Η υπογραφή ιστορικής συμφωνίας ειρήνης μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν την Παρασκευή στον Λευκό Οίκο, παρουσία του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ανοίγει νέο κεφάλαιο στις σχέσεις των δύο χωρών μετά από σχεδόν τέσσερις δεκαετίες συγκρούσεων για το Ναγκόρνο-Καραμπάχ.
Στο επίκεντρο της συμφωνίας βρίσκεται η δημιουργία ενός νέου διαμετακομιστικού διαδρόμου, που θα ονομαστεί «Διαδρομή Τραμπ για Διεθνή Ειρήνη και Ευημερία» (Trump Route for International Peace and Prosperity). Ο διάδρομος αυτός θα συνδέει την ηπειρωτική επικράτεια του Αζερμπαϊτζάν με τον αυτόνομο θύλακα του Ναχτσιβάν, ο οποίος συνορεύει με την Τουρκία, μέσω αρμενικού εδάφους μήκους 32 χιλιομέτρων.
Η οικονομική και γεωπολιτική σημασία της συμφωνίας Αρμενίας - Αζερμπαϊτζάν
Για το Μπακού, η «Διαδρομή Τραμπ» προσφέρει απευθείας χερσαία σύνδεση με το Ναχτσιβάν, ενισχύει τη συνεργασία με την Τουρκία και εδραιώνει τα κέρδη του Αζερμπαϊτζάν μετά τον πόλεμο, μέσα από μια μορφή «διπλωματίας υποδομών». Παράλληλα, ενισχύει τη θέση της χώρας ως κομβικού διαμετακομιστικού και ενεργειακού κόμβου σε παγκόσμιο επίπεδο.
Για την Αρμενία, ο διάδρομος αποτελεί ευκαιρία για ένταξη σε ευρύτερα εμπορικά δίκτυα, διαφοροποίηση της οικονομίας και προσέλκυση ξένων επενδύσεων, με γεωπολιτικά οφέλη που μπορούν να συμβάλουν στην ομαλοποίηση των σχέσεων με τους γείτονες. Η συμφωνία προβλέπει ότι η λειτουργία του διαδρόμου θα γίνεται υπό αρμενικό νομικό καθεστώς, ενώ οι ΗΠΑ θα μισθώσουν τη γη σε κοινοπραξία ιδιωτικών εταιρειών για την ανάπτυξη και διαχείριση των υποδομών.
Σχεδιαστικά, περιλαμβάνει σιδηροδρομική γραμμή, αγωγούς πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς και καλώδια οπτικών ινών, διευκολύνοντας τόσο τη μεταφορά εμπορευμάτων όσο και, σε δεύτερο στάδιο, την κίνηση ανθρώπων.
Τέλος σε έναν κύκλο συγκρούσεων
Η ειρηνευτική συμφωνία έρχεται σχεδόν έναν χρόνο μετά την ταχεία στρατιωτική επιχείρηση του Αζερμπαϊτζάν, με την οποία επανέκτησε πλήρως το Ναγκόρνο-Καραμπάχ, οδηγώντας στην αποχώρηση περισσότερων από 100.000 Αρμενίων κατοίκων. Οι δύο πλευρές δεσμεύθηκαν να τερματίσουν οριστικά τις εχθροπραξίες, να αποκαταστήσουν διπλωματικές σχέσεις και να σεβαστούν την εδαφική ακεραιότητα εκατέρωθεν.
Στο πλαίσιο της συμφωνίας, υπέγραψαν επίσης κοινή επιστολή για τη διάλυση της Ομάδας Μινσκ του ΟΑΣΕ – του μηχανισμού διαμεσολάβησης που δημιουργήθηκε το 1992 και είχε συμπροεδρεύσει η Γαλλία, οι ΗΠΑ και η Ρωσία.
Πλήγμα στη ρωσική επιρροή
Η συμφωνία αποτελεί σοβαρό γεωπολιτικό πλήγμα για τη Μόσχα, η οποία για δεκαετίες διατηρούσε καθοριστικό ρόλο στις ισορροπίες του Νότιου Καυκάσου. Η απομάκρυνση Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν από τη ρωσική σφαίρα επιρροής και η επιλογή της Ουάσινγκτον ως τόπου υπογραφής στέλνουν σαφές μήνυμα αλλαγής προσανατολισμού.
Η Ε.Ε. χαιρέτισε τη συμφωνία, χαρακτηρίζοντάς την «βήμα προς μια βιώσιμη ειρήνη» και κάλεσε σε πλήρη εφαρμογή των συμφωνηθέντων.
Με πληροφορίες από Euronews, DW
