Αβεβαιότητα επικρατεί διεθνώς για την αντίδραση του Ιράν μετά την αμερικανική επίθεση τη νύχτα του Σαββάτου, καθώς οι θρησκευτικοί ηγέτες στην Τεχεράνη βρίσκονται σε δυσχερή θέση.
Η επίθεση των ΗΠΑ σε οχυρωμένες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν έχει φέρει το Ιράν και τους επικεφαλής του αντιμέτωπους με μια δυνητικά καταστροφική επιλογή: είτε να αντεπιτεθούν στις Ηνωμένες Πολιτείες, ρισκάροντας την εμπλοκή σε έναν πόλεμο με δύο στρατιωτικά υπέρτερους αντιπάλους - τις ΗΠΑ και το Ισραήλ - είτε να επιστρέψουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό τους πρόγραμμα, όπου πιθανότατα θα πιεστούν για παραχωρήσεις σε κρίσιμα πεδία, όπως ο εμπλουτισμός ουρανίου και το βαλλιστικό τους οπλοστάσιο, δύο βασικά στοιχεία της στρατηγικής τους ισχύος.
Ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, σε μια από τις πρώτες του τοποθετήσεις μετά την επίθεση, απέφυγε να αναφερθεί στις ΗΠΑ και στράφηκε εναντίον του Ισραήλ, μέσω ανάρτησής του στην πλατφόρμα X. «Ο Σιωνιστής εχθρός έκανε ένα σοβαρό λάθος, διέπραξε ένα μεγάλο έγκλημα», ανέφερε. «Πρέπει να τιμωρηθεί και τιμωρείται· τιμωρείται αυτή τη στιγμή».
Το Ισραήλ συνέχισε τις στρατιωτικές του επιχειρήσεις, ανακοινώνοντας νέες επιθέσεις σε ιρανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, την ώρα που το Ιράν απαντούσε με νέα πυραυλική επίθεση. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες κάλεσαν την Τεχεράνη να επιδείξει αυτοσυγκράτηση και να αποφύγει ενέργειες που θα «αποσταθεροποιούσαν την περιοχή», ενώ ο πρόεδρος Τραμπ, την Κυριακή, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να στηρίξει αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν, εφόσον δεν συμφωνήσει στους όρους των ΗΠΑ για ειρήνη.
Ιράν: Τα μέσα αντεπίθεσης που ενδέχεται να πυροδοτήσει
Παρά τις ισραηλινές επιδρομές, οι οποίες φέρονται να έπληξαν σημαντικά τη στρατιωτική υποδομή και το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν, η πλήρης έκταση της ζημιάς παραμένει ασαφής. Η Τεχεράνη εξακολουθεί να διαθέτει μέσα αντεπίθεσης - από κυβερνοεπιθέσεις και τρομοκρατικές ενέργειες, μέχρι πιθανή διακοπή της πετρελαϊκής κυκλοφορίας στο Στενό του Ορμούζ.
Η αβεβαιότητα για το επόμενο βήμα της Τεχεράνης έχει ταρακουνήσει τις αγορές: τα αμερικανικά χρηματιστήρια κινήθηκαν ελαφρώς πτωτικά, ενώ οι τιμές του πετρελαίου ενισχύθηκαν μεν, αλλά σε συγκρατημένα επίπεδα.
Κομβικό ρόλο στη στάση του Ιράν αναμένεται να διαδραματίσει το εύρος των ζημιών που προκάλεσαν τα αμερικανικά υπερεκρηκτικά πυρομαχικά. Αν και Ιρανοί αξιωματούχοι ισχυρίστηκαν πως ο αντίκτυπος ήταν περιορισμένος, δορυφορικές εικόνες της Maxar Technologies αποτύπωσαν «αρκετές μεγάλες τρύπες» σε λοφοσειρές πάνω από το υπόγειο συγκρότημα εμπλουτισμού ουρανίου στο Fordow, καθώς και εισόδους που έχουν μπλοκαριστεί με χώμα και συντρίμμια. Η πραγματική ζημιά σε κρίσιμες υποδομές, όπως οι φυγοκεντρητές, ενδέχεται να αποκαλυφθεί μόνο εφόσον επιτραπεί η πρόσβαση διεθνών επιθεωρητών στις εγκαταστάσεις.
Τη Δευτέρα, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, έφτασε στη Μόσχα για συνάντηση με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν, όπως μετέδωσε το ιρανικό κρατικό πρακτορείο IRNA. Σε δηλώσεις του στην Κωνσταντινούπολη, πριν αναχωρήσει, υπογράμμισε: «Η Ρωσία είναι φίλος του Ιράν. Πάντα συμβουλευόμαστε ο ένας τον άλλον και συντονίζουμε τις θέσεις μας». Πρόσθεσε επίσης ότι η Τεχεράνη έχει ενημερώσει τη Μόσχα για τις τελευταίες συνομιλίες με τις ΗΠΑ σχετικά με το πυρηνικό της πρόγραμμα και ότι σκοπεύει να έχει «σοβαρές διαβουλεύσεις» με τον Πούτιν για τα επόμενα βήματα.
Στο μεταξύ, η ισραηλινή πολεμική αεροπορία συνέχισε τις επιθέσεις σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο δυτικό Ιράν. Την Κυριακή, περίπου 20 ισραηλινά μαχητικά φέρονται να έπληξαν στόχους όπως αποθήκες πυραύλων, δορυφορικά κέντρα και ραντάρ, ενώ καταστράφηκε και εκτοξευτής πυραύλων εδάφους-αέρος κοντά στην Τεχεράνη, σύμφωνα με τον ισραηλινό στρατό. Το IRNA μετέδωσε πως η ιρανική αεράμυνα παρέμεινε σε πλήρη λειτουργία όλη τη νύχτα.
Οι τιμές του πετρελαίου και από τι εξαρτάται περαιτέρω άνοδος
Παρά τις επιθέσεις των ΗΠΑ σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις το Σαββατοκύριακο, οι αγορές πετρελαίου έδειξαν συγκρατημένη αντίδραση. Η άνοδος των τιμών ήταν μετριοπαθής, καθώς η αστάθεια στην περιοχή είχε σε μεγάλο βαθμό ήδη αποτιμηθεί από τους επενδυτές. Σύμφωνα με την FactSet, λίγο μετά τα μεσάνυχτα της Δευτέρας (ώρα Νέας Υόρκης), τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης Brent διαμορφώνονταν στα 78,52 δολάρια το βαρέλι, έναντι 77,01 δολαρίων την Παρασκευή και περίπου 63 δολαρίων στα τέλη Μαΐου, πριν την πρώτη επίθεση του Ισραήλ.
Οι αναλυτές της Goldman Sachs σημείωσαν ότι, προς το παρόν, η προσφορά πετρελαίου παραμένει αδιάσπαστη, ωστόσο ο κίνδυνος διαταραχών αυξάνεται. Το μεγαλύτερο ρίσκο, όπως επισημαίνουν, θα ήταν μια απόπειρα του Ιράν να κλείσει το Στενό του Ορμούζ – μια στρατηγική πλωτή οδό απ’ όπου διέρχεται σχεδόν το 20% των παγκόσμιων θαλάσσιων εξαγωγών πετρελαίου. Σύμφωνα με την εκτίμησή τους, μια σημαντική και παρατεταμένη διακοπή στη διέλευση των δεξαμενόπλοιων από το στενό θα μπορούσε να εκτοξεύσει προσωρινά την τιμή του Brent πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι.
Με πληροφορίες από Wall Street Journal
