Μια νέα παλαιοντολογική ανακάλυψη στη Βραζιλία ρίχνει φως στις απρόσμενες συνδέσεις των προϊστορικών οικοσυστημάτων, δείχνοντας ότι είδη που ζούσαν σε διαφορετικές ηπείρους είχαν στενές εξελικτικές συγγένειες.
Ερευνητές από το Ομοσπονδιακό Πανεπιστήμιο της Σάντα Μαρία (Federal University of Santa Maria) δημοσίευσαν μελέτη στο επιστημονικό περιοδικό Royal Society Open Science, όπου αναφέρονται σ' ένα νέο είδος ερπετού, βασιζόμενοι σε απολιθωμένο κρανίο ηλικίας περίπου 230 εκατομμυρίων ετών.
Το εύρημα προέρχεται από το Quarta Colônia UNESCO Global Geopark, στη νότια Βραζιλία, μια περιοχή γνωστή για τα αρχαιότερα απολιθώματα δεινοσαύρων.
Το νέο είδος υπήρξε τετράποδο φυτοφάγο ερπετό με χαρακτηριστικό «ράμφος» και διαφορετικό σύστημα μάσησης. Ονομάστηκε Isodapedon varzealis, με την ονομασία να αναφέρεται στη συμμετρική διάταξη των «οδοντικών πλακών» του και στην περιοχή όπου εντοπίστηκε.
Researchers from Brazil’s Federal University of Santa Maria (UFSM) have identified a new reptile species dating back 230 million years in the southern state of Rio Grande do Sul.
— BBC World Service (@bbcworldservice) April 23, 2026
🎧 30 Animals That Made Us Smarter: https://t.co/bIT0LtmfKX pic.twitter.com/SIG7cmh1FR
Ένα ασυνήθιστο απολίθωμα στη Βραζιλία
Το απολίθωμα ανασκάφηκε το 2020 και διατηρήθηκε σε εργαστήριο, καθώς ήταν ιδιαίτερα εύθραυστο. Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν λεπτά εργαλεία για να αφαιρέσουν τα πετρώματα και να μελετήσουν τη μορφολογία του.
Το κρανίο παρουσίασε ασυνήθιστα χαρακτηριστικά σε σχέση με γνωστά είδη της ίδιας ομάδας, οδηγώντας τους ερευνητές στο συμπέρασμα ότι πρόκειται για νέο είδος. Ξεχωρίζει κυρίως για τη συμμετρική δομή των οδοντικών επιφανειών, κάτι σπάνιο για τους αγχόσαυρους.
Το ερπετό εκτιμάται ότι είχε μήκος 1,2 έως 1,5 μέτρα, ενώ πιθανώς έφτανε ακόμη και τα 3 μέτρα. Ήταν φυτοφάγο και τετράποδο. Το κρανίο του, πλατύ και τριγωνικό, έφερε μυτερό «ράμφος» που θυμίζει παπαγάλο, το οποίο πιθανότατα χρησιμοποιούσε για να κόβει βλάστηση ή να σκάβει για ρίζες.
Στο οικοσύστημα της εποχής, πιθανότατα αποτελούσε θήραμα για μεγαλύτερα ερπετά, συμπεριλαμβανομένων πρώιμων συγγενών των κροκοδείλων και των πρώτων δεινοσαύρων.
At over 3 meters in length, Brasinorhynchus was one of the largest known rhynchosaurs. These herbivores as a group were quite abundant and successful during the Triassic. #FossilFriday
— Taylor McCoy 🦖 (@TM9380) February 6, 2026
Art by @SerpenIllus pic.twitter.com/fKhM6L1j5s
Ο κρίκος μεταξύ Βραζιλίας και Σκωτίας
Το πιο εντυπωσιακό εύρημα της μελέτης αφορά τις εξελικτικές σχέσεις του είδους. Η ανάλυση έδειξε ότι το Isodapedon varzealis έχει στενή συγγένεια με το είδος Hyperodapedon gordoni, το οποίο έχει βρεθεί στη Σκωτία.
Αν και αυτή η σύνδεση φαίνεται αρχικά παράδοξη, εξηγείται από το γεγονός ότι πριν από περίπου 230 εκατομμύρια χρόνια, κατά την Τριασική περίοδο, οι ήπειροι αποτελούσαν ένα ενιαίο υπερ-ηπειρωτικό σύστημα, την Παγγαία. Αυτό επέτρεπε στα είδη να εξαπλώνονται σε μεγάλες γεωγραφικές περιοχές.
Η ανακάλυψη ενισχύει την άποψη ότι τα οικοσυστήματα της Νότιας Αμερικής και της Ευρώπης εκείνη την εποχή μοιράζονταν κοινά χαρακτηριστικά.
Με πληροφορίες από BBC World Services, phys.org
