Το πρώτο κύμα προφυλακίσεων στη νέα Συρία ήρθε σχεδόν άμεσα, λίγο αφότου το νέο καθεστώς υπό τον Άχμεντ αλ Σάρα και οι μαχητές του άνοιξαν τις πύλες σε ορισμένες από τις φυλακές του Μπασάρ αλ-Άσαντ.
Έναν χρόνο μετά τη δέσμευση του νέου ηγέτη της Συρίας να «κλείσει τις διαβόητες φυλακές» του Μπασάρ αλ-Άσαντ, όπου υπήρχαν συστηματικές καταγγελίες για κακοποιήσεις και θανατώσεις κρατουμένων, τα κέντρα κράτησης λειτουργούν ξανά.
Ξυλοδαρμοί, εκβιασμοί και άλλες κακοποιήσεις έχουν επανεμφανιστεί. Η επαναλειτουργία των εγκαταστάσεων της εποχής Άσαντ υπογραμμίζει τη δυσκολία της χώρας να οικοδομήσει μια σταθερή νέα τάξη, υπογραμμίζει το ειδησεογραφικό πρακτορείο Reuters στη νέα του έρευνα για τις συνθήκες κράτησης στη Συρία.
Συρία: Τα κύματα συλλήψεων στην εποχή αλ Σάρα
Η πρώτη μαζική φάση συλλήψεων στη «νέα Συρία» ξεκίνησε σχεδόν αμέσως, λίγο μετά τη στιγμή που οι νικηφόροι αντάρτες άνοιξαν τις πόρτες των διαβόητων φυλακών του Μπασάρ αλ-Άσαντ.
Καθώς απλοί Σύροι εισέβαλαν τον Δεκέμβριο του 2024 σε κέντρα κράτησης αναζητώντας συγγενείς που είχαν εξαφανιστεί επί καθεστώτος Άσαντ, χιλιάδες στρατιώτες του ανατραπέντος καθεστώτος -αξιωματικοί και απλοί στρατιώτες- συνελήφθησαν από τις νέες δυνάμεις.
Ακολούθησε δεύτερο κύμα συλλήψεων στα τέλη του χειμώνα: εκατοντάδες άτομα από τη μειονότητα των Αλαουιτών, κυρίως άνδρες, συνελήφθησαν σε όλη τη Συρία. Οι συλλήψεις κορυφώθηκαν μετά από σύντομη εξέγερση στις παράκτιες περιοχές τον Μάρτιο, η οποία στοίχισε τη ζωή σε δεκάδες μέλη των δυνάμεων ασφαλείας και προκάλεσε αντίποινα που άφησαν σχεδόν 1.500 Αλαουίτες νεκρούς. Οι συλλήψεις συνεχίζονται μέχρι σήμερα.
Το καλοκαίρι ακολούθησε τρίτο κύμα μαζικών κρατήσεων, αυτή τη φορά στον νότο, μεταξύ της μειονότητας των Δρούζων, έπειτα από ξέσπασμα διαθρησκευτικής βίας, με εκατοντάδες νεκρούς και κατηγορίες κατά κυβερνητικών δυνάμεων για συνοπτικές εκτελέσεις και άλλες κακοποιήσεις.
Συρία: Συλλήψεις στο όνομα της «ασφάλειας»
Παράλληλα, σημειώθηκαν συλλήψεις ανθρώπων από όλες τις κοινότητες στο όνομα της «ασφάλειας»: πολλοί, κυρίως Σουνίτες, κατηγορήθηκαν για αόριστες σχέσεις με το καθεστώς Άσαντ· ακτιβιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων· Χριστιανοί που καταγγέλλουν ότι εκβιάστηκαν για χρήματα ή πληροφορίες· Σιίτες που συνελήφθησαν σε σημεία ελέγχου και κατηγορήθηκαν για σχέσεις με το Ιράν ή τη Χεζμπολάχ.
Φυλακές και κέντρα κράτησης που επί Άσαντ φιλοξενούσαν δεκάδες χιλιάδες κρατούμενους είναι ξανά γεμάτα με Σύρους που κρατούνται από τις δυνάμεις ασφαλείας του προέδρου Άχμεντ αλ-Σαράα, χωρίς επίσημες κατηγορίες, σύμφωνα με έρευνα του Reuters.
Το Reuters συγκέντρωσε τα ονόματα τουλάχιστον 829 ατόμων που συνελήφθησαν για λόγους ασφαλείας τον τελευταίο χρόνο, βασιζόμενο σε συνεντεύξεις με οικογένειες κρατουμένων και πρώην κρατούμενους, καθώς και σε λίστες επισκέψεων συγγενών σε επτά φυλακές. Οι μαρτυρίες δείχνουν ότι ο πραγματικός αριθμός είναι πολύ μεγαλύτερος.
Συρία: Η επιστροφή των βασανιστηρίων
Σύμφωνα με δεκάδες συνεντεύξεις, πρακτικές που οι Σύροι πίστευαν ότι θα τελείωναν με την πτώση του Άσαντ έχουν επιστρέψει: κρατήσεις χωρίς κατηγορίες ή έγγραφα, βασανιστήρια, θάνατοι υπό κράτηση που δεν καταγράφονται. Τουλάχιστον 14 οικογένειες κατήγγειλαν εκβιασμούς, με απαιτήσεις χρημάτων για την απελευθέρωση συγγενών τους.
Τον Δεκέμβριο του 2024, ο Σαράα είχε δεσμευτεί να «κλείσει τις διαβόητες φυλακές» του παλιού καθεστώτος. Ωστόσο, το Reuters διαπίστωσε ότι τουλάχιστον 28 φυλακές και κέντρα κράτησης της εποχής Άσαντ λειτούργησαν ξανά μέσα στον τελευταίο χρόνο.
Το υπουργείο Πληροφόρησης της Συρίας απάντησε ότι πολλές συλλήψεις σχετίζονται με εγκλήματα του προηγούμενου καθεστώτος και με απειλές κατά της ασφάλειας. Ανέφερε επίσης ότι περισσότεροι κρατούμενοι απελευθερώθηκαν απ’ όσους βρίσκονται σήμερα υπό κράτηση, χωρίς να δώσει αριθμούς.
Οι εγκαταστάσεις περιλαμβάνουν μεγάλες φυλακές, κέντρα κράτησης σε πρώην συγκροτήματα μυστικών υπηρεσιών και μικρά κρατητήρια σε αστυνομικά τμήματα και σημεία ελέγχου. Οι κρατούμενοι έχουν ελάχιστη πρόσβαση σε δικηγόρους ή οικογένειες, ενώ σε πολλές περιπτώσεις οι συγγενείς χάνουν τα ίχνη τους για μήνες.
Συρία: Υπερπληθυσμός και 11 θάνατοι στις φυλακές
Πρώην κρατούμενοι περιγράφουν απάνθρωπες συνθήκες: υπερπληθυσμό, ελάχιστο φαγητό, δερματικές ασθένειες λόγω έλλειψης σαπουνιού, ξυλοδαρμούς και κακομεταχείριση. Το Reuters τεκμηρίωσε τουλάχιστον 11 θανάτους υπό κράτηση μέσα στο 2025.
Η αγριότητα δεν φτάνει τα επίπεδα του καθεστώτος Άσαντ - υπό τον οποίο εξαφανίστηκαν πάνω από 100.000 άνθρωποι και ανακαλύπτονται ακόμη μαζικοί τάφοι. Όμως, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων προειδοποιούν ότι οι μαζικές συλλήψεις και οι εξαφανίσεις ρίχνουν βαριά σκιά στη νέα κυβέρνηση.
Το γραφείο ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ΟΗΕ δήλωσε ότι έχει καταγράψει «ανησυχητικές μαρτυρίες για συνοπτικές εκτελέσεις, αυθαίρετες δολοφονίες και απαγωγές» μετά την πτώση του Άσαντ.
Όπως είπε χαρακτηριστικά ένας πρώην κρατούμενος στο Reuters: «Το καθεστώς έπεσε, αλλά αυτοί που κυβερνούν σήμερα μετέτρεψαν τις φυλακές του Άσαντ σε νέες φυλακές. Είναι το πιο παράλογο πράγμα που έχω δει στη ζωή μου».
Με πληροφορίες από Reuters
