω τη σκάλα της μισοπαρατημένης πολυκατοικίας όπου βρίσκεται το στούντιό της και να φαντάζομαι φοίνικες, ηλιόλουστες βεράντες και την Καλλιόπη με τη Lana Del Rey να μιλάνε για αγόρια κάτω από τον καλιφορνέζικο νυχτερινό ουρανό. Welcome to Hollywood!
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
