Για τη Νάντια Αργυροπούλου, η 9η εκδοχή της Μπιενάλε της Θεσσαλονίκης, της οποίας και είναι η επιμελήτρια, ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2025 με μια εκτροπή, ένα ατύχημα, ένα λειτουργικό σφάλμα: την αναβολή της! Προσκάλεσε τότε δημοσιογράφους, επαγγελματίες της εικαστικής σκηνής αλλά και θεσμικούς παράγοντες της πόλης, στα περίπτερα 2 και 3 της ΔΕΘ-Helexpo που ήταν άδεια εκείνη τη στιγμή, να παρακολουθήσουν την πολυδιάστατη χορευτική περφόρμανς της ομάδας Αερίτες της Πατρίσιας Απέργη με τίτλο «ΔΕΘ ΑΡΘΩ» – με αυτήν ξενάγησε το κοινό «στα θεμέλια, στα ντουβάρια» της επερχόμενης Μπιενάλε. Σειρά προβολών με τίτλο «Moving in Riot» συνέδεσε την κινούμενη εικόνα με την κινητικότητα της εξέγερσης – σε αυτές τις προβολές περιλαμβανόταν και το ιστορικό έργο «100 ώρες του Μάη» των Δήμου Θέου και Φώτη Λαμπρινού με θέμα τη δολοφονία του Γρηγόρη Λαμπράκη στην πόλη. Ταυτόχρονα, η Αργυροπούλου επιμελήθηκε ένα σημαντικό εκθεσιακό αφιέρωμα στην επαναστατική δυναμική της επιστημονικής φαντασίας με τίτλο «Ανατροπή» και έργα του πρωτοποριακού κινηματογραφιστή Ben Rivers, ταινίες του Κώστα Σφήκα και πρότζεκτ της ομάδας Errands.
Η έκθεση αυτή, σε συνεργασία με το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου, σηματοδότησε την ταυτότητα της διοργάνωσης που φέρει τον τίτλο «Όλα πρέπει να αλλάξουν. Ριζοσπαστική Νοημοσύνη. Σαλονίκη 9». Οι εκδηλώσεις που σχεδιάστηκαν ως πρελούδιο περιλάμβαναν ακόμα μία συνεργασία με εκπαιδευτική διάσταση με τη θεσσαλονικιώτικη περιβαλλοντική οργάνωση Μαμαγαία αλλά και με το Φεστιβάλ Πρωτοποριακού Κινηματογράφου της Ταινιοθήκης της Ελλάδος στην Αθήνα. Προβλήθηκε η ταινία «Δολοφονώντας τον διάβολο» (1969) σε σκηνοθεσία της παραγνωρισμένης Τσέχας δημιουργού Ester Krumbachova. Ακολούθησε μια συνεργασία με το 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ τον Μάρτιο, όπου μέσα από ένα σύνολο ταινιών με τίτλο «Αναρχειοθετώντας την αλλαγή», σε επιμέλεια της Αργυροπούλου, ερευνήθηκε η σημασία της παρέκκλισης από το «πρέπον», της απείθεια, της άρνησης, εννοιών που απασχολούν συνολικά την Μπιενάλε αυτή. Σε αυτό το πλαίσιο προβλήθηκαν έργα της ιταλικής επαναστατικής τρανς-φεμινιστικής κολεκτίβας Le Nemesiache, έργα του Valentin Noujaïm με ιστορίες εκτοπισμού, απώλειας και θρήνου από τον Λίβανο ως την Αίγυπτο, το Παρίσι και τα αγγλικά βιομηχανικά ερείπια καθώς και καίριες για την ελληνική αντικουλτούρα ταινίες όπως η «Αρρώστια που δεν έχει γιατρειά. Πάνος Κουτρουμπούσης», «Follow Them: Τέος Ρόμβος & Χαρά Πελεκάνου» καθώς και το ιστορικό «Κουρσάλ».
«Τη φράση “όλα πρέπει να αλλάξουν”, που τη βλέπω να επιστρέφει σε πάρα πολλά συγκείμενα και να την κραδαίνουν πολλοί, τη χρησιμοποιώ για την αμφισημία, την αμφιθυμία, το επείγον, το κοινότοπο και ταυτόχρονα αλλόκοτο και τρομερό, για τη δυνατότητα αντίστασης που αποπνέει».
Στην τελική ευθεία και λίγο πριν από την έναρξη της μπιενάλε στις 23 Μαΐου, η επιμελήτρια με το ευρύ όραμα ξεκαθαρίζει ότι η μεγάλη διαμεσική έκθεση που προετοιμάζει με την ομάδα της, εκτός από τον επιτακτικό και αμφίσημο τίτλο «όλα πρέπει να αλλάξουν», σκόπιμα συμπληρώνεται με την κωδική ονομασία ΡΝΣ9, ακρωνύμιο του «Ριζοσπαστική Νοημοσύνη, Σαλονίκη 9». Σκοπός είναι να επισημανθεί ένα πραγματικά σημαντικό και αναγκαίο είδος νοημοσύνης, αυτό που αναπτύσσεται ανάμεσα στα πράγματα και τα αλλάζει με τρόπο δίκαιο για τους πολλούς και από τα κάτω.
Θεμελιώδες για την περίπτωση της συγκεκριμένης διοργάνωσης είναι ότι εμπνέεται από την «κριτική μυθοπλασία» της σημαντικής Αφροαμερικανίδας θεωρητικού Saidiya Hartman. Με αφετηρία τη μελέτη της για την έννοια της απείθαρχης κίνησης (waywardness) ως καθημερινής πρακτικής, που αποσκοπεί στην αναχαίτιση της «οργανωτικής βίας της εξουσίας και στην αναζήτηση εναλλακτικών τρόπων συλλογικής ζωής», η Μπιενάλε 9 μελέτησε με διεθνή και ελληνικά παραδείγματα τη δυναμική της μικρής κλίμακας, της «αισθητικής κοινωνικότητας» στα χρόνια της αποξένωσης, μια ενδιαφέρουσα πολιτική τοποθέτηση για την περίπλοκη εποχή μας και τα οράματα μιας νέας γενιάς καλλιτεχνών και διανοούμενων. Η Νάντια Αργυροπούλου εξηγεί: «Ενώ δουλεύαμε ήδη πάνω από έναν χρόνο στο συγκεκριμένο εννοιολογικό πλαίσιο της 9ης Μπιενάλε Θεσσαλονίκης, με αναθέσεις νέων έργων και έρευνα σε άλλα, αναγγέλθηκε και η θεματική της Μπιενάλε της Βενετίας σε επιμέλεια της πρόωρα χαμένης Koyo Kouoh με άξονα την “ελάσσονα κλίμακα (minor keys)”.
Είναι σπουδαίο όταν άνθρωποι σε διάφορες πλευρές του κόσμου, σε μέρη “μέγιστα” ή “ελάσσονα”, κεντρικά ή περιφερειακά, όπως τα κατατάσσει και το οργανωμένο πλαίσιο της τέχνης, συντονιζόμαστε ακούσια και προβληματιζόμαστε πάνω στα ίδια πράγματα. Εκεί η απολαυστική μαχητικότητα συναντά την πραγματική κοινότητα της τέχνης. Εκεί γίνεται αντιληπτή και η σημασία της έλλειψης ευκαιριών για όσα άτομα είμαστε στα απόκεντρα του συστήματος. Από την άλλη, έχει και μια ελευθερία η φυγόκεντρη κίνηση, είναι μια απαγκίστρωση από το άγχος του διεθνούς “επιτεύγματος”, της πρωτιάς και της αποκλειστικότητας. Μπορούμε να αρνούμαστε αυτό που μας έχουν αρνηθεί, όπως θα έλεγε και η Hartman, και να φτιάχνουμε άλλες οδούς φυγής και άλλες εστίες παρουσίας. Η Θεσσαλονίκη, με τον δευτεραγωνιστικό της ρόλο σε σχέση με το κέντρο και παρά τον διαχρονικά μητροπολιτικό της χαρακτήρα, η πόλη που ταυτόχρονα οικτίρει και επιθυμεί την πατερναλιστική γενναιοδωρία του αθηνοκεντρικού κράτους είναι ιδανικός τόπος για τέτοιες διερωτήσεις. Εκεί συγκρούονται δυνάμεις βαθιάς συντήρησης με ένα απίθανα πλούσιο οικοσύστημα πρωτοβουλιών της κοινωνίας των πολιτών, ελεύθερης και αλληλέγγυας σκέψης».
Η δημιουργική ανησυχία της Αργυροπούλου ξεκινάει από αυτό που η ίδια αποκαλεί «το σύνορο της γλώσσας», κάτι που γνωρίζουμε όλοι όσοι έχουμε παρακολουθήσει τη δουλειά της που δύκσολα κατατάσσεται. Λέει σχετικά: «Όλα εκείνα που συμπυκνώνει η γλώσσα με γοητεύουν και με ανησυχούν. Κάθε φορά πιάνομαι από ένα γλωσσικό εύρημα και το παιδεύω, άρα και τους κόσμους που αυτό απηχεί και διαμορφώνει. Σήμερα, στην εποχή των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων, της ελλειμματικής προσοχής και της φλυαρίας των εικόνων, όλοι χρησιμοποιούν λέξεις οι οποίες έχουν αδειάσει από το νόημα τους ή εφευρίσκουν άλλες εξίσου αναλώσιμες. Διεκδικήσεις που αποτελούσαν έκφραση των ιστορικών πρωτοποριών, αιτήματα των επαναστατών και της προοδευτικής σκέψης, εξακοντίζονται από τους επικεφαλής και τα φερέφωνα της πιο χυδαίας προπαγάνδας, της γενοκτονικής πλουτοκρατίας και των τεχνο-ολιγαρχών.
Πιο πολύ μιλάει για επανάσταση και αλλαγή η Palantir παρά το Extinction Rebellion ή, έστω, η πρώτη ακούγεται σε νέα και επικίνδυνα ακροατήρια χάρη στην εκφασιστική λειτουργία της τεχνητής νοημοσύνης και το γκέτο των social media. Οι γνώσεις, οι ουτοπίες και διεκδικήσεις του 20ού αιώνα, τον 21ο κυκλοφορούν ως memes ή αφορισμοί σε (ψευδο) δημοκρατίες ντελιριακών παρεξηγήσεων. Το μεγαλύτερο παράδειγμα για το πώς μπορεί να διαστρέφεται η γλώσσα ανάλογα του ποιος τη χρησιμοποιεί και αυτό να καταστέλλει τις ελευθερίες και να επιβάλλει λογοκρισία είναι η γενοκτονία – οικοκτονία - αισθητικοκτονία που συντελείται διαχρονικά στη Γάζα αλλά και στο Σουδάν, όπου μαίνονται πολιτικοοικονομικά και γεωστρατηγικά συμφέροντα. Εκεί κρίνεται πολλαπλώς η ποιητική ηθική (poethics) των καιρών μας. Θα ήθελα να υιοθετήσω εδώ τα λόγια ενός εκ των βασικών συνομιλητών μου στην μπιενάλε, του ακαδημαϊκού T.J. Demos, όπως αποτυπώνονται και στο κείμενό του για την έκθεση. “Για την κριτική αισθητική πρακτική, τα διακυβεύματα εξακολουθούν να μην είναι θεωρητικά αλλά υπαρξιακά. Τι απομένει για την αριστερά όταν οι θεσμοί κενώνονται από τα μέσα; Πρόκειται για σημεία αντίφασης όπου η αισθητική γίνεται καταστασιακή, τακτική – ένα πεδίο για αγώνα. Στο σημείο σύγκλισης τέχνης και πολιτικής, το ερώτημα δεν είναι αν είναι δυνατή η αντίσταση αλλά πώς αυτή θα συγκροτηθεί τώρα, με ποιο κόστος, για ποιον”. Οπότε, τη φράση “όλα πρέπει να αλλάξουν”, που τη βλέπω να επιστρέφει σε πάρα πολλά συγκείμενα και να την κραδαίνουν πολλοί, τη χρησιμοποιώ για την αμφισημία, την αμφιθυμία, το επείγον, το κοινότοπο και ταυτόχρονα αλλόκοτο και τρομερό, για τη δυνατότητα αντίστασης που αποπνέει».
Οι διαδρομές της 9ης εκδοχής της Μπιενάλε ως «παρα-μπιενάλε» περιλαμβάνουν κι άλλα σημαντικά ονόματα δημιουργών που ενισχύουν τον θεωρητικό καμβά της διοργάνωσης, όπως αυτά του καλλιτέχνη Arthur Jafa, κοινωνού μιας «κβαντικής διάστασης της χειραφέτησης» αλλά και της θεωρητικού της Φιλοσοφίας Luce deLire η οποία επιμένει στην καλλιέργεια μιας αυθάδειας που εδράζεται εξίσου σε γνώση και ευχαρίστηση και στην κριτική της βίας της αναπαράστασης, εκθέτει τα πράγματα σε υπερβολικό φως και τελικά τα οικειοποιείται καταχρηστικά. Ως εκ τούτου, η διοργάνωση μοιάζει, αντί να θέτει ερωτήματα, να προτείνει μια «αναρχία απαντήσεων» και τολμηρών χειρονομιών οι οποίες τείνουν προς έργα, ιδέες, πράγματα, χωρίς ωστόσο να τα υπερφωτίζουν και να τα υπερεξηγούν. Ο θεατής έχει την επιλογή να βρει τις σχέσεις και τις διαδρομές του ανάμεσα σε αυτά, «αρκεί να μπει στον κόπο όσων συμβαίνουν εκεί όπως αυτά μπαίνουν στον κόπο τον δικό του» σημειώνει η επιμελήτρια. Η κριτική της εκφασιστικής τεχνιτής νοημοσύνης που αναπαράγει μορφές ανισότητας και κυριαρχίας είναι έντονη στην μπιενάλε και η Αργυροπούλου μνημονεύει στο θέμα αυτό τον Dan McQuillan και το έργο του «Resisting AI: An anti-fascist approach to Artificial Intelligence». Διευκρινίζει: «Βρίσκω άχρηστη ή και επιβλαβή τη συζήτηση για την τεχνητή νοημοσύνη όταν αυτή γίνεται με όρους μιας προβληματικής έξαψης, του ίδιου βλακώδους δέους με το οποίο μιλάνε συχνά τα media για την πολεμική μηχανή του Ισραήλ και της Ρωσίας, τον μάτσο αυταρχισμό ηγετών ή για τα κατασκευαστικά επιτεύγματα ενός σαρωτικού εξευγενισμού και της αέναης ανάπτυξης για τους λίγους. Ένα δέος που στα δικά μου μάτια είναι ντροπιαστικό, νοσηρό. Ο φόβος γι' αυτήν δεν είναι παρά η άλλη πλευρά αυτού του δέους».
Καθώς η Θεσσαλονίκη είναι μια πόλη σε συνεχή μετασχηματισμό, η επιμελήτρια με την ομάδα της έχουν υιοθετήσει σκόπιμα την ανατολικότροπη «Σαλονίκη» όταν αναφέρονται στην πόλη. Εξηγεί: «Πρόκειται για μια καταγωγή παλιά, λαϊκή, προφορική, διαδεδομένη στους δρόμους και στα τραγούδια, η οποία σημαίνει κίνηση από και προς, την αλλο-κοσμοπολίτικη παράδοση της πόλης, τη σχέση της με τον Λεβάντε». Παράλληλα, επέλεξε την «πύκνωση» της εμπειρίας της 9ης εκδοχής της Μπιενάλε σε δύο περίπτερα της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης-Helexpo και στο παρακείμενο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στο κέντρο του αστικού ιστού της πόλης. Το παρελθόν και η χρήση του χώρου της ΔΕΘ είναι στοιχεία της ιστορίας της νεότερης Ελλάδας. Το μέλλον του έχει διχάσει την τοπική κοινωνία που κινείται ανάμεσα σε αντικρουόμενα πλάνα και διαφορετικές αντιλήψεις για την ευημερία και τον δημόσιο χώρο. Η επιμελήτρια αναφέρεται στο φαντασιακό της ανάπτυξης προς τα Βόρεια που η κεντρική πολιτεία έχει διαχρονικά προβάλει στη «συμπρωτεύουσα» και επισημαίνει το αίτημα των ίδιων των πολιτών της όπως διατυπώθηκε μέσα από τη συγκέντρωση χιλιάδων υπογραφών για αλλαγή στα πλάνα ανάπλασης. Η δημόσια συζήτηση γίνεται, ως συνήθως, με όρους μάχης.
Λέει σχετικά: «Το άδηλο αυτού του χώρου, η μη ρομαντική, κακότεχνη πραγματικότητά του που δεν τιθασεύεται, τα φαντάσματά του και η εξαντλητική χρήση του για κάθε λογής δημόσιες συναθροίσεις και συναλλαγές δημιουργούν ένα χοϊκό, ζωντανό, ντελιριακό υλικό. Ένα άλλο πεδίο μάχης είναι η προσπάθεια της επιμέλειας να φτιάξει μια έκθεση τέχνης μέσα σε χώρους εμπορικών διοργανώσεων και τεχνολογικών παρουσιάσεων με μια μικρή ομάδα συνεργατών, είτε εξωτερικών είτε στελεχών του φορέα υλοποίησης MOMUS». Το μείγμα είναι δύσκολο, με άλλες προσλαμβάνουσες και προσδοκίες από κάθε πλευρά. Η επιμελήτρια θίγει την προβληματική πραγματικότητα υποστελεχωμένων δημόσιων οργανισμών που καλούνται να υλοποιήσουν σύνθετες διοργανώσεις χωρίς να έχουν την πείρα, την ευκαιρία ή το θάρρος να διεκδικήσουν και δημιουργήσουν μακροπρόθεσμα και δίκαια βιώσιμες δομές εργασίας. «Αυτή η εμπειρία εργασίας σε μια περιφερειακή μπιενάλε είναι εξίσου σημαντική με τα έργα της και την αισθητική εμπειρία της. Πρέπει να συζητείται ανοιχτά και δημόσια όχι για να δικαιώσει τη μία ή την άλλη πλευρά αλλά για να τελειώσει νεκροζώντανες πρακτικές και να αλλάξει αυτές που έχουν δυνατότητες. Ο τίτλος της έκθεσης αφορά και τα στοιχεία της ίδιας και δοκιμάζεται στο πεδίο της πρώτα απ' όλα».
Με την ίδια επιμελητική λογική η Μπιενάλε 9 διεκδικεί και αναγγέλλει ως τόπο της και τον περίφημο υδροβιότοπο που ξεκινά μετά το Καλοχώρι στα δυτικά της πόλης· δεν θα στηθούν εκθέματα, αποτελεί το μεταίχμιο μεταξύ αστικού και υπαίθριου, καταδεικνύοντας την εμπειρία της σύντομης μετάβασης από τον ένα τόπο στον άλλο. Η επιμελήτρια μετατοπίζει, έτσι, τη συζήτηση στην οικολογία και στα κοινά. Η επίσκεψη εκεί, η περιπλάνηση θα προσπαθήσουν να απλώσουν τη Θεσσαλονίκη από τις πάλαι ποτέ δημόσιες βρύσες της πόλης στα τέσσερα ποτάμια που εκβάλλουν στο πολύτιμο για τη ζωή της περιοχής (και όχι μόνο) Δέλτα. Δεν αποτελεί, λοιπόν, έκπληξη το ότι το πρώτο έργο που θα συναντάει ο επισκέπτης μπαίνοντας στο περίπτερο της ΔΕΘ θα είναι του Jakob Kudsk Steensen, του διεθνούς καλλιτέχνη που μέσα από πολυετείς έρευνες και με τη χρήση υπερσύγχρονων τεχνολογιών μελέτησε την εξαφάνιση των υδροβιότοπων του Βερολίνου. Το Καλοχώρι δεν είναι μακριά, αρκεί να το αποφασίσεις να πας μέχρι εκεί.
Στην Μπιενάλε 9 συμμετέχουν περισσότεροι από 40 καλλιτέχνες, ενώ υπάρχουν έργα που είναι απολύτως απτικά ή και ηχητικά. Συνυπάρχει έτσι η περίπτωση του δαιμόνιου μηχανικού και εφευρέτη Δημήτρη Κορρέ, που σχεδιάζει τις απίθανα λεπτομερείς κατασκευές του με στιλό, με τη φωνή της γεννημένης στην πόλη σπουδαίας ποιήτριας Μάτσης Χατζηλαζάρου που διαβάζει τα ερωτικά της ποιήματα. Η αναζήτηση της ιστορίας και της σημασίας του ραδιοφώνου στην πόλη όπου δημιουργήθηκε ο πρώτος ραδιοφωνικός σταθμός της Ελλάδας και των Βαλκανίων συνυπάρχει με το πρώτο μεγάλο αφιέρωμα στην πρωτοπόρο καλλιτέχνιδα της περφόρμανς Μαρία Καραβέλα, ένα σημαντικό αφιέρωμα στην επαναστατική λειτουργία του χορού και ένα homage στο περιοδικό «Πάλι», άλλα και στην κατανόηση των αρχείων σήμερα. Η Αργυροπούλου επιδιώκει να αναδείξει συνδέσεις και αντιπαραθέσεις στο εύρος του θρυλικού εντύπου της δεκαετίας του 1960 με έργα και ιστορίες από τον κόσμο του Νάνου Βαλαωρίτη, του Μίνου Αργυράκη, του Πάνου Κουτρουμπούση και του γεννημένου στη Θεσσαλονίκη Λεωνίδα Χρηστάκη, κοιτάζοντας και προς την αντίστοιχη παράδοση και σύγχρονη εναλλακτική κουλτούρα της πόλης. Μέσα από πολλαπλούς σταθμούς ανάγνωσης ενός του εκθεσιακού χώρου, το διάβασμα προτείνεται ως επαναστατική πράξη, ενώ παρουσιάζονται λοξές προσεγγίσεις και αφηγήσεις.
Παράλληλα, στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης-MΟMUS θα παρουσιαστεί ένα αφιέρωμα στα αρχεία επαναστατικών κινημάτων με ειδική αναφορά σε τρία σημαντικά κινήματα του 20ού αιώνα: σουρεαλισμός, καταστασιακοί (σε συνεπιμέλεια με τη Βανέσσα Θεοδωροπούλου), ρωσική πρωτοπορία. Τι επιβιώνει σήμερα ή πως επαναδιατυπώνεται το αίτημα για αλλαγή, επανάσταση και ελευθερία; Στους καταστασιακούς, αλλά και στη γενικότερη προσοχή που δίνει η επιμελητική ομάδα στη σημασία του παιχνιδιού οφείλεται και η πλέον πρωτότυπη πρωτοβουλία της μπιενάλε: στο πλαίσιο σειράς δράσεων με τίτλο «Playing Otherwise» («Παίζοντας αλλιώς») θα οργανωθεί για πρώτη φορά στην Ελλάδα ένας αγώνας τριπλού ποδοσφαίρου (3-sided football) ανάμεσα σε queer και αυτο-οργανωμένες ομάδες. Σε συνεργασία με την πλατφόρμα Another Football και το Ίδρυμα Χάινριχ Μπελ - Γραφείο Θεσσαλονίκης θα δοκιμαστεί η θεωρία της «τριολεκτικής» του Asger Jorn, η οποία επιχείρησε να διεμβολίσει την πρωτοκαθεδρία της διαλεκτικής και της δυαδικότητας, του όλου ιδεολογικο-οικονομικού πλαισίου στο οποίο αναπτύσσονται και τα παιχνίδια πολέμου. Κυρίως θα φέρει στο προσκήνιο της πόλης τη σημασία του «παίζειν», την παρουσία του ποδοσφαίρου στις φτωχογειτονιές του κόσμου, την αλληλέγγυα ταξική συνείδηση των ομάδων που άλλαξαν τον κόσμο με μια μπάλα, τη χαρά όσων μοιράζονται εξίσου αποτυχίες και αποτυχίες, αναγνωρίζοντας την αξία του άλλου.
Η Μπιενάλε 9 ανοίγει στις 23 Μαΐου και θα διαρκέσει έως τις 5 Ιουλίου 2026. Στο δελτίο τύπου της διοργάνωσης εμφανίζεται μια φράση που ίσως συνοψίζει καλύτερα τις προθέσεις της και ανήκει στην Gayatri Chakravorty Spivak: «Η επανάσταση είναι σαν τις δουλειές του σπιτιού – πρέπει να τις κάνεις κάθε μέρα».
Ταυτότητα της διοργάνωσης
Επιμέλεια: Νάντια Αργυροπούλου
Οπτική Ταυτότητα: Studio Precarity
Αρχιτεκτονικός σχεδιασμός: Y2K Architects
Βοηθός επιμελήτριας: Έβελυν Ζέμπου
Σχεδιασμός φωτισμού: Edeko Lighting Studio
Σύμβουλος οπτικοακουστικών: Μάκης Φάρος
Ομάδα παραγωγής MOMUS: Αγγελική Χαριστού, Σίλια Φασιανού, Ευτυχία Πετρίδου
Οργάνωση και υλοποίηση:
MOMUS-Μητροπολιτικός Οργανισμός Μουσείων Εικαστικών Τεχνών Θεσσαλονίκης, σε συνδιοργάνωση με ΔΕΘ-Helexpo
Εταίροι: Δήμος Θεσσαλονίκης, Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης
Δημιουργικοί εταίροι: Ίδρυμα Χάινριχ Μπελ - Γραφείο Θεσσαλονίκης, Another Football, Mamagea
Η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΣΠΑ – Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Κεντρική Μακεδονία»).
