Ο Φρίντριχ Μερτς είναι ένας φιλόδοξος Χριστιανοδημοκράτης που ορκίστηκε, μετά από δύο ψηφοφορίες, ως ο δέκατος καγκελάριος της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας και θα ηγηθεί του κυβερνητικού συνασπισμού της Χριστιανικής Ένωσης (CDU/CSU) με το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD ).
Είναι ο μόνος ηγέτης της Γερμανίας, μεταπολεμικά, που «σκόνταψε» στον δρόμο για την κατάκτησή της. Ο Φρίντριχ Μερτς είχε αποδεχθεί μια αναπάντεχη πρόκληση: να συμμετάσχει σε μια συγκέντρωση της Γαλλικής Λεγεώνας των Ξένων στην Κορσική, φτάνοντας όχι με συμβατικό τρόπο αλλά... με αλεξίπτωτο. Παρότι δεν είχε εμπειρία, έκανε το άλμα, και προσγειώθηκε με επιτυχία, αν και δύσκολα. Το επεισόδιο αυτό, που διηγούνται σήμερα πρώην συνάδελφοί του, αποτυπώνει με ακρίβεια τη φύση του Μερτς: τολμηρός, φιλόδοξος, αλλά όχι πάντα ακριβής στην προσγείωση.
Αυτή η μεταφορά μοιάζει σήμερα πιο επίκαιρη από ποτέ. Ο Μερτς, 69 ετών, αναδείχθηκε πρώτος στις εκλογές του Φεβρουαρίου και αναμενόταν να γίνει ο επόμενος καγκελάριος της Γερμανίας. Ωστόσο, στην πρώτη ψηφοφορία στη Bundestag δεν εξασφάλισε την απαιτούμενη πλειοψηφία. Η απώλεια έξι ψήφων εγείρει ερωτήματα για την ικανότητά του να εμπνεύσει και να εδραιώσει πολιτική ηγεμονία, σε μια στιγμή που η Γερμανία αντιμετωπίζει κρίσεις τόσο στο εσωτερικό όσο και στην ευρωπαϊκή της πολιτική.
Όμως, λίγη αργότερα, ο Φρίντριχ Μερτς έγινε ο δέκατος καγκελάριος της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας και θα ηγηθεί της κυβέρνησης συνεργασίας μεταξύ της Χριστιανικής Ένωσης (CDU/CSU) και του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (SPD). Στη δεύτερη ψηφοφορία στο ομοσπονδιακό κοινοβούλιο, ο Μερτς συγκέντρωσε 325 ψήφους, ενώ απαιτούνταν 316 επί συνόλου 630 βουλευτών. Ψήφισαν συνολικά 618 βουλευτές, 289 ψήφισαν κατά του υποψηφίου και υπήρχε μία αποχή.
Ο Μερτς, αφού ορκιστούν και τα μέλη της κυβέρνησής του, θα μεταβεί στην καγκελαρία για την τελετή παράδοσης-παραλαβής με τον απερχόμενο Όλαφ Σολτς και για τις 23:00 (ώρα Ελλάδος) έχει προγραμματιστεί η πρώτη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου. Σύμφωνα με το πρόγραμμα, αύριο ο Μερτς θα επισκεφτεί το Παρίσι και ακολούθως τη Βαρσοβία.
Φρίντριχ Μερτς: Μια προσωπικότητα με ρίζες και φιλοδοξίες
Ο Φρίντριχ Μερτς είναι παιδί του Sauerland, μιας συντηρητικής και εύπορης περιοχής της δυτικής Γερμανίας. Αυτή η τοπική ταυτότητα αποτελεί θεμέλιο της πολιτικής του ρητορικής. Με σύνθημα «Περισσότερο Sauerland για τη Γερμανία», ο Μερτς προσπάθησε να προβάλλει ένα προφίλ που συνδυάζει την προσήλωση στις παραδοσιακές αξίες με έναν τεχνοκρατικό ρεαλισμό. Ο ίδιος, πρώην εταιρικός δικηγόρος, έχει διατελέσει υψηλόβαθμο στέλεχος της BlackRock και έχει μακρά διαδρομή στον ιδιωτικό τομέα, γεγονός που ενισχύει τη φήμη του ως ανθρώπου των αγορών αλλά ταυτόχρονα τροφοδοτεί την κατηγορία ότι δεν έχει βαθιά κοινωνική ενσυναίσθηση.
Η επιστροφή του στην πολιτική έγινε μετά την αποχώρηση της Άνγκελα Μέρκελ, με την οποία είχε συγκρουστεί παλαιότερα για την ηγεσία του κόμματος. Παρά τη νίκη του CDU στις εκλογές, ο Μερτς δεν διαθέτει το ευρύ πολιτικό κεφάλαιο της προκατόχου του. Στις διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης, αναγκάστηκε να συνεργαστεί με τους Σοσιαλδημοκράτες, προσφέροντας σε αυτούς σημαντικό αριθμό υπουργείων και εγκαταλείποντας βασικές δεσμεύσεις, όπως η σκληρή γραμμή στο μεταναστευτικό και η αυστηρή δημοσιονομική πειθαρχία.
Φρίντριχ Μερτς: Ασυνέπεια ή πολιτικός ρεαλισμός;
Οι απότομες αλλαγές στις θέσεις του για τη μετανάστευση, τις στρατιωτικές δαπάνες και τη δημοσιονομική πολιτική έχουν προκαλέσει έντονη κριτική. Οι υποστηρικτές του υποστηρίζουν πως πρόκειται για ενδείξεις πολιτικής ευελιξίας και προσαρμοστικότητας. «Νομίζω ότι είναι εξαιρετικά καλά προετοιμασμένος και βαθυστόχαστος», δήλωσε ο Τζον Π. Σμιτς, πρώην αναπληρωτής σύμβουλος στον Λευκό Οίκο, ο οποίος έχει συνεργαστεί με τον Φρίντριχ Μερτς από τα χρόνια που εργάζονταν μαζί στη Mayer Brown.
Ωστόσο, οι επικριτές του είναι πιο επιφυλακτικοί. Τον κατηγορούν για στρατηγική αβελτηρία και πολιτικό οπορτουνισμό. «Υπάρχει αυτό το παλιό ρητό: “Ό,τι κι αν κάνεις, να σκέφτεσαι το τέλος”», υπενθυμίζει ο Ρούπρεχτ Πόλενζ, πρώην γενικός γραμματέας του CDU. «Αισθάνομαι πως αυτή δεν είναι η δύναμή του».
Οι επικοινωνιακές του αστοχίες, όπως η ατυχή συνέντευξη στην οποία απέδωσε την εντύπωση αλαζονείας στο... ύψος του, ενισχύουν την εικόνα ενός ηγέτη που δυσκολεύεται να εμπνεύσει. Παράλληλα, οι χαμηλοί δείκτες αποδοχής του και η εκλογική άνοδος του AfD εντείνουν τις πιέσεις.
Φρίντριχ Μερτς: Μια νέα ευρωπαϊκή στρατηγική, ενόψει αβέβαιου διατλαντισμού
Η σχέση του Μερτς με τις Ηνωμένες Πολιτείες αποτελεί κεφάλαιο από μόνη της. Παρότι στο παρελθόν είχε επενδύσει σε διατλαντικές σχέσεις, η στάση του απέναντι στη διοίκηση Τραμπ γίνεται ολοένα και πιο κριτική. Οι διαφωνίες για την Ουκρανία, οι εντάσεις στο ΝΑΤΟ και η αίσθηση πως η Ουάσιγκτον απομακρύνεται από την Ευρώπη έχουν οδηγήσει τον Μερτς να δηλώσει ότι «οι Γερμανοί πρέπει να αναλάβουν την ευθύνη για τη δική τους ασφάλεια».
Η στάση του απέναντι στον πρόεδρο Ζελένσκι και η απάντησή του σε ομιλίες του Αντιπροέδρου Βανς στο Μόναχο δείχνουν πως προσπαθεί να τοποθετηθεί ως φωνή ψυχραιμίας αλλά και ανεξαρτησίας. Επιδιώκει να ηγηθεί μιας πιο αυτόνομης, δυναμικής Ευρώπης, σε μια εποχή που το γερμανικό εκλογικό σώμα εμφανίζεται πιο διχασμένο από ποτέ.
Το ερώτημα που παραμένει είναι αν ο Φρίντριχ Μερτς μπορεί να μετατρέψει τη δυσκολία της πρώτης προσγείωσης σε ευκαιρία για σταθερή απογείωση ή αν η πτήση του θα παραμείνει καθηλωμένη στο έδαφος των εσωτερικών αντιφάσεων και των διεθνών προκλήσεων.
Με πληροφορίες από New York Times
