Η παχυσαρκία και η υψηλή αρτηριακή πίεση δεν αυξάνουν απλώς τον κίνδυνο άνοιας, αλλά ενδέχεται να την προκαλούν άμεσα, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη.
Τα ευρήματα υπογραμμίζουν ότι ο έλεγχος του σωματικού βάρους και της αρτηριακής πίεσης θα μπορούσε να αποτελέσει ένα ισχυρό εργαλείο πρόληψης της άνοιας, πριν ακόμη εμφανιστούν τα πρώτα συμπτώματα.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στις 26 Ιανουαρίου 2026 και προέρχεται από την The Endocrine Society, με τα αποτελέσματά της να δημοσιεύονται στο επιστημονικό περιοδικό The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism.
Παχυσαρκία και άνοια: όχι απλώς συσχέτιση, αλλά αιτία
Σύμφωνα με τη μελέτη, τα άτομα με παχυσαρκία και υψηλή αρτηριακή πίεση είναι πιο πιθανό να αναπτύξουν άνοια. Η άνοια αποτελεί ένα ολοένα αυξανόμενο παγκόσμιο πρόβλημα δημόσιας υγείας, για το οποίο μέχρι σήμερα δεν υπάρχει θεραπεία.
Οι πάσχοντες βιώνουν σοβαρή έκπτωση των νοητικών λειτουργιών, όπως της μνήμης, της σκέψης και της κρίσης, γεγονός που επηρεάζει σημαντικά την καθημερινή τους ζωή.
«Σε αυτή τη μελέτη διαπιστώσαμε ότι ο υψηλός δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ) και η υψηλή αρτηριακή πίεση αποτελούν άμεσες αιτίες άνοιας», δήλωσε η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Ruth Frikke-Schmidt, καθηγήτρια και επικεφαλής ιατρός στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Κοπεγχάγης και στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης.
«Η θεραπεία και η πρόληψη του αυξημένου ΔΜΣ και της υπέρτασης αντιπροσωπεύουν μια ανεκμετάλλευτη ευκαιρία για την πρόληψη της άνοιας», πρόσθεσε.
Για να καταλήξουν σε αυτά τα συμπεράσματα, οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα από μεγάλους πληθυσμούς στη Δανία και στο Ηνωμένο Βασίλειο. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι το αυξημένο σωματικό βάρος δεν συνδέεται απλώς με την άνοια, αλλά παίζει αιτιώδη ρόλο στην εμφάνισή της.
Άνοια: Ο ρόλος της γενετικής και η μέθοδος Mendelian randomization
Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν τη μέθοδο της «Mendelian randomization», ένα ερευνητικό μοντέλο που προσομοιάζει τις τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές.
Σε αυτή την προσέγγιση, κοινές γενετικές παραλλαγές που οδηγούν σε υψηλότερο ΔΜΣ χρησιμοποιούνται ως «υποκατάστατα» των φαρμάκων που επηρεάζουν το βάρος. Επειδή τα γονίδια κληρονομούνται τυχαία από τους γονείς στα παιδιά, η μέθοδος επιτρέπει στους επιστήμονες να εξετάσουν την επίδραση του ΔΜΣ στην άνοια χωρίς την παρεμβολή άλλων παραγόντων.
Με αυτόν τον τρόπο, η ερευνητική ομάδα μπόρεσε να αποδείξει ότι ο υψηλός ΔΜΣ αποτελεί άμεση αιτία αυξημένου κινδύνου άνοιας.
Η ανάλυση έδειξε επίσης ότι μεγάλο μέρος του αυξημένου κινδύνου άνοιας, που σχετίζεται με την παχυσαρκία φαίνεται να οφείλεται στην υψηλή αρτηριακή πίεση. Αυτό υποδηλώνει ότι η πρόληψη ή η έγκαιρη αντιμετώπιση τόσο της παχυσαρκίας όσο και της υπέρτασης θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας αργότερα στη ζωή.
«Η μελέτη δείχνει ότι το αυξημένο σωματικό βάρος και η υπέρταση δεν είναι απλώς προειδοποιητικά σημάδια, αλλά άμεσες αιτίες άνοιας», τόνισε η Frikke-Schmidt. «Αυτό τις καθιστά στόχους πρόληψης που μπορούν να αξιοποιηθούν άμεσα».
Άνοια: Γιατί η πρόληψη πρέπει να ξεκινά νωρίς
Οι ερευνητές σημειώνουν ότι φάρμακα απώλειας βάρους έχουν ήδη δοκιμαστεί σε άτομα με πρώιμο στάδιο νόσου Αλτσχάιμερ, χωρίς όμως να επιβραδύνουν τη γνωστική έκπτωση όταν τα συμπτώματα έχουν ήδη εμφανιστεί.
«Ένα κρίσιμο ερώτημα που παραμένει είναι αν η χορήγηση φαρμάκων απώλειας βάρους πριν από την εμφάνιση γνωστικών συμπτωμάτων μπορεί να προστατεύσει από την άνοια», ανέφερε η ίδια.
«Τα δεδομένα μας δείχνουν ότι οι πρώιμες παρεμβάσεις για απώλεια βάρους θα μπορούσαν να προλάβουν την άνοια, και ιδιαίτερα την αγγειακή άνοια».
Με πληροφορίες από The Endocrine Society, Science Daily
