Ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ ετοιμάζεται να δημοσιεύσει την πρώτη εγκύκλιο της θητείας του και το θέμα της δεν θα είναι στενά θεολογικό. Θα είναι η τεχνητή νοημοσύνη.
Στις 25 Μαΐου, στο Βατικανό, ο Πάπας θα παρουσιάσει ο ίδιος τη Magnifica Humanitas, ένα κείμενο αφιερωμένο, όπως ανακοίνωσε η Αγία Έδρα, «στην προστασία του ανθρώπινου προσώπου στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης».
Η επιλογή του θέματος δεν είναι τυχαία. Ο Λέων ΙΔ΄ έχει ήδη δείξει ότι βλέπει την τεχνητή νοημοσύνη όχι απλώς ως τεχνολογική εξέλιξη, αλλά ως μία από τις μεγάλες ηθικές και κοινωνικές δοκιμασίες της εποχής. Κάτι αντίστοιχο, δηλαδή, με αυτό που υπήρξε η Βιομηχανική Επανάσταση για τον 19ο αιώνα.
Αυτό δείχνει και η ημερομηνία της υπογραφής. Ο Πάπας υπέγραψε την εγκύκλιο στις 15 Μαΐου, ακριβώς 135 χρόνια μετά τη Rerum Novarum του Πάπα Λέοντα ΙΓ΄, το ιστορικό κείμενο του 1891 για τα δικαιώματα των εργαζομένων, τα όρια του καπιταλισμού και τις υποχρεώσεις κράτους και εργοδοτών απέναντι στην εργασία.
Με τη νέα εγκύκλιο, ο Λέων ΙΔ΄ φαίνεται πως επιχειρεί να μεταφέρει αυτή την παράδοση στην εποχή των αλγορίθμων. Το ερώτημα δεν είναι μόνο τι μπορεί να κάνει η τεχνητή νοημοσύνη, αλλά ποιος θα προστατεύσει τον άνθρωπο όταν η εργασία, η αλήθεια, η δημιουργία και ο πόλεμος αρχίζουν να περνούν όλο και περισσότερο μέσα από μηχανές.
Tο κείμενο αναμένεται να σταθεί ιδιαίτερα στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στον πόλεμο, αλλά και στις επιπτώσεις της στην εργασία και στα δικαιώματα των εργαζομένων. Ο Πάπας έχει ήδη προειδοποιήσει για τη στρατιωτική χρήση νέων τεχνολογιών, μιλώντας για μια «απάνθρωπη εξέλιξη» στη σχέση ανάμεσα στον πόλεμο και την τεχνολογία.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και ο τρόπος της παρουσίασης. Συνήθως τέτοια παπικά κείμενα παρουσιάζονται από καρδιναλίους και εκπροσώπους του Βατικανού. Αυτή τη φορά, ο ίδιος ο Πάπας θα είναι παρών στην εκδήλωση, δίνοντας στην εγκύκλιο πολιτικό και συμβολικό βάρος από την πρώτη στιγμή.
Ανάμεσα στους ομιλητές θα βρίσκεται και ο Κρίστοφερ Όλα, συνιδρυτής της Anthropic και υπεύθυνος της έρευνας της εταιρείας πάνω στην ερμηνευσιμότητα της τεχνητής νοημοσύνης δηλαδή στην προσπάθεια να γίνει πιο κατανοητό πώς λειτουργούν εσωτερικά τα μεγάλα μοντέλα AI.
Η παρουσία του δεν περνά απαρατήρητη. Η Anthropic έχει χτίσει μεγάλο μέρος της δημόσιας ταυτότητάς της γύρω από την ασφάλεια της τεχνητής νοημοσύνης και έχει συγκρουστεί με την κυβέρνηση Τραμπ για τα όρια στη χρήση της τεχνολογίας της, ειδικά σε στρατιωτικές εφαρμογές. Γι’ αυτό και διεθνή μέσα βλέπουν στην παρουσία του Όλα στο Βατικανό ένα πιθανό νέο σημείο τριβής ανάμεσα στην Καθολική Εκκλησία, τη Silicon Valley και την αμερικανική πολιτική εξουσία.
Το ουσιαστικό θέμα, όμως, είναι μεγαλύτερο από μία εταιρεία. Με τη Magnifica Humanitas, ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ δείχνει ότι θέλει να τοποθετήσει την Εκκλησία μέσα στη μεγάλη συζήτηση της εποχής: όχι για το αν η τεχνητή νοημοσύνη θα αλλάξει τον κόσμο, αλλά για το ποιος θα ορίσει τους κανόνες αυτής της αλλαγής.
Για το Βατικανό, η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι πια υπόθεση μόνο μηχανικών, επενδυτών και κυβερνήσεων. Είναι ζήτημα εργασίας, ειρήνης, αλήθειας και ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Και ο πρώτος Αμερικανός Πάπας φαίνεται αποφασισμένος να ξεκινήσει τη θητεία του από εκεί όπου η εποχή καίει περισσότερο: από το ερώτημα αν ο άνθρωπος θα παραμείνει στο κέντρο ενός κόσμου που μαθαίνει όλο και πιο γρήγορα να λειτουργεί χωρίς αυτόν.
με στοιχεία από Reuters
