Δικαστήριο στη Γερμανία έκρινε ένοχο πρώην πράκτορα του συριακού καθεστώτος με την κατηγορία ότι ήταν συνεργός σε εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Πρόκειται για μία ιστορική πρώτη νίκη στις παγκόσμιες προσπάθειες να υπάρξει νομική ευθύνη για τις φρικαλεότητες που διαπράχθηκαν στον πόλεμο της Συρίας.
Ο 44χρονος Eyad al-Gharib, πρώην συνταγματάρχης της συριακής υπηρεσίας πληροφοριών, φέρεται να διέταζε εντολές βασανιστηρίων σε μια από τις διαβόητες φυλακές του Μπασάρ αλ Άσαντ.
Λίγες εβδομάδες πριν τη 10η επέτειο της επανάστασης στη Συρία, η ετυμηγορία αυτή σηματοδοτεί μια πρωτοποριακή στιγμή της δικαιοσύνης για τις εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπων, που έχουν εξαφανιστεί υπό το κρατικό σύστημα βασανιστηρίων του καθεστώτος.
«Ο κατηγορούμενος καταδικάζεται σε τέσσερα χρόνια και έξι μήνες για τη συνδρομή και τη συνέχιση εγκλήματος κατά της ανθρωπότητας με τη μορφή βασανιστηρίων και στέρησης της ελευθερίας», δήλωσε η δικαστής Anne Kerber, στην πρώτη νομική απόφαση, που καθορίζει ότι πράξεις της συριακής κυβέρνησης συνιστούν εγκλήματα εναντίον της ανθρωπότητας.
Ο Gharib δικάστηκε μαζί με τον Anwar Raslan, ανώτερο αξιωματούχο, τον Απρίλιο του περασμένου έτους. Και οι δύο άνδρες ζήτησαν και πήραν άσυλο στη Γερμανία, αλλά συνελήφθησαν το 2019, κατηγορούμενοι από εισαγγελείς ότι είναι «γρανάζια» ενός μηχανισμού ασφαλείας, για βασανιστήρια που διαπράχθηκαν σε «σχεδόν βιομηχανική κλίμακα».
Ο Gharib, ο οποίος αυτομόλησε το 2012, είχε περιγράψει την εργασία του για το καθεστώς στην αίτησή του για άσυλο. Το δικαστήριο ωστόσο, αποφάνθηκε ότι συνέβαλε στη σύλληψη τουλάχιστον 30 διαδηλωτών και τους παρέδωσε στο κέντρο κράτησης του al-Khatib στη Δαμασκό, μετά από διαδήλωση στη Ντούμα, βορειοανατολικά της πρωτεύουσας, το φθινόπωρο του 2011.
Ο Raslan, ένας 58χρονος πρώην στρατηγός και ανώτερος αξιωματούχος του Gharib, κατηγορείται άμεσα για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας καθώς ο ρόλος του ήταν επικεφαλής ερευνών στο al-Khatib. Μεταξύ των κατηγοριών και η εποπτεία της δολοφονίας 58 ατόμων και των βασανιστηρίων 4.000 άλλων. Η δίκη του αναμένεται να ολοκληρωθεί τον Οκτώβριο.
«Αυτή η απόφαση είναι ιστορική επειδή καταδικάζει ολόκληρο το ποινικό σύστημα, που είναι στην ουσία το συριακό καθεστώς. Ο Gharib είναι μόνο ένας άντρας, αλλά ήταν μέρος μιας οργανωμένης μηχανής με εντολές σύλληψης ειρηνικών αμάχων, εντολές για την εξαφάνισή τους, βασανιστήρια, θανάτωση και απόκρυψη των πτωμάτων σε μαζικούς τάφους», δήλωσε ο Anwar al-Bunni, μάρτυρας της εισαγγελίας, που κάποτε συνελήφθη από τον Raslan ενώ σοκαρίστηκε όταν τον συνάντησε τυχαία στο Βερολίνο το 2014.
Η καταδίκη του συνταγματάρχη είναι ένα σημαντικό πρώτο βήμα στον μακρύ και αργό δρόμο για την αμφισβήτηση της αίσθησης ατιμωρησίας για εγκλήματα που διαπράχθηκαν στον πόλεμο της Συρίας. Οι ενάγοντες ελπίζουν ότι η υπόθεση αυτή θα ανοίξει το δρόμο για να αποδοθούν οι ευθύνες στα υψηλά ιστάμενα πρόσωπα του καθεστώτος.
Η υπόθεση εναντίον του Gharib στηρίχθηκε σε εκατοντάδες ώρες μαρτυρίας επιζώντων και ιατροδικαστικής ανάλυσης των αρχείων. Περίπου 50.000 φωτογραφίες που ελήφθησαν από αποστάτη της στρατιωτικής αστυνομίας, ο οποίος αυτομόλησε και τις πέρασε λαθραία από τη χώρα το 2014, δείχνουν τα πτώματα τουλάχιστον 7.000 ανθρώπων που λιμοκτονούσαν ή βασανίστηκαν μέχρι θανάτου μέσα σε κρατικά κέντρα κράτησης.
Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας, περισσότεροι από δώδεκα άντρες και γυναίκες από τη Συρία κατέθεσαν για τις φρικτές κακοποιήσεις, που υπέστησαν στο al-Khatib, γνωστό στη συριακή αντιπολίτευση ως «κόλαση στη Γη».
Ορισμένοι μάρτυρες κατέθεσαν ανώνυμα λόγω του φόβου για αντίποινα εναντίον των συγγενών τους, που βρίσκονται ακόμη στη χώρα. Κατέθεσαν ότι είχαν βιαστεί, ξυλοκοπηθεί, κρεμαστεί από την οροφή για ώρες, υπέστησαν ηλεκτροπληξία, στέρηση ύπνου, βασανισμό σε σημείο πνιγμού αλλά και ότι τους έβγαλαν τα νύχια.
Ο Gharib παρέμενε σιωπηλός και έκρυβε το πρόσωπό του από τις κάμερες κατά τη διάρκεια των 10 μηνών ακροάσεων, γράφοντας μια επιστολή, στην οποία εξέφρασε τη λύπη του για τα θύματα.
Υποστήριξε δε, ότι αυτός και η οικογένειά του θα μπορούσαν να είχαν σκοτωθεί εάν δεν είχε εκτελέσει τις εντολές των ανωτέρων του.
«Το μήνυμα που στέλνει αυτή η απόφαση στο συριακό καθεστώς είναι ότι αυτά τα εγκλήματα δεν θα ξεχαστούν. Στην πραγματικότητα, αυτή είναι μόνο η αρχή», δήλωσε ο Patrick Kroker, δικηγόρος του Ευρωπαϊκού Κέντρου Συνταγματικών και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, που εκπροσωπεί τους κοινούς ενάγοντες.
«Για τους Σύριους που βγήκαν στους δρόμους πριν από 10 χρόνια, δείχνει ότι ο αγώνας δεν έχει τελειώσει. Οι ακτιβιστές της Συρίας έχουν καταστραφεί, αλλά δεν θα τα παρατήσουν ποτέ, και μια μέρα ο αγώνας για δικαιοσύνη και δημοκρατία θα επιστρέψει στη χώρα» είπε μεταξύ άλλων.
Μια δεκαετία αφότου η Δαμασκός ξεκίνησε μια βίαιη καταστολή εναντίον ειρηνικών διαμαρτυριών, δημιουργώντας μια σύγκρουση που χαρακτηρίστηκε από τη χρήση χημικών όπλων, την εμφάνιση του Ισλαμικού Κράτους και τη μεγαλύτερη προσφυγική κρίση μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, ο Άσαντ κατέκτησε όλες τις μεγάλες πόλεις της Συρίας με τη βοήθεια των Ρώσων και Ιρανών συμμάχων του.
Τρία εκατομμύρια πολίτες παραμένουν παγιδευμένοι στη βορειοδυτική γωνιά της χώρας, η οποία φιλοξενεί επίσης τζιχαντιστικές ομάδες, ενώ οι κουρδικές δυνάμεις ελέγχουν τα βορειοανατολικά. Οι άνθρωποι σε περιοχές που βρίσκονται υπό τον έλεγχο του καθεστώτος, αγωνίζονται με μια καταστροφική οικονομική κρίση.
Η αποκάλυψη των μοίρας περίπου 120.000 ανθρώπων, που εξακολουθούν να μην υπολογίζονται, αφού εξαφανίστηκαν στις φυλακές του Άσαντ, παραμένει ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια στις διεθνείς συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου.
Με πληροφορίες του Guardian
