Στην άκρη ενός γιγάντιου φιόρδ στη Γροιλανδία, ένα μαύρο βραχώδες όρος στέκει, χωρίς ίχνος ζωής, με κοράκια να στροβιλίζονται πάνω του και καταρράκτες να κρύβουν τον ορίζοντα, σε ένα σκηνικό που παραπέμπει στη «Mordor».
Αυτό το μαγικό, ακατοίκητο βουνό στη νοτιοδυτική Γροιλανδία φιλοξενεί μερικά από τα πιο σημαντικά κοιτάσματα σπάνιων γαιών στον πλανήτη, τα μέταλλα που διαμορφώνουν τον αιώνα μας: υλικά για ηλεκτροκίνητα οχήματα, ανεμογεννήτριες, κατευθυνόμενους πυραύλους και stealth μαχητικά F‑35.
Η γεωλογική αξία της περιοχής έχει δεχτεί τεράστιο πλήγμα πολιτικά και οικονομικά: ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει δηλώσει ότι «με κάποιο τρόπο» οι ΗΠΑ πρέπει να μπουν στη Γροιλανδία, μια ημιαυτόνομη περιοχή υπό την κυριαρχία της Δανίας.
Η Γροιλανδία, το μεγαλύτερο νησί του κόσμου, καλύπτεται κατά 80% από παγετώνα πάχους 2 χλμ.· ο πληθυσμός της είναι μόνο 57.000, ζει κατά μήκος της δυτικής ακτής, χωρίς οδικά δίκτυα. Στο νότο βρίσκεται η περιοχή Tanbreez, όπου εδρεύει το επενδυτικό σχέδιο μιας αυστραλιανής εταιρείας με στόχο εκμετάλλευση σπάνιων μετάλλων σε έκταση 15 τ.χλμ. και βάθος 300 μέτρων.
Τα αποθέματα περιλαμβάνουν ουράνιο, λίθιο, νιόβιο, χαλκό, νικέλιο αλλά και στοιχεία όπως δυσπρόσιο, νεοδύιο, τέρβιο. Αν και νοητά τεράστια, τα εμπορικά μεταλλεία στη Γροιλανδία δεν έχουν ακόμη αποφέρει κέρδος, πάνω από 90% των έργων εγκαταλείπονται λόγω κόστους ή απομόνωσης.
Η Γροιλανδία βρίσκεται στο στρατηγικό τρίγωνο Ευρώπης–Βόρειας Αμερικής και διαθέτει το 7% του γλυκού νερού του πλανήτη. Πάνω από τα 25 από τα 34 κρίσιμα στοιχεία της Ε.Ε. και 2/3 των 50 βασικών για τις ΗΠΑ βρίσκονται υποτυπωδώς στο υπέδαφός της. Η Κίνα ελέγχει περίπου το 90% της επεξεργασίας σπάνιων γαιών, ενώ οι ΗΠΑ δεν διαθέτουν λειτουργικό ορυχείο, μόνο το Mountain Pass στην Καλιφόρνια εξορύσσει αλλά στέλνει πρώτη ύλη στην Κίνα για επεξεργασία.
Ο Τραμπ και οι σύμμαχοί του χαράζουν την αντεπίθεση: μέσω αμερικανικών επενδυτικών πηγών, όπως επιχορηγήσεις του U.S. Export-Import Bank για έκτακτο δάνειο έως $120 εκ., επιδιώκεται να σπάσουν την κινεζική κυριαρχία και να δημιουργηθεί αξιόπιστη αλυσίδα εφοδιασμού στη Δύση.
Παρά τα οφέλη, υπάρχουν αντιδράσεις από ντόπιους αλιείς και αγρότες. Οι κάτοικοι φοβούνται την απώλεια ψαριών, τη ρύπανση και την υποβάθμιση του παραδοσιακού τρόπου ζωής. Η κυβέρνηση, υπό νέα ηγεσία, διακηρύσσει «Γροιλανδία σε λειτουργία»: επιτρέπει επενδύσεις από ΗΠΑ και Ευρώπη, αποφεύγοντας την εξάρτηση από την Κίνα.
Η φιλοδοξία είναι 6‑7 ενεργά μεταλλεία στο μέλλον, με περιβαλλοντική προστασία και κοινωνικά οφέλη. Ωστόσο, η πρόσβαση στον χώρο απαιτεί την κατασκευή υποδομών από το μηδέν: λιμάνια, δρόμους, κατοικίες, 80‑ατομα εργοτάξια και εγκαταστάσεις φορτοεκφόρτωσης για δεκάδες καράβια ετησίως.
Η Γροιλανδία δεν είναι απλώς ένα ψυχρό νησί: αποτελεί θερμό σημείο γεωπολιτικού ενδιαφέροντος και τεχνοβιομηχανικής προοπτικής. Ανησυχίες για περιβάλλον και τοπική ζωή συγκρούονται με τη στρατηγική ανάγκη της Δύσης να εξασφαλίσει πρόσβαση σε καθοριστικής σημασίας πρώτες ύλες. Το ερώτημα παραμένει αν η Τανμπριίζ θα αποτελέσει την πρώτη μεγάλη επιτυχημένη εξορυκτική επένδυση ή ένα ακόμη θύμα της υπερβολικής φιλοδοξίας.
Με πληροφορίες από Washington Post
