Η βελγική κυβέρνηση θα επιστρέψει αυτήν την εβδομάδα στην οικογένεια του Πατρίς Λουμούμπα ένα δόντι του, σε μια προσπάθεια ιστορικής εξιλέωσης για ένα από τα πιο άγρια και επαίσχυντα κεφάλαια της αιματηρής εκμετάλλευσης της κεντρικής Αφρικής.
Το απομεινάρι αυτό είναι ό,τι απέμεινε από τον Λουμούμπα, τον πρώτο δημοκρατικά εκλεγμένο πρωθυπουργό της Δημοκρατίας του Κονγκό (σημερινής Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό) και σύμβολο του αγώνα κατά της αποικιοκρατίας στην Αφρική, ο οποίος δολοφονήθηκε από Βέλγους μισθοφόρους και αυτονομιστές το 1961. Οι δολοφόνοι του στη συνέχεια τεμάχισαν το πτώμα του και το διέλυσαν σε οξύ, με κάποιους να κρατούν ως μακάβρια ενθύμια της αγριότητας αυτής κάποια δόντια του.
Όπως ανέφερε ο γιος του Λουμούμπα, Ρολάν, η επιστροφή του δοντιού σημαίνει πως η οικογένειά του θα «σταματήσει επιτέλους να τον πενθεί».
«Δεν μπορώ να πω πως νιώθω χαρά, όμως είναι θετικό για εμάς πως μπορούμε να κάψουμε τον αγαπημένο μας. Η ψυχή του θα μπορέσει να αναπαυθεί εν ειρήνη. Για εμάς είναι σημαντικό» σημείωσε ο ίδιος.
Ο χαρισματικός και εκρηκτικός Αφρικανός έπαιξε κομβικό ρόλο στη μάχη για ανεξαρτησία. Μέσα σε ένα χρόνο από την εκλογή του, το 1960, έγινε θύμα των εσωτερικών διενέξεων για εξουσία, αλλά και των πολιτικών του ψυχρού πολέμου για σφαίρες επιρροής.
Οι Δυτικοί ανησυχούσαν πως ο Λουμούμπα θα προσδενόταν στο σοβιετικό άρμα, επιτρέποντας στη Μόσχα την πρόσβαση σε στρατηγικούς πόρους - όπως το ουράνιο.
Οι φρικτές λεπτομέρειες της δολοφονίας
Μετά από στρατιωτικό πραξικόπημα, ο Λουμούμπα ανατράπηκε, φυλακίστηκε, βασανίστηκε και δολοφονήθηκε από ένα βιαστικά συσταθέν εκτελεστικό απόσπασμα. Σαράντα χρόνια μετά, το Βέλγιο αναγνώρισε πως έφερε «την ηθική ευθύνη» του θανάτου του - με τη CIA επίσης να σχεδιάζει τη δολοφονία του.
Ωστόσο, χρειάστηκαν δεκαετίες για να αποκαλυφθούν οι συνθήκες της εκτέλεσής του.
Το 2000 ο Βέλγος διοικητής της Αστυνομίας, Gérard Soete ομολόγησε πως διαμέλισε το πτώμα του Λουμούμπα και διέλυσε τα κομμάτια σε οξύ. Σε ντοκιμαντέρ της γερμανικής τηλεόρασης, ο Soete έδειξε δύο δόντια που, όπως υποστήριξε, ανήκαν στον Λουμούμπα.
Το 2016, ο Βέλγος ακαδημαϊκός, Ludo De Witte, κατήγγειλε την κόρη του Soete, η οποία έδειξε κατά τη διάρκεια συνέντευξής της σε εφημερίδα ένα χρυσό δόντι που υποστήριξε πως ανήκε στο Λουμούμπα. Το δόντι κατασχέθηκε έπειτα από τις βελγικές Αρχές.
Δύο χρόνια πριν, ο εκπρόσωπος της βελγικής εισαγγελίας ανέφερε πως η επιστροφή του δοντιού ήταν συμβολική, καθώς δεν υπάρχει «απόλυτη βεβαιότητα» πως το δόντι ήταν του Λουμούμπα. Όπως είπε, «δε διενεργήθηκε τεστ DNA καθώς θα το είχε καταστρέψει».
Η επιστροφή και ο συμβολισμός της
Ανώτεροι αξιωματούχοι θα το παραδώσουν στην οικογένεια σε ειδικά διαμορφωμένη κασετίνα, παρουσία των πρωθυπουργών Βελγίου και Κονγκό. Η οικογένεια του Λουμούμπα θα γίνει επίσης δεκτή από τον βασιλιά Φίλιππο του Βελγίου.
Μόλις πρόσφατα το Βέλγιο άρχισε να αναγνωρίζει την ευθύνη του για τη φρικτή εκμετάλλευση της χώρας, πλούσιας σε καουτσούκ, ελεφαντόδοντο και ξυλεία.
Πάνω από 10 εκατομμύρια άνθρωποι πέθαναν από πείνα, άγριους βασανισμούς και αρρώστιες από το 1885 και για τα πρώτα 23 χρόνια της βελγικής κυριαρχίας, όταν ο βασιλιάς Λεοπόλδος ο Β' αντιμετώπισε το κράτος αυτό σαν προσωπικό του τσιφλίκι. Ο ίδιος έμεινε στην ιστορία ως ο «σφαγέας του Κονγκό» αφού επί των ημερών του, άνθρωποι σφαγιάστηκαν, ακρωτηριάζονταν όταν δεν είχαν επαρκή αποδοτικότητα στη δουλειά και προς συμμόρφωση των υπολοίπων, βιάστηκαν, δολοφονήθηκαν.
Αυτή τη στιγμή, μετά από εξήντα και πλέον χρόνια, βρίσκεται σε εξέλιξη έρευνα για πιθανά «εγκλήματα πολέμου» σε σχέση με το θάνατο του Λουμούμπα. Ωστόσο, μόλις δύο από τους κατηγορούμενους παραμένουν εν ζωή.
«Ελπίζουμε πως θα υπάρξει ένα αποτέλεσμα προτού πεθάνουν» λέει ο Ρολάν Λουμούμπα.
Με πληροφορίες από Guardian
