Ο Τυραννόσαυρος Ρεξ (T. Rex) συχνά παρουσιάζεται ως ένα ζώο με περισσότερη δύναμη παρά ευφυΐα.
Ωστόσο, οι επιστήμονες προσπαθούν πλέον να κατανοήσουν τι συνέβαινε πραγματικά μέσα στο κεφάλι του, αντλώντας στοιχεία από ένα άλλο είδος δεινοσαύρων: τα πουλιά.
Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι ορισμένα είδη πτηνών όχι μόνο κατασκευάζουν και χρησιμοποιούν εργαλεία, αλλά μπορούν και να σχεδιάζουν το μέλλον και να επιδεικνύουν βασικές μορφές ενσυναίσθησης – με πειράματα σε εργαστήριο να υποδεικνύουν ότι τα εμού μπορούν να αναγνωρίσουν ότι άλλα πτηνά έχουν διαφορετικές εμπειρίες από τα ίδια.
Τώρα, οι ερευνητές ελπίζουν να εξετάσουν αν υπάρχουν ενδείξεις αυτών των ικανοτήτων στα κρανία, ανοίγοντας τον δρόμο για την κατανόηση της «εμπειρίας ζωής» δεινοσαύρων όπως ο T. Rex.
«Δεν μπορούμε να βάλουμε έναν T. Rex σε τέτοιου είδους τεστ», δήλωσε ο Steve Brusatte, παλαιοντολόγος στο Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου. «Αλλά αν υπάρχουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά στον εγκέφαλο που μας δείχνουν με 95% βεβαιότητα ότι ένα ζώο με τέτοιο εγκέφαλο μπορεί να εμφανίσει συγκεκριμένη συμπεριφορά σήμερα, τότε μπορούμε να κάνουμε προβλέψεις για τα απολιθώματα».
«Είναι πραγματικοί, αυθεντικοί δεινόσαυροι»
Στο νέο του βιβλίο, The Story of Birds, ο Brusatte περιγράφει πώς συνεργάζεται με διεθνή ομάδα επιστημόνων για να διερευνήσει αυτές τις δυνατότητες, ενώ παράλληλα αναζητούν στοιχεία και από κοινές συμπεριφορές που παρατηρούνται σε σύγχρονα ζώα.
Η προσέγγιση αυτή μπορεί να μοιάζει φιλόδοξη, ωστόσο δεν θα ήταν η πρώτη φορά που τα πουλιά αποκαλύπτουν στοιχεία για τους προγόνους τους. Παρότι οι περισσότεροι δεινόσαυροι εξαφανίστηκαν μετά την πρόσκρουση ενός τεράστιου αστεροειδούς πριν από 66 εκατομμύρια χρόνια, μια ομάδα επέζησε. «Δεν έχει γίνει πλήρως κατανοητό από το ευρύ κοινό ότι τα πουλιά είναι δεινόσαυροι», σημείωσε ο Brusatte. «Είναι πραγματικοί, αυθεντικοί δεινόσαυροι. Δεν είναι απλώς σχήμα λόγου».
Το βιβλίο ακολουθεί την εντυπωσιακή πορεία των πτηνών, αποκαλύπτοντας πώς μικροί συγγενείς των Βελοσιραπτόρων εξελίχθηκαν σταδιακά στη μεγάλη ποικιλία πουλιών που βλέπουμε σήμερα.
«Δεν είναι ότι ένας T. Rex μετατράπηκε ξαφνικά σε κοτόπουλο», εξηγεί ο Brusatte. «Ήταν μια μακρά, σταδιακή διαδικασία εξέλιξης μέσω φυσικής επιλογής».
Όπως σημειώνει ο ίδιος χαρακτηριστικά, τα φτερά και τα πτερύγια αρχικά δεν είχαν καμία σχέση με την πτήση.
«Τα φτερά πιθανότατα εμφανίστηκαν για μόνωση, ώστε να κρατούν τους δεινόσαυρους ζεστούς, και στη συνέχεια εξελίχθηκαν σε δομές επίδειξης», ανέφερε, προσθέτοντας ότι ορισμένα είδη απέκτησαν σταδιακά την ικανότητα για πτήση.
Πρώιμα πτηνά διέθεταν δόντια, νύχια ή μακριές ουρές, ενώ υπήρχαν πολλοί διαφορετικοί τρόποι για να κατακτήσουν τον αέρα. «Υπήρχε ένα ολόκληρο “πτηνοτροφείο” από πουλιά που πετούσαν πάνω από T. Rex και Triceratops μέχρι την πρόσκρουση του αστεροειδούς», είπε. «Τα περισσότερα εξαφανίστηκαν – εκτός από τα σύγχρονα πτηνά».
«Τα πουλιά είναι επιζώντες»
Οι επιζώντες της πέμπτης μαζικής εξαφάνισης φαίνεται ότι είχαν πλεονεκτήματα: ήταν καλοί πιλότοι, αναπτύσσονταν γρήγορα, ζούσαν στο έδαφος ή σε ρηχά νερά και διέθεταν ράμφη χωρίς δόντια, επιτρέποντάς τους να τρέφονται με σπόρους που παρέμεναν στο έδαφος.
Ωστόσο, η εξέλιξη γέννησε και τρομακτικά πλάσματα, όπως τα λεγόμενα «terror birds» – γιγαντιαία αρπακτικά της Νότιας Αμερικής που έφταναν τα τρία μέτρα ύψος, με τεράστια κεφάλια, ισχυρά νύχια και αιχμηρά ράμφη. «Ήταν σαν ένας αναγεννημένος T. Rex», είπε ο Brusatte.
Το ότι τα σημερινά πουλιά είναι δεινόσαυροι επιβεβαιώνεται όχι μόνο από τα απολιθώματα, αλλά και από το DNA τους. Για παράδειγμα, ένα έμβρυο ορτυκιού έξι ημερών έχει λεκάνη που θυμίζει έντονα εκείνη των θηρόποδων δεινοσαύρων όπως ο T. Rex. Επιπλέον, με γενετικές παρεμβάσεις σε έμβρυα κοτόπουλου, είναι δυνατόν να ενεργοποιηθεί –έστω και θανατηφόρα– η ανάπτυξη δοντιών.
«Όταν βλέπω αυτά τα πειράματα, το μυαλό μου πραγματικά εκρήγνυται», λέει ο Brusatte.
Παρά τις απειλές που αντιμετωπίζουν σήμερα τα πουλιά – από τη γρίπη των πτηνών έως την απώλεια οικοτόπων – ο Brusatte εμφανίζεται αισιόδοξος.
«Τα πουλιά είναι επιζώντες. Προσαρμόζονται και εξελίσσονται γρήγορα», σημείωσε. «Μπορεί να μην επιβιώσουν όλα σε μια κρίση, αλλά κάποια τα καταφέρνουν και ανακάμπτουν γρήγορα. Αυτό συνέβη και μετά τον αστεροειδή – ήταν οι μόνοι δεινόσαυροι που επέζησαν».
Με πληροφορίες από Guardian
