Μια μυστική αποστολή όπλων σε λιμάνι της Υεμένης ήταν το επεισόδιο που έβγαλε οριστικά στην επιφάνεια τη βαθιά κρίση στις σχέσεις μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Η άλλοτε στενή συμμαχία των δύο ισχυρότερων χωρών του Κόλπου έχει πλέον μετατραπεί σε ανοιχτή αντιπαράθεση, με σοβαρές γεωπολιτικές προεκτάσεις για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Σαουδική Αραβία - Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα: Γιατί δεν τα βρήκαν στην Υεμένη
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλούνται διπλωματικές και στρατιωτικές πηγές, το Ριάντ κατηγόρησε το Άμπου Ντάμπι ότι προμήθευε όπλα και τεθωρακισμένα στο Νότιο Μεταβατικό Συμβούλιο (STC), μια αυτονομιστική οργάνωση στην Υεμένη που υποστηρίζεται από τα Εμιράτα. Η οργάνωση είχε καταλάβει επαρχίες κοντά στα σύνορα με τη Σαουδική Αραβία, αγνοώντας τις σαουδαραβικές πιέσεις για αποχώρηση.
Η αντίδραση του Ριάντ ήταν άμεση: βομβάρδισε το φορτίο, κατηγόρησε δημόσια τα Εμιράτα για υπονόμευση της σταθερότητας στην Υεμένη και ζήτησε την πλήρη αποχώρηση των δυνάμεων από τη χώρα. Το Άμπου Ντάμπι αρνήθηκε τις κατηγορίες, ωστόσο ανακοίνωσε ότι θα αποσύρει τα στρατεύματά του, σε μια προσπάθεια αποκλιμάκωσης.
Σαουδική Αραβία - Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα: Δύο ηγέτες, δύο οράματα
Η σύγκρουση φέρνει αντιμέτωπους τους δύο ισχυρότερους άνδρες του αραβικού κόσμου: τον πρίγκιπα διάδοχο της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν (MBS) και τον πρόεδρο των ΗΑΕ, Σεΐχη Ζαγέντ μπιν Σουλτάν αλ Ναχαγιάν.
Πριν από μία δεκαετία, η σχέση τους έμοιαζε στρατηγικά ακλόνητη. Τα Εμιράτα στήριξαν τον MBS στις μεταρρυθμίσεις του, στην προσπάθειά του να εκσυγχρονίσει το βασίλειο και να περιορίσει τον θρησκευτικό συντηρητισμό. Μαζί ηγήθηκαν της στρατιωτικής επέμβασης στην Υεμένη το 2015 και του αποκλεισμού του Κατάρ το 2017.
Όμως όσο ο MBS ενίσχυε την εξουσία του και διεκδικούσε πρωταγωνιστικό ρόλο στη διεθνή σκηνή, οι φιλοδοξίες των δύο χωρών άρχισαν να συγκρούονται. Η Σαουδική Αραβία θεωρεί ότι, λόγω μεγέθους και συμβολικής ισχύος, τής ανήκει η ηγεμονία στον Κόλπο. Τα Εμιράτα, από την άλλη, προβάλλουν το μοντέλο του «ευέλικτου παίκτη» με ισχυρή οικονομία, διεθνείς διασυνδέσεις και επιρροή στη Δύση.
Η ένταση δεν περιορίζεται στο πεδίο των μαχών. Από το 2021, η Σαουδική Αραβία πίεσε πολυεθνικές εταιρείες να μεταφέρουν τις περιφερειακές τους έδρες από το Ντουμπάι στο Ριάντ, απειλώντας ότι διαφορετικά θα χάσουν κρατικά συμβόλαια. Στα Εμιράτα, η κίνηση αυτή θεωρήθηκε ευθεία επίθεση στον ρόλο του Ντουμπάι ως οικονομικού κόμβου της περιοχής.
Παράλληλα, διαφωνίες υπάρχουν για τη Συρία, τον εμφύλιο στο Σουδάν και τις ποσοστώσεις παραγωγής πετρελαίου στον ΟΠΕΚ+, όπου η Σαουδική Αραβία έχει τον πρώτο λόγο.
Υεμένη, Σουδάν και ο κίνδυνος γενικευμένης ρήξης
Στον πόλεμο της Υεμένης, το Ριάντ επιδιώκει πλέον απεμπλοκή και σταθερότητα, καθώς ο MBS επικεντρώνεται στο εσωτερικό πρόγραμμα για την αναβάθμιση της Σαουδικής Αραβίας μέχρι το 2030. Αντίθετα, η στήριξη των Εμιράτων σε τοπικούς συμμάχους, όπως το STC, θεωρείται από τους Σαουδάραβες απειλή για την εθνική τους ασφάλεια.
Στο Σουδάν, οι δύο χώρες βρίσκονται επίσης σε αντίπαλα στρατόπεδα, με τη Σαουδική Αραβία να στηρίζει τον τακτικό στρατό και τα Εμιράτα να κατηγορούνται ότι ευνοούν παραστρατιωτικές δυνάμεις, κατηγορίες που το Άμπου Ντάμπι απορρίπτει.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι η κρίση αυτή υπονομεύει κάθε προσπάθεια επίλυσης των μεγάλων ανοιχτών μετώπων της περιοχής - από την Υεμένη και τη Γάζα μέχρι τη Συρία και το Σουδάν. Παρότι και οι δύο πλευρές μιλούν ακόμη για «αδελφικές σχέσεις», η πραγματικότητα δείχνει μια βαθιά γεωπολιτική αντιπαλότητα.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν η συμμαχία Σαουδικής Αραβίας–ΗΑΕ έχει τελειώσει, αλλά αν ο ανταγωνισμός των δύο ισχυρών ανδρών του Κόλπου θα εξελιχθεί σε προσωπική αναμέτρηση με απρόβλεπτες συνέπειες για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
Με πληροφορίες από Financial Times
