Οι συγκλονιστικές εικόνες παιδιών λιμοκτονούντων στη Γάζα, υπό τον ισραηλινό αποκλεισμό, και οικογένειες που πενθούν τα πάνω από 61.000 θύματα, έχουν προκαλέσει διεθνή οργή. Ωστόσο, το εσωτερικό κλίμα στο Ισραήλ δείχνει μια πολύ διαφορετική στάση.
Έρευνα του Israel Democracy Institute (IDI), στα τέλη Ιουλίου, καταγράφει ότι 79% των Εβραίων Ισραηλινών δηλώνουν «ελάχιστα» έως «καθόλου» ταραγμένοι από τις αναφορές για πείνα και ανθρώπινο πόνο στη Γάζα.
Αντανακλώντας την κατάσταση, η ειδικός στα μέσα ενημέρωσης Anat Saragusti υπογραμμίζει: «Μέχρι πριν από λίγες εβδομάδες, μπορείτε να μετρήσετε στα δάχτυλα του χεριού τα ρεπορτάζ από τη Γάζα που δεν έχουν φιλτραριστεί από τον ισραηλινό στρατό (IDF)». Άλλα mainstream μέσα – εκτός από αριστερούς τίτλους όπως η Haaretz – απέφευγαν εντελώς το θέμα: δεν προβάλλονταν οι ανθρώπινοι θάνατοι ούτε τα παιδιά που σκοτώθηκαν στον πόλεμο. Το ισραηλινό κοινό, ουσιαστικά, δεν τα έβλεπε. Τα πρόσφατα διεθνή δημοσιεύματα για την πείνα ώθησαν κάποια ισραηλινά μέσα να αρχίσουν να το καλύπτουν, αλλά ως διαφωνούμενο θέμα.
Από τις επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, η δημόσια συζήτηση στο Ισραήλ εστιάζεται στην εθνική ασφάλεια, τους ομήρους και τους στρατιωτικούς στόχους στη Γάζα. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ανθρωπιστική κρίση γίνεται περιθωριακό ζήτημα. Οι κυρίαρχοι σχολιαστές υιοθετούν αφηγήματα υπέρ της κυβέρνησης – και εν πολλοίς της πιο δεξιάς κυβέρνησης στην ιστορία του Ισραήλ.
Αντιδρώντας στις διεθνείς καταγγελίες, η ισραηλινή ηγεσία υποστήριξε ότι η πείνα στη Γάζα αποτελεί «κατασκευασμένη εκστρατεία» της Χαμάς. Συγκεκριμένα, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε: «Δεν υπάρχει πολιτική πείνας στη Γάζα και δεν υπάρχει πείνα στη Γάζα».
Από την πλευρά του, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Τροφίμων αναφέρει ότι το 1/3 του πληθυσμού της Γάζας περνά μέρες χωρίς φαγητό, ενώ μισό εκατομμύριο άνθρωποι βρίσκονται στο χείλος της λιμοκτονίας. Η ομάδα IPC επισημαίνει ότι η χειρότερη εκδοχή λιμού εξελίσσεται στην Γάζα και ζητά επειγόντως κατάπαυση του πυρός. Ο OCHA ενημερώνει ότι ακόμα πέντε άνθρωποι πέθαναν την περασμένη εβδομάδα από πείνα, με συνολικούς θανάτους από ασιτία να φτάνουν τους 227, εκ των οποίων 103 παιδιά.
Γάζα: Αντίδραση στο εσωτερικό του Ισραήλ και στο εξωτερικό
Ακόμα και ο Ντόναλντ Τραμπ, ρωτήθηκε αν συμφωνεί με την απάντηση του Νετανιάχου. Η απάντησή του: «Δεν ξέρω… αυτά τα παιδιά μοιάζουν πολύ πεινασμένα… αυτό είναι πραγματικό φαινόμενο πείνας.»
Σε μια ασυνήθιστη συνέντευξη τύπου στην Ιερουσαλήμ, ο Νετανιάχου παρουσίασε φωτογραφίες παιδιών σκελετωμένων, τις χαρακτήρισε ψεύτικες και τμήμα πλεκτάνης της Χαμάς. Τις συνέκρινε με φωτογραφία του Ομήρου Εβιτάρ Νταβίντ – με την εικόνα της σατρωμένης πείνας να ερμηνεύεται ως ένδειξη ότι οι μαχητές τρώνε ενώ οι όμηροι πεινούν.
Ένα αυξανόμενο τμήμα Ισραηλινών διανοούμενων, όπως ο συγγραφέας David Grossman, περιγράφει την κατάσταση ως “γενοκτονία”. Παρά τη δυναμική, παραμένουν μειοψηφία, καθώς η πλειονότητα επιμένει στο κυβερνητικό αφήγημα. Στις θερμές γειτονιές της Ιερουσαλήμ, όπου οι εντάσεις Ισραηλινών και Αράβων είναι έντονες, η πλειοψηφία εξακολουθεί να ευθυγραμμίζεται με αυτό το αφήγημα. Στην ερώτηση για τη δυστυχία των παιδιών της Γάζας, μια 34χρονη απάντησε: «Ο κόσμος σκέφτεται μόνο τα παιδιά της Γάζας. Η Χαμάς πρέπει να σκεφτεί τα δικά της παιδιά. Εμείς πρέπει να σκεφτόμαστε την ασφάλεια της χώρας μας».
Ένας 21χρονος πρόσθεσε: «Η Χαμάς θέλει να αυξήσει τους θανάτους για να στρέψει όλο τον κόσμο εναντίον του Ισραήλ. Τα μέσα είχαν τη δύναμη να κάνουν τεράστιο καλό. Αλλά επέλεξαν ψεύτικες ειδήσεις».
Περιορισμένη πρόσβαση στα διεθνή ΜΜΕ
Από τις επιθέσεις του 2023, το Ισραήλ σχεδόν απαγόρευσε την πρόσβαση ξένων δημοσιογράφων στη Γάζα – πρωτοφανής κίνηση σε σύγχρονη σύγκρουση.
Οργανισμοί όπως Reporters Without Borders και το Committee to Protect Journalists ζητούν άνοιγμα της Γάζας στα μέσα ενημέρωσης. Οι υποστηρικτές αυτής της πολιτικής θεωρούν τον αποκλεισμό συνδυασμό περιορισμού ανεξάρτητης εποπτείας και έλεγχος της αφήγησης.
Όπως λέει η Saragusti: «Ο μόνος τρόπος να μπεις στη Γάζα και να καλύψεις τον πόλεμο είναι μέσω ένταξης σε ισραηλινές στρατιωτικές μονάδες – και ακόμα αυτό επιτρέπεται σπάνια. Δεν υπάρχει ανεξάρτητη δημοσιογραφία στη Γάζα. Μόνο Παλαιστίνιοι δημοσιογράφοι, πολλοί εκ των οποίων έχουν σκοτωθεί. Το Ισραήλ υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει πείνα, αλλά δεν επιτρέπει στη διεθνή δημοσιογραφία να ελέγξει η ίδια αν υπήρξε πείνα.»
Μέχρι στιγμής, σύμφωνα με την ίδια, ο δημοσιογραφικός αποκλεισμός πέτυχε τον στόχο του πλήρως.
Με πληροφορίες από Guardian
