Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν συμφώνησαν σε κατάπαυση του πυρός διάρκειας δύο εβδομάδων, λίγο πριν από τη λήξη του τελεσιγράφου που είχε θέσει ο Ντόναλντ Τραμπ για ενδεχόμενη κλιμάκωση των επιθέσεων.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι έλαβε από την Τεχεράνη ένα σχέδιο 10 σημείων, το οποίο χαρακτήρισε «βάση για διαπραγμάτευση». Το σχέδιο αυτό φέρεται να διαβιβάστηκε μέσω του Πακιστάν, με πληροφορίες να κάνουν λόγο και για διακριτική εμπλοκή της Κίνας στις πιέσεις προς το Ιράν.
Η συμφωνία περιλαμβάνει την προσωρινή επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, ενώ, σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, το Ισραήλ έχει επίσης συμφωνήσει με την απόφαση για παύση των επιθέσεων. Ωστόσο, το Ισραήλ ξεκαθάρισε ότι δε θεωρεί τον Λίβανο μέρος της συμφωνίας και σήμερα Τετάρτη εξαπέλυσε νέο, σφοδρό κύμα επιθέσεων στο κέντρο της Βυρητού, που άφησε δεκάδες νεκρούς. Λίγες ώρες αργότερα, η Τεχεράνη ανακοίνωσε ότι θα αποσυρθεί από την εκεχειρία σε περίπτωση που δε σταματήσουν οι επιθέσεις στον Λίβανο, αφήνοντας το μέλλον της κατάπαυσης του πυρός μετέωρο.
Σύμφωνα με ιρανικά κρατικά μέσα, το σχέδιο θέτει ως προϋπόθεση για τον τερματισμό του πολέμου την αποδοχή συγκεκριμένων όρων, αρκετοί από τους οποίους έχουν απορριφθεί στο παρελθόν από τις ΗΠΑ.
Οι όροι του Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- η πλήρης άρση όλων των κυρώσεων σε βάρος του Ιράν
- η διατήρηση του ελέγχου των Στενών του Ορμούζ από την Τεχεράνη
- η αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από τη Μέση Ανατολή
- η παύση επιθέσεων κατά του Ιράν και των συμμάχων του
- η αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων
- η υιοθέτηση δεσμευτικού ψηφίσματος από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ που θα κατοχυρώνει τη συμφωνία
Στην περσική εκδοχή του σχεδίου περιλαμβάνεται επίσης αναφορά στην «αποδοχή του εμπλουτισμού» στο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, διατύπωση που δεν εμφανίζεται στις αγγλικές εκδοχές που διανεμήθηκαν σε δημοσιογράφους.
Τι ισχύει για τα Στενά του Ορμούζ;
Όσον αφορά τα Στενά του Ορμούζ, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι θα επιτραπεί η ασφαλής διέλευση πλοίων υπό τη διαχείριση των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων. Ωστόσο, παραμένει ασαφές εάν αυτό συνεπάγεται πλήρη άρση των περιορισμών στη ναυσιπλοΐα.
Σύμφωνα με σχετικά δημοσιεύματα, το σχέδιο προβλέπει επίσης ότι το Ιράν και το Ομάν θα μπορούν να επιβάλλουν τέλος έως και 2 εκατ. δολάρια ανά πλοίο για τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, με τα έσοδα να κατευθύνονται σε έργα ανοικοδόμησης. Παράλληλα, η Τεχεράνη φέρεται να διατηρεί το δικαίωμα να επαναφέρει περιορισμούς στη ναυσιπλοΐα σε περίπτωση αποτυχίας των διαπραγματεύσεων.
Θα συμφωνήσουν οι ΗΠΑ με το σχέδιο 10 σημείων του Ιράν;
Ωστόσο, παραμένει αβέβαιο κατά πόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αποδεχθούν το σύνολο των ιρανικών όρων. Οι δύο πλευρές βρίσκονται εδώ και μήνες σε διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, με τις θέσεις τους να απέχουν σημαντικά.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί στην Ουάσιγκτον η απαίτηση του Ιράν να διατηρήσει τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, ένα στρατηγικό πέρασμα κρίσιμο για τον παγκόσμιο εφοδιασμό ενέργειας, το οποίο πριν από τη σύγκρουση δεν βρισκόταν υπό τον πλήρη έλεγχό του.
Ο Αμερικανός γερουσιαστής Κρις Μέρφι χαρακτήρισε ένα τέτοιο ενδεχόμενο «καταστροφικό για τον κόσμο», επισημαίνοντας ότι παραμένει ασαφές ποια από τα σημεία του σχεδίου ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.
Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει τοποθετηθεί αναλυτικά επί των ιρανικών απαιτήσεων, περιοριζόμενος να δηλώσει ότι οι ΗΠΑ θα συμβάλουν στη διαχείριση της αυξημένης κίνησης στα Στενά του Ορμούζ.
Αναλυτές εκτιμούν ότι οι απαιτήσεις της Τεχεράνης είναι πιθανό να λειτουργήσουν ως διαπραγματευτική βάση και όχι ως τελικό πλαίσιο συμφωνίας, καθώς αρκετές από αυτές δύσκολα θα μπορούσαν να γίνουν αποδεκτές από την Ουάσιγκτον.
Είναι το Ισραήλ μέρος της συμφωνίας;
Σε ό,τι αφορά το Ισραήλ, το γραφείο του πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου ανακοίνωσε ότι στηρίζει την απόφαση των ΗΠΑ για αναστολή των επιθέσεων κατά του Ιράν για δύο εβδομάδες. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι η κατάπαυση του πυρός δεν καλύπτει το μέτωπο του Λιβάνου και ακολούθησαν εκτεταμένα ισραηλινά πλήγματα στην πρωτεύουσα Βηρυτό.
Η θέση αυτή έρχεται σε αντίθεση με δηλώσεις του πρωθυπουργού του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, ο οποίος είχε υποστηρίξει ότι η συμφωνία αφορά «όλες τις περιοχές», συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
Το Ισραήλ ζητά από την Τεχεράνη να ανοίξει άμεσα τα Στενά του Ορμούζ και να σταματήσει τις επιθέσεις κατά των ΗΠΑ, του ίδιου και άλλων χωρών της περιοχής, δηλώνοντας παράλληλα ότι στηρίζει τις αμερικανικές προσπάθειες ώστε το Ιράν να μην αποτελεί πλέον πυρηνική ή πυραυλική απειλή.
Σε διπλωματικό επίπεδο, ο πρωθυπουργός του Πακιστάν ανακοίνωσε ότι προσκάλεσε αντιπροσωπείες των ΗΠΑ και του Ιράν σε συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ την Παρασκευή, στο πλαίσιο της προσπάθειας για μια πιο μόνιμη συμφωνία. Η Τεχεράνη έχει δηλώσει ότι θα συμμετάσχει, ενώ ο Λευκός Οίκος εξετάζει το ενδεχόμενο απευθείας συνομιλιών, χωρίς ωστόσο να έχει οριστικοποιηθεί κάτι.
Το παρασκήνιο της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός
Λίγο πριν από την επίτευξη της εκεχειρίας, ο Σαρίφ είχε καλέσει τον Ντόναλντ Τραμπ να παρατείνει την προθεσμία κατά δύο εβδομάδες, προκειμένου να δοθεί χρόνος στη διπλωματία, ενώ παράλληλα ζήτησε από το Ιράν να ανοίξει προσωρινά τα Στενά του Ορμούζ.
Σύμφωνα με δύο αξιωματούχους που μίλησαν στο AP υπό καθεστώς ανωνυμίας, και η Κίνα άσκησε πιέσεις προς την Τεχεράνη για να κινηθεί προς μια συμφωνία, με τον Τραμπ να δηλώνει ότι το Πεκίνο συνέβαλε στο να καθίσει το Ιράν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Με πληροφορίες από Guardian
