Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
 

12 σπάνια ντοκουμέντα για τον Γιαννούλη Χαλεπά από το ψηφιοποιημένο αρχείο της Εθνικής Πινακοθήκης

Σημαντικά τεκμήρια από το αρχείο του Έλληνα γλύπτη αποκαλύπτουν άγνωστες λεπτομέρειες από τη ζωή και το έργο του

Η Εθνική Πινακοθήκη στις εξαιρετικά ενδιαφέρουσες ψηφιακές της παρουσιάσεις έχει μόλις εντάξει και το αρχείο του Γιαννούλη Χαλεπά, το οποίο ψηφιοποιήθηκε με αφορμή τα 80 χρόνια από τον θάνατό του. Πρόκειται για μία εργασία που πραγματοποιήθηκε εκ των ενόντων, μετά από πρόταση της επιμελήτριας της συλλογής γλυπτικής, Δρ Τώνιας Γιαννουδάκη, η οποία ανέλαβε την υλοποίησή της και υπογράφει τα κείμενα που συνοδεύουν το υλικό. Τη φωτογράφηση και σάρωση του αρχειακού υλικού έκανε ο Σταύρος Ψηρούκης και τη συντήρησή του η Βίκυ Μάνεση.


Το αρχείο του Γιαννούλη Χαλεπά στην Εθνική Πινακοθήκη περιλαμβάνει σημαντικά τεκμήρια. Έγγραφα, αλληλογραφία, τεκμήρια παρουσίασης έργων του γλύπτη σε εκθέσεις μετά τον θάνατό του, ανάτυπα, αποκόμματα Τύπου από το 1930 έως το 2007, βιβλία, παλιές εκδόσεις με δικά του σχέδια σε διάφορες σελίδες, τιμητικά μετάλλια και διπλώματα, προσωπικές φωτογραφίες και προσωπικά αντικείμενα προσφέρουν σημαντικές πληροφορίες για την καλλιτεχνική δημιουργία, τη ζωή και την προσωπικότητα του Γιαννούλη Χαλεπά, καθώς και για το ενδιαφέρον που εκδηλώθηκε για το έργο του, αποκαλύπτοντας άγνωστες λεπτομέρειες.

 

Ο Γιαννούλης Χαλεπάς έφυγε από τη ζωή στις 15 Σεπτεμβρίου 1938. Το έργο που άφησε, προσαρμοσμένο στους ακαδημαϊκούς κανόνες ως το 1978, αποτέλεσμα εσωτερικής παρόρμησης και μιας βαθιάς εκφραστικής ανάγκης από το 1918 έως το θάνατό του, είναι μοναδικό και ιδιαίτερο και καθορίστηκε από τα προσωπικά του βιώματα και τον εγκλεισμό του στο ψυχιατρείο.


Το 2012 το αρχείο εμπλουτίστηκε με τεκμήρια, τα οποία δώρισε, με προτροπή της επιμελήτριας του μουσείου Μαριλένας Κασιμάτη, ο Μύρων Μπικάκης, γιος της Αλίκης Μπικάκη και εγγονός του Βασίλη και της Ειρήνης Χαλεπά. Ορισμένα από αυτά συμπληρώνουν τα στοιχεία που υπήρχαν ήδη, ιδιαίτερα στο πεδίο της διάσωσης του έργου του Γιαννούλη Χαλεπά.


Ο Γιαννούλης Χαλεπάς έφυγε από τη ζωή στις 15 Σεπτεμβρίου 1938. Το έργο που άφησε, προσαρμοσμένο στους ακαδημαϊκούς κανόνες ως το 1978, αποτέλεσμα εσωτερικής παρόρμησης και μιας βαθιάς εκφραστικής ανάγκης από το 1918 έως το θάνατό του, είναι μοναδικό και ιδιαίτερο και καθορίστηκε από τα προσωπικά του βιώματα και τον εγκλεισμό του στο ψυχιατρείο.


Μετά την «επιστροφή» του στην γλυπτική, στην οποία συντέλεσε ο θάνατος της μητέρας του που θεωρούσε την τέχνη υπαίτια για την ασθένειά του, ο Χαλεπάς φιλοτέχνησε σημαντικό αριθμό έργων που προκαλούν τον θαυμασμό με τη μοναδικότητά τους.

 

Το 1930 η ανιψιά του Ειρήνη τον έφερε στην Αθήνα. Τα επόμενα χρόνια, μέχρι το τέλος της ζωής του, τιμητικές εκδηλώσεις, απονομές και εκθέσεις του χάρισαν την αναγνώριση.


Ήδη πριν από τον θάνατό του είχαν ξεκινήσει προσπάθειες για τη διάσωση του έργου του και την ίδρυση μουσείου στο χώρο που ήταν το εργαστήριό του. 

 

Στις 30 Αυγούστου 1938 ο λογοτέχνης Στρατής Δούκας, ο πιο αφοσιωμένος ερευνητής του έργου του, με επιστολή του στον Κωστή Μπαστιά, διευθυντή της Γενικής Διεύθυνσης Γραμμάτων και Καλών Τεχνών του υπουργείου Παιδείας, πρότεινε τη δημιουργία ενός άνετου εργαστηρίου στην οδό Δαφνομήλη 35, στο σπίτι των ανιψιών του γλύπτη, το οποίο, μετά το θάνατό του, θα μετατρεπόταν σε μουσείο.

 

Ο Γιαννούλης Χαλεπάς δουλεύει το έργο «Σάτυρος και Έρωτας». Στον λαιμό του φοράει το κομπολόι του, 1931.
Ο Γιαννούλης Χαλεπάς δουλεύει το έργο «Σάτυρος και Έρωτας». Στον λαιμό του φοράει το κομπολόι του, 1931.


Τον Ιούλιο του 1947 ο Δημήτριος Ευαγγελίδης, διευθυντής της Εθνικής Πινακοθήκης, μαζί με προσωπικότητες του καλλιτεχνικού και ακαδημαϊκού χώρου, σε κείμενό τους με αδιευκρίνιστο προορισμό ή παραλήπτη, χαρακτήριζαν «εθνική ανάγκη» την περισυλλογή και συγκέντρωση των έργων του Χαλεπά στο χώρο που χρησιμοποιούσε ως εργαστήριο και τη μετατροπή του σε μουσείο.


Το 1949 ο ανιψιός του, Βασίλειος Χαλεπάς, έκανε αίτηση για δάνειο στην Τράπεζα της Ελλάδος για την ανέγερση ξεχωριστού ορόφου, όπου θα τοποθετούνταν τα έργα του γλύπτη. Η αίτηση συνοδευόταν από επιστολή στήριξης με τίτλο «Περί της αξίας του έργου του Γιαννούλη Χαλεπά και της ανάγκης διαφυλάξεώς του», υπογεγραμμένη από προσωπικότητες του καλλιτεχνικού και ακαδημαϊκού χώρου, καθώς και από τον διευθυντή της Εθνικής Πινακοθήκης, από τον Ιούνιο του 1949, Μαρίνο Καλλιγά. Οι ενέργειες που έγιναν όμως δεν είχαν αποτέλεσμα.


Θαυμαστής του έργου του Χαλεπά, ο Καλλιγάς ενδιαφέρθηκε αμέσως για την απόκτηση γλυπτών του. Με τον τρόπο αυτό, και αφού οι προσπάθειες για την ανέγερση εργαστηρίου και τη μετατροπή του σε μουσείο δεν είχαν αποτέλεσμα, η Πινακοθήκη θα συνέβαλε στη διάσωση έργων του γλύπτη και συγχρόνως η συλλογή γλυπτικής θα εμπλουτιζόταν με μερικά από τα πιο αξιόλογα έργα της νεοελληνικής γλυπτικής.

 

Ο Γιαννούλης Χαλεπάς στην Ακρόπολη το 1930 με την Ειρήνη Χαλεπά, την αδελφή της, Μαριάνθη Κουβαρά, και τη μικρή Κατερίνα Χαλεπά. Δωρεά Μύρωνα Μπικάκη
Ο Γιαννούλης Χαλεπάς στην Ακρόπολη το 1930 με την Ειρήνη Χαλεπά, την αδελφή της, Μαριάνθη Κουβαρά, και τη μικρή Κατερίνα Χαλεπά. Δωρεά Μύρωνα Μπικάκη


Η Πινακοθήκη όμως δεν μπορούσε να διαθέσει χρήματα για αγορά και έτσι ο Καλλιγάς  απευθύνθηκε στους διοικητές της Εθνικής Τράπεζας, Γεώργιο Πεσμαζόγλου, και της  Τράπεζας της Ελλάδος, Γεώργιο Μαντζαβίνο. Στην έκκλησή του ανταποκρίθηκε ο Γεώργιος Μαντζαβίνος και η Τράπεζα της Ελλάδος διέθεσε το ποσό, με το οποίο αγοράστηκαν από τον ανιψιό του γλύπτη, Βασίλειο Χαλεπά, δέκα γλυπτά, ένα σχέδιο και ένα κατάστιχο με σχέδια, τα οποία παρελήφθησαν στις 20 Μαΐου 1950.


Τα έργα αυτά, μαζί με το «Κεφάλι σατύρου» του 1878, που είχε επίσης δωρίσει η Τράπεζα της Ελλάδος, το 1937, και τον «Σάτυρο που παίζει με τον Έρωτα» (1877), δωρεά των κληρονόμων του Άγγελου Κανελλόπουλου το 1950, αποτέλεσαν τον πρώτο αντιπροσωπευτικό πυρήνα έργων του γλύπτη, που εμπλουτίστηκε στη συνέχεια με δωρεές και αγορές, ώστε σήμερα οι συλλογές της Πινακοθήκης να περιλαμβάνουν 22 γλυπτά, 27 σχέδια, ένα κατάστιχο με 45 σχέδια και ένα μπλοκ τηλεγραφημάτων με 45 σχέδια, παρουσιάζοντας μια ικανοποιητική εικόνα της καλλιτεχνικής δημιουργίας του Γιαννούλη Χαλεπά.

 

Επίσκεψη του Γιαννούλη Χαλεπά στην «Κοιμωμένη», 30 Αυγούστου 1930. Μαζί του οι ανιψιές του Ειρήνη Χαλεπά και Ευτυχία και Μαριάνθη Κουβαρά. Δωρεά Μύρωνα Μπικάκη
Επίσκεψη του Γιαννούλη Χαλεπά στην «Κοιμωμένη», 30 Αυγούστου 1930. Μαζί του οι ανιψιές του Ειρήνη Χαλεπά και Ευτυχία και Μαριάνθη Κουβαρά. Δωρεά Μύρωνα Μπικάκη

 

Ο Γιαννούλης Χαλεπάς κατά τον εορτασμό των 80 χρόνων του στον Παρνασσό, με τις ανιψιές του Ειρήνη Χαλεπά και Αλεξάνδρα Κουβαρά και την Αικατερίνη Βάττη, 1934. Δωρεά Μύρωνα Μπικάκη.
Ο Γιαννούλης Χαλεπάς κατά τον εορτασμό των 80 χρόνων του στον Παρνασσό, με τις ανιψιές του Ειρήνη Χαλεπά και Αλεξάνδρα Κουβαρά και την Αικατερίνη Βάττη, 1934. Δωρεά Μύρωνα Μπικάκη.

 

Ο Γιαννούλης Χαλεπάς με τον διευθυντή της Εθνικής Πινακοθήκης Ζαχαρία Παπαντωνίου το 1924 στον Πύργο
Ο Γιαννούλης Χαλεπάς με τον διευθυντή της Εθνικής Πινακοθήκης Ζαχαρία Παπαντωνίου το 1924 στον Πύργο

 

Αγαλματάκι από πηλό, έργο του Γιαννούλη Χαλεπά κατά τη διάρκεια της νοσηλείας του στο Δημόσιο Ψυχιατρείο Κέρκυρας (1888-1902). Η μορφή αυτή, δουλεμένη εντελώς λιτά, με το πρόσωπο ακατέργαστο και εν μέρει παραμορφωμένο, θα μπορούσε ίσως να χαρακτηριστεί μια τραγική αυτοπροσωπογραφία του.
Αγαλματάκι από πηλό, έργο του Γιαννούλη Χαλεπά κατά τη διάρκεια της νοσηλείας του στο Δημόσιο Ψυχιατρείο Κέρκυρας (1888-1902). Η μορφή αυτή, δουλεμένη εντελώς λιτά, με το πρόσωπο ακατέργαστο και εν μέρει παραμορφωμένο, θα μπορούσε ίσως να χαρακτηριστεί μια τραγική αυτοπροσωπογραφία του.

 

Ο Γιαννούλης Χαλεπάς τον Ιούλιο του 1937. Φωτογραφία με ιδιόχειρη αφιέρωση: Εις την αγαπημένη μου ανεψιά Ειρήνη για να με βλέπη όταν δεν θα υπάρχω / Γιανούλης Χαλεπάς.
Ο Γιαννούλης Χαλεπάς τον Ιούλιο του 1937. Φωτογραφία με ιδιόχειρη αφιέρωση: Εις την αγαπημένη μου ανεψιά Ειρήνη για να με βλέπη όταν δεν θα υπάρχω / Γιανούλης Χαλεπάς.

 

«Ο Γιαννούλης Χαλεπάς αφηγείται την τραγικήν ζωήν του», β΄ μέρος συνέντευξης στην εφημερίδα Ελληνική, 31/8/1930. Δωρεά Μύρωνα Μπικάκη
«Ο Γιαννούλης Χαλεπάς αφηγείται την τραγικήν ζωήν του», β΄ μέρος συνέντευξης στην εφημερίδα Ελληνική, 31/8/1930. Δωρεά Μύρωνα Μπικάκη

 

Απονομή του Αριστείου Γραμμάτων και Τεχνών από την Ακαδημία Αθηνών, 1927.
Απονομή του Αριστείου Γραμμάτων και Τεχνών από την Ακαδημία Αθηνών, 1927.

 

Αντίγραφο Αριστείου που απονεμήθηκε στον Γιαννούλη Χαλεπά από τη Βασιλική Ακαδημία του Μονάχου, 1875. Δωρεά Μύρωνα Μπικάκη
Αντίγραφο Αριστείου που απονεμήθηκε στον Γιαννούλη Χαλεπά από τη Βασιλική Ακαδημία του Μονάχου, 1875. Δωρεά Μύρωνα Μπικάκη

 

Επιστολή του λαογράφου Κίτσου Μακρή προς τον Γιαννούλη Χαλεπά, 1936. Δωρεά Μύρωνα Μπικάκη
Επιστολή του λαογράφου Κίτσου Μακρή προς τον Γιαννούλη Χαλεπά, 1936. Δωρεά Μύρωνα Μπικάκη

 

Επιστολή για τη διάσωση του έργου του Γιαννούλη Χαλεπά, 1947. Χειρόγραφη επιστολή του 1947 υπογεγραμμένη από τους Δημήτριο Ευαγγελίδη, διευθυντή της Εθνικής Πινακοθήκης, Επαμεινώνδα Θωμόπουλο, ακαδημαϊκό, Μιχάλη Τόμπρο και Ουμβέρτο Αργυρό, καθηγητές Α.Σ.Κ.Τ., Σπύρο Μαρινάτο και Ηλία Μαριολόπουλο, καθηγητές Πανεπιστημίου, Δημήτρη Πικιώνη, Αντώνη Σώχο, Νίκο Χατζηκυριάκο Γκίκα και (;) Κυριαζή, καθηγητές Πολυτεχνείου και (;) Γουναρά, πρύτανη Πολυτεχνείου, για την ανάγκη περισυλλογής και συγκέντρωσης των έργων του Γιαννούλη Χαλεπά στο χώρο που ήταν το εργαστήριό του. Στο αρχείο της Εθνικής Πινακοθήκης υπήρχε το αντίγραφο με μελάνι και χρονολογία Ιούλιος 1947. Το 2012, με δωρεά του Μύρωνα Μπικάκη, προστέθηκαν τρία ακόμη αντίγραφα, γραμμένα με μολύβι.
Επιστολή για τη διάσωση του έργου του Γιαννούλη Χαλεπά, 1947. Χειρόγραφη επιστολή του 1947 υπογεγραμμένη από τους Δημήτριο Ευαγγελίδη, διευθυντή της Εθνικής Πινακοθήκης, Επαμεινώνδα Θωμόπουλο, ακαδημαϊκό, Μιχάλη Τόμπρο και Ουμβέρτο Αργυρό, καθηγητές Α.Σ.Κ.Τ., Σπύρο Μαρινάτο και Ηλία Μαριολόπουλο, καθηγητές Πανεπιστημίου, Δημήτρη Πικιώνη, Αντώνη Σώχο, Νίκο Χατζηκυριάκο Γκίκα και (;) Κυριαζή, καθηγητές Πολυτεχνείου και (;) Γουναρά, πρύτανη Πολυτεχνείου, για την ανάγκη περισυλλογής και συγκέντρωσης των έργων του Γιαννούλη Χαλεπά στο χώρο που ήταν το εργαστήριό του. Στο αρχείο της Εθνικής Πινακοθήκης υπήρχε το αντίγραφο με μελάνι και χρονολογία Ιούλιος 1947. Το 2012, με δωρεά του Μύρωνα Μπικάκη, προστέθηκαν τρία ακόμη αντίγραφα, γραμμένα με μολύβι.

 

 

 

 

Γεννήθηκε, μεγάλωσε και ζει στη Σαλαμίνα. Σπούδασε Φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων και εργάζεται ως εκπαιδευτικός.

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ο  Γιαννούλης Χαλεπάς επιστρέφει στο χωριό του, στην Τήνο
Για την έκθεση, με τίτλο «Γιανούλης Χαλεπάς: επιστροφή στον Πύργο», πρωτότυπα έργα του καλλιτέχνη σε γύψο αλλά και σχέδια, από τις συλλογές της Εθνικής Πινακοθήκης, ταξιδεύουν για πρώτη φορά στην Τήνο.
Το άγαλμα της «Κοιμωμένης» του Χαλεπά μεταφέρεται στη Γλυπτοθήκη
Στη θέση του πρωτότυπου έργου θα τοποθετηθεί ένα αντίγραφο υψηλών προδιαγραφών.
Η ιστορία του ιδιοφυέστερου Έλληνα γλύπτη
Σαν σήμερα το 1938 πεθαίνει ο Γιαννούλης Χαλεπάς

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Δύο έργα του Ελ Γκρέκο ταξιδεύουν από το Μουσείο Μπενάκη στο Grand Palais - Όλο το χρονικό της μεταφοράς
Οι εικόνες «Ο Λουκάς ζωγραφίζει τη Παναγία» και «Η Προσκύνηση των Μάγων» από την πρώιμη περίοδο του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου συμμετέχουν στη μεγάλη αναδρομική έκθεση «Greco» που ανοίγει στο Παρίσι.
Η πολύχρωμη street art των ΚΑΦΑΟ της Αθήνας
83 καλλιτέχνες γέμισαν με τέχνη τα κουτιά του ΟΤΕ στο εμπορικό τρίγωνο της Αθήνας και τα μετέτρεψαν στα πιο instagram friendly σημεία του κέντρου.
Τα ζωγραφικά έργα του Νίκου Κούνδουρου στο 60ό Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης
Το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης παρουσιάζει το σύνολο του ζωγραφικού έργου του Νίκου Κούνδουρου, καλύπτοντας μια περίοδο 75 χρόνων, από τα πρωτόλεια σχέδια μέχρι τα τελευταία του σκιαγραφήματα με μολύβι.
H εκρηκτική συνάντηση του Francis Bacon με τον Peter Beard
Ο Βασίλης Κιμούλης μεταφράζει αποκλειστικά για το LIFO.gr αποσπάσματα από τις συνομιλίες του μεγάλου ζωγράφου με τον γοητευτικό ταξιδευτή και φωτογράφο
Επιτέλους, η πρώτη ατομική έκθεση της Ariana Papademetropoulos στην Αθήνα
Η ελληνικής καταγωγής νεράιδα της ζωγραφικής έρχεται από το Λος Άντζελες με τα ονειρώδη έργα της για μια ατομική έκθεση στην γκαλερί The Breeder
Φράνσις Μπέηκον: «Πάντα ήθελα να ζωγραφίσω το στόμα όπως ο Μονέ ζωγράφιζε το ηλιοβασίλεμα»
Δείτε το σημαντικότερο ντοκουμέντο της μεγαλοφυίας του Φράνσις Μπέηκον, στο BBC το 1963, που επηρέασε όσο ελάχιστα την τέχνη του εικοστού αιώνα. Ο μεγάλος ζωγράφος μιλά στον Ντέιβιντ Σιλβεστερ με ορμητική ειλικρίνεια, διαύγεια και ... κέφι!
Ο William Blake στην Tate Britain. Μία από τις σημαντικότερες εκθέσεις του φθινοπώρου.
Το μουσείο στο οποίο στεγάζεται το εθνικό πάνθεον της βρετανικής τέχνης παρουσιάζει μία μεγάλη αναδρομική έκθεση για έναν καλλιτέχνη που υπήρξε οραματιστής και ριζοσπαστικός όσο κανείς άλλος, για έναν μυθικό ζωγράφο μυθικών σκηνών και επικό ποιητή.
18 αριστουργήματα του Ρέμπραντ από τη συλλογή του Rijksmuseum
Ένα από τα σημαντικότερα μουσεία στον κόσμο βρίσκεται στην πόλη του Άμστερνταμ και φιλοξενεί μερικά από τα σημαντικότερα έργα του σπουδαίου ζωγράφου
Σταύρος Ιωάννου: μια έκθεση του σημαντικού Έλληνα εξπρεσιονιστή ανοίγει απόψε στην Evripides Art Gallery
Στην πρώτη έκθεση μετά τον θάνατό του το 2009, αναφαίνεται δυνατότερη η ανήσυχη, βαθιά συναισθηματική και απελευθερωτική φύση των έργων του.
Στη Σύρο βρίσκεται ένας από τους πρώτους και μέχρι πρότινος άγνωστους πίνακες του Ελ Γκρέκο
Η «Κοίμηση της Θεοτόκου» είναι ένα από τα τρία βεβαιωμένα έργα της πρώιμης περιόδου του Δομήνικου Θεοτοκόπουλου
Δομήνικος Θεοτοκόπουλος: ο ζωγράφος που ο Πικάσο αποκαλούσε «πατέρα»
Σαν σήμερα το 1541 γεννήθηκε στον Χάνδακα, το σημερινό Ηράκλειο Κρήτης
Η Μαρίνα Αμπράμοβιτς επιστρέφει μετά από μισό αιώνα στο Βελιγράδι και σκέφτεται να εγκαταστήσει μόνιμα το αρχείο της στην Αθήνα
Η διάσημη «προβοκατόρισσα» του performance art επέστρεψε αυτές τις μέρες στην πατρίδα της με τη μεγαλύτερη αναδρομική έκθεση της καριέρας της και δηλώνει στα 73 της ότι «θα πεθάνει δουλεύοντας».
Ο Παναγιώτης Πανταζής (Pan Pan) κατάφερε να «πληρώνει τους λογαριασμούς του» από τα κόμικς που σχεδιάζει
Comic artist, illustrator, μουσικός. Γεννήθηκε και ζει στο Πολύγωνο. Μικρός ήθελε να γίνει ποδοσφαιριστής.
Οι ιστορίες των μουσικών του Street Mode Festival έγιναν κόμικς
Επτά δημιουργοί κόμικς έρχονται αντιμέτωποι με επτά μουσικούς, φιλοξενούμενους του Street Mode Festival, στην έκδοση «Song Stories»
10 αριστουργήματα του νέου μουσείου του Ιδρύματος Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή
Πικάσο, Βαν Γκογκ, Σεζάν, Μονέ, Πόλοκ και άλλοι μυθικοί καλλιτέχνες εκπροσωπούνται στη συλλογή του νέου μουσείου Γουλανδρή
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή